Deze Dag in de Geschiedenis

29 september

Geboortedag Wim Kok (1938-2018)

29 september in Groningen

1859
De boog van de A-poort (uit 1623) in de stad Groningen wordt afgebroken. In 1875 zouden ook de zijmuren van de A-poort worden gesloopt en wordt ter plaatse de brug over de vestinggracht vervangen door een dam.
1941
Een Engelse Wellington bommenwerper -op weg naar Hamburg- wordt 's avonds laat door Duits geschut neergehaald en raakt de toren van de Hervormde Kerk aan het Oosteinde in Blijham. De toren brandt uit. Vijf inzittenden komen om het leven: drie Britten, een Canadees en een Australiër. Ze zijn in Blijham begraven. De staartschutter Norman Roberton Shuttleworth redt zich met zijn parachute maar wordt gevangen genomen (hij zou de oorlog overleven). De toren (uit 1872) zou pas ver na de oorlog worden gerestaureerd en in 1977 een nieuwe spits krijgen (WO-II).
1958
Geboortedag voetballer en trainer Ron Jans, in Zwolle. Van 2017-19 was hij technisch manager van FC Groningen en van 2002-10 trainer van FC Groningen. Andere clubs: SC Heerenveen, Standard Luik, PEC Zwolle (2013-17), FC Cincinnati (2019-2020, hij kwam daar in opspraak door vermeende racistische uitspraken), FC Twente. Hij was eerder assistent-trainer van BVO Emmen en trainer van Archilles 1894, ACV en SJS Stadskanaal. Speelde zelf (van 1982-84) 76 wedstrijden voor FC Groningen, en voetbalde ook voor PEC Zwolle, Roda JC, Mazda (Japan) en BV Veendam. Hij werd in 2003 en 2006 verkozen tot 'Groninger van het Jaar' door kijkers en luisteraars van RTV Noord.
1995
De laatste blikjes gecondenseerde melk worden gevuld in melkfabriek De Ommelanden aan de Friesestraatweg in Groningen. Einde van bijna tachtig jaar zuivelgeschiedenis in de Stad.
2018
De GR volleyballers van Abiant Lycurgus uit Groningen -o.l.v. coach Arjan Taaij- winnen de Supercup 2018 door in eigen huis SV Land Taurus uit Houten te verslaan met 3-0. Het is de vierde Supercup op rij voor Lycurgus.

29 september in Nederland

1913
Geboortedag NL kinderboekenschrijver Carel Beke (Carolus Adrianus Beke, 1913-2007), in Alkmaar. Schreef o.a. de "Pim Pandoer"-serie (1953-69), de "Ridder Roland"-serie, de "Sigurd"-serie, de "Smaragd"-serie en de "Buitenbeentje"-serie. Hij publiceerde ook in het jeugdtijdschrift 'Taptoe'. Hij begon als onderwijzer en is tijdens zijn schrijverschap altijd les blijven geven. Hij kreeg in 2006 een beroerte en overleed in 2007.
1927
Sterfdag fysioloog Willem Einthoven (1860-1927). Hij ontdekte een methode om elektrocardiogrammen op te nemen met een zelfontworpen snaargalvanometer. Hij kreeg daarvoor in 1924 de Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde.
1938
Geboortedag NL staatsman, politicus-bestuurder en vakbondsleider Wim Kok (Willem Kok, 1938-2018), in Bergambacht. Na voorzitter te zijn geweest van de vakbonden NVV en FNV volgde hij in 1986 Joop den Uyl op als PvdA-leider, lijsttrekker en fractieleider. Minister van Financiën en Vicepremier (1989-94) en daarna minister-president in de kabinetten Paars 1 (1994-98) en Paars 2 (1998-2002). In 2003 werd hij minister van Staat. Ook in 2003 aanvaardde hij commissariaten bij de ING Groep, TPG Post, Shell en de KLM. Van 2009-13 was hij voorzitter van de Club van Madrid. Hij overleed in 2018 aan een hartkwaal.
1958
De Zuidhollandse mevrouw Adri Zevenbergen en haar gezin emigreren naar Australië. Adri is officieel de 100.000ste Nederlandse emigrant naar dat land.
1962
Eerste aflevering op de AVRO-televisie van de jeugdserie "De avonturen van Okkie Trooy" (met Jaap Maarleveld als de uitvinder Okkie Trooy uit Kukelton, en Louis Bongers als 'Nono'). De serie zou 27 afleveringen krijgen. Liedje: "Kijk zo'n hoedje nu eens aan".
1968
Eerste aflevering van het kinder-televisieprogramma "De Fabeltjeskrant" van Leen Valkenier (liedje "Hallo, meneer de Uil"). Met o.a. Zoef de Haas, Ed en Willem Bever, juffrouw Mier, Bor de Wolf en juffrouw Ooievaar. De serie zou -tot oktober 1974- 1049 afleveringen tellen. In 1979 kwam er een Fabeltjeskrant voor volwassenen.
1970
Opening van de Nieuwe IJsselbrug over de IJssel bij Zwolle. De autosnelweg A28 loopt over de brug. De Nieuwe IJsselbrug ligt ten noorden van de oude IJsselbrug en de spoorbrug over de IJssel. De brug is één van de drukste knelpunten van noordoost Nederland.
1972
De aandeelhouders van het Limburgs Dagblad besluiten de krant te verkopen aan De Telegraaf, ondanks protest en verontwaardiging van de meeste redacteuren. Opmerkelijk snel -en zonder de beloofde inspraak- wordt Pierre Huyskens (1931-2008) aangesteld als nieuwe hoofdredacteur. Zeventien journalisten nemen daarop ontslag.
1974
Eerste aflevering van een nieuwe -dagelijkse- televisieserie voor kinderen "Paulus de Boskabouter" van Jean Dulieu (Jan van Oort, 1921-2006) en Leen Valkenier, gemaakt door de Chanowski-studio. De serie op de NOS-televisie, waar Jean Dulieu niet echt tevreden over was, zou 250 afleveringen krijgen. In 1967 was er ook al een gefilmde TV-serie geweest op de NTS over Paulus de Boskabouter, waarin Jean Dulieu zelf alle stemmen deed. Over Paulus en zijn vrienden Salomo, Oehoeboeroe, Gregorius, Eucalypta en Krakras verschenen tientallen boekjes.
1984
Geboortedag NL presentatrice en fotomodel Nicolette Kluijver (Nicolette Rianne Kluijver), in Hilversum. Ze werkte voor o.a. SBS6 ("6pack"), BNN ("Spuiten en slikken", "Try before you die", rol in dramaserie "Van God los") en RTL ("Expeditie Robinson", "RTL Boulevard", "Adam Zkt. Eva", "Online misbruik aangepakt" (met John van den Heuvel).
1990
De commerciële TV-zender RTL-Véronique krijgt een nieuwe naam: RTL4.
2000
Sterfdag Friese volksschilder Jopie Huisman (Jotje Huisman, 1922-2000), in het Academisch Ziekenhuis in Groningen. Hij was handelaar in lompen en oud ijzer in Herbaijum. Maakte realistische figuratieve doeken, hij bewaarde schoenen, gewichten, vodden en poppen en schilderde die na. Hij verkocht zijn schilderijen niet, maar gaf ze weg aan vrienden of hield ze zelf. In zijn geboorteplaats staat sinds 1986 het Jopie Huisman Museum.
2001
Fractievoorzitter Jaap de Hoop Scheffer van het CDA in de Tweede Kamer trekt zich terug als kandidaat-lijsttrekker, en daarna ook als fractievoorzitter, omdat hij onvoldoende vertrouwen kreeg van zijn partijbestuur. Derde 'koningsdrama' in het CDA in enkele jaren, na de crises rond Elco Brinkman en Enneüs Heerma. In 2002 zou De Hoop Scheffer minister van Buitenlandse Zaken worden in het kabinet-Balkenende, en van 2004-09 was hij secretaris-generaal van de NAVO.
2008
Sterfdag NL politicus-bestuurder Relus ter Beek (Aurelus Louis ter Beek, 1944-2008). Longkanker. PvdA. Hij was van 1995 tot zijn dood Commissaris der Koningin in Drenthe. Was 19 jaar Tweede-Kamerlid, en van 1989-94 minister van Defensie in het derde kabinet-Lubbers. Wetenschappelijk medewerker van de VARA (1970-71). Geboren in Coevorden, woonde zijn laatste jaren in Assen. Schreef: "Manoeuvreren: herinneringen aan Plein 4". Wielrenfan, hij werkte hard om de start van de Vuelta in 2009 naar Drenthe te halen (maar kon dat zelf niet meer meemaken).
2011
Sterfdag NL schrijfster en dichteres Hella Haasse (Hella Serafia van Lelyveld-Haasse, 1918-2011). Schreef: "Oeroeg", "Het woud der verwachting", "Persoonsbewijs", "Sleuteloog", "Schaduwbeeld", "Heren van de thee", "Een nieuwer testament", "Bij de les", "Een kruik uit Arelate" ('radioboek', podcast). Constantijn Huygensprijs 1981, P.C. Hooftprijs 1984, Annie Romeinprijs 1985, Prijs der Nederlandse Letteren 2004. Ze schreef tot 1948 cabaretteksten voor o.a. Wim Sonneveld (1917-74) en Fien de la Mar (1898-1965). Ze was geboren in Batavia.
2013
Sterfdag NL actrice Cristel Braak (of Christel Braak, 1960-2013). Eierstokkanker. Films: "Kort Amerikaans", "De zwarte ruiter", "Maya". TV: series "Cassata", "Herenstraat 10". Eind jaren '80 vertrok ze naar Duitsland en werkte daar als choreografe en regie-assistente.
2017
Sterfdag NL presentator Dick Passchier (1933-2017). NCRV. TV: scholierenquiz "Tweekamp" en spelshows "Spel zonder grenzen", "Zeskamp" en "Stedenspel" (allen samen met Judith Bosch); pannellid van "Zo vader, zo zoon". Hij deed van 1973-80 verslag van de défilés bij Paleis Soestdijk. Radio: "Pick up", "Twaalfuurtje". Hij was in de jaren '70 voorzitter van FC Dordrecht en had een meubelzaak in Zwijndrecht. Eind jaren '80 verdween hij van de buis en verhuisde naar Noorwegen waar hij o.a. correspondent was voor de Wereldomroep, "Met het oog op morgen" en "Wereldnet" (VPRO).

29 september in Wereld

1912
Geboortedag Italiaanse filmregisseur Michelangelo Antonioni (1912-2007), in Ferrara. Films: "Blow-up", "Zabriskie Point", "La notte", "Identificazione di una donna", "Il deserto rosso", "L'avventura", "The passenger", "Professione: reporter", "Par-delà les nuages". Hij overleed in 2007.
1913
Geboortedag Engelse acteur Trevor Howard (Trevor Wallace Howard-Smith, 1913-88), in Cliftonville, Kent. Films: "Von Ryan's express", "Brief encounter", "The third man", "To catch a spy", "Mutiny on the Bounty", "Ryan's daughter", "Ludwig", "Superman", "Meteor", "Hurricane", "Gandhi", "The dawning". Hij overleed in 1988 aan een leverkwaal.
1913
Geboortedag US filmregisseur en producent Stanley Kramer (Stanley Earl Kramer, 1913-2001), in Manhattan, New York. Films: "High noon", "Guess who's coming to dinner", "On the beach", "Judgment at Nuremberg", "Inherit the wind", "The defiant ones", "Ship of fools". Hij werd 9 keer genomineerd voor een Oscar maar won er nooit een. Hij overleed in 2001 aan een longontsteking.
1930
Sterfdag Russische schilder Ilja Repin (Ilja Jefimovitsj Repin, 1844-1930). Bijnaam in Nederland: 'De Russische Rembrandt'. Schilderde "De Wolgaslepers", "Ivan de Verschrikkelijke bij het lijk van zijn zoon" en talrijke portretten. Werd vanaf 1905 geplaagd door artrose. Het Groninger Museum bracht zijn werk in 2001 bijeen voor een veelbezochte expositie.
1931
Geboortedag Zweedse actrice en model Anita Ekberg (Kerstin Anita Marianne Ekberg, 1931-2015), in Malmö. Bijnaam: 'de IJsberg'. Seksidool, 'muze van Frederico Fellini' en Howard Hughes. In 1950 was ze Miss Zweden. Films: "La dolce vita", "War and peace", "Artists and models", "The alphabet murders", "Malenka", "Intervista", "The red dwarf". Ze was getrouwd met de acteurs Anthony Steel (van 1956-59), en Rik Van Nutter (van 1963-75). In 2015 overleed ze in een kliniek in Rome.
1938
Adolf Hitler (Duitsland), Benito Mussolini (Italië), Édouard Daladier (Frankrijk) en Neville Chamberlain (Groot-Brittannië) tekenen het Verdrag van München. Daarin wordt het Duits-sprekende deel van Tsjechoslowakije (Sudetenland) opgeofferd aan Duitsland, om oorlog te voorkomen. Chamberlain zegt na afloop: "Ik geloof dat het een vrede voor onze tijd is". Overal in Europa gaan de vlaggen uit. Niettemin zou in 1939 toch WO-II uitbreken.
1939
Geboortedag US acteur Larry Linville (Larry Lavon Linville, 1939-2000), in Ojai, Californië. TV: speelde 'major Frank Burns' in de serie M*A*S*H. Films: "Fatal pursuit", "Angel's tide", "Pressure point", "Blue movies", "The stepmother", "West from North goes South". Hij overleed in 2000 aan de gevolgen van kanker en longontsteking.
1941
Het bloedbad van Babi Yar begint: de Duitsers vermoorden in twee dagen tijd 33.771 joodse mannen, vrouwen en kinderen uit Kiev met machinegeweren in een ravijn ten noorden van de Russische stad. De massamoord staat bekend als de 'grootste executie in de geschiedenis van de holocaust'. Later zouden bij Babi Yar nog 100.000 tot 150.000 mensen worden doodgeschoten door de Duitsers (WO-II).
1942
Geboortedag US actrice Madeline Kahn (Madeline Gail Wolfson, 1942-99), in Boston. Films: "Blazing saddles", "Young Frankenstein", "Paper Moon", "Kiss me Kate", "Won Ton Ton, the dog who saved Hollywood", "Yellowbeard", "City heat", "Nixon". TV: speelde 'Pauline Fox' in de serie "Cosby". Ze overleed in 1999 aan kanker.
1943
Geboortedag Poolse staatsman Lech Walesa, in Popowo. Elektricien, vakbondsleider en dissident die president werd. Oprichter en leider van de onafhankelijke vakbond Solidariteit (Solidarnosc), die in de jaren '80 -tijdelijk- werd getolereerd en erkend door het communistische bewind. Hij was president van Polen van 1990-95 en herstelde de markteconomie. Kreeg de Nobelprijs voor de Vrede (1983) en de Europese Mensenrechtenprijs van de Raad van Europa (1989). In 2017 werd bekend dat hij in de jaren '70 informant was geweest van de Poolse geheime politie.
1949
De Amerikaanse landverraadster Iva Toguri (1916-2006) die tijdens WO-II als 'Tokyo Rose' Japanse propaganda uitzond gericht op de Amerikaanse troepen in de Pacific, wordt in San Francisco veroordeeld tot 10 jaar celstraf (waarvan ze er 6 zou uitzitten) en 10.000 dollar boete. Later kwam aan het licht dat zich tijdens het proces ernstige onregelmatigheden hadden voorgedaan, en in 1977 maakte president Gerald Ford haar veroordeling ongedaan.
1957
De Kryshtym Ramp, een grote kernramp in de Sovjet Unie op het nucleaire industriecomplex Mayak (of Chelyabinsk-65, vanaf de jaren '90 bekend als Ozyorsk), in de Oeral: een radioactieve tank van een militaire installatie ontploft door het uitvallen van het koelsysteem en honderden (mogelijk duizenden) mensen raken besmet. Zo'n 10.000 mensen worden geëvacueerd. Het ongeluk zou in de doofpot worden gestopt, het lekte pas jaren later uit. Zeker 20 dorpen in de omgeving zouden in stilte volledig worden afgebroken.
1969
Geboortedag US actrice en fotomodel Erika Eleniak (Erika Maya Eleniak), in Glendale, Los Angeles. Seksidool en Playboy girl. TV: ze speelde van 1989-92 'Shauni McClain' in de serie "Baywatch". Films: "ET", "The blob", "Under siege", "The Beverly Hillbillies", "Snowbound", "Shakedown", "Betrayal", "Chasers", "Girl in the Cadillac", "Imps*".
1994
De Belgische politicus Willy Claes wordt benoemd tot secretaris-generaal van de NAVO. Al in oktober 1995 zou hij die baan moeten opgeven vanwege zijn betrokkenheid bij het Augusta corruptieschandaal (daarbij ging het om het aannemen van steekpenningen van Agusta en Dassault in 1988-89). Claes zou worden veroordeeld tot 3 jaar voorwaardelijke celstraf, ontheffing voor 5 jaar uit zijn burgerrechten en een geldboete van 1500 euro.
1997
Sterfdag US beeldend kunstenaar Roy Lichtenstein (1923-97). Longontsteking. Popart. Hij maakte schilderijen, litho's en beelden. Bekend om zijn rastertechniek. Hij werkte met uitvergrotingen van o.a. scenes en symbolen uit stripverhalen en reclame (Campbell). Hij beeldde voorwerpen uit de consumptiemaatschappij af, gewoon zoals ze waren en werkte met felle, primaire kleuren omlijnd door vette zwarte lijnen.
2007
Sterfdag Canadees-Engelse actrice Lois Maxwell (Louis Hooker, 1927-2007). Ze overlijdt in Australië waar ze de laatste jaren van haar leven woonde. Speelde 'Miss Moneypenny' in veertien James Bond-films. Andere films: "A matter of life and death", "Lolita", "The unstoppable man", "Endless night", "The fourth angel". Ze stopte in 1989 met haar acteerwerk.
2010
Sterfdag US acteur en kunstschilder Tony Curtis (Bernard Schwartz, 1925-2010). Zoon van een Hongaars-joodse kleermaker. Films: "Some like it hot", "The Boston strangler", "Rosemary's baby", "The outsider", "Naked in New York". TV: speelde 'Danny Wilde' in de serie "The Persuaders" ("De Versierders"). Hij was ook kunstschilder, op latere leeftijd legde hij zich helemaal toe op het schilderen. Hij was van 1951-62 getrouwd met Janet Leigh (1927-2004). Vader van actrices Jamie Lee Curtis en Kelly Curtis.
29 september

Jerry Lee Lewis is jarig (1935)

Jerry Lee Lewis' verjaardag  (1935)

29 september in Muziek

1907
Geboortedag US zanger-songwriter en acteur Gene Autry (Orvon Grover Autry, 1907-98), in Tioga, Texas. Bijnaam: 'The Singing Cowboy'. Songs: "Back in the saddle again", "South of the border", "Sioux City Sue", "You are my sunshine", "Mexicali rose". Hij verkocht dertig miljoen exemplaren van de kerstsong "Rudolph the red nosed reindeer". Films: "In old Santa Fe", "South of the border", "Mexicali rose". Radio: muziekprogramma "Gene Autry's Melody Ranch" (1940-56, CBS). TV: "The Gene Autry Show", "Melody Ranch Theatre". Hij overleed in 1998.
1935
Geboortedag US zanger, pianist en acteur Jerry Lee Lewis, in Ferriday, Louisiana. Bijnaam: 'killer'. Wildebras. Rock 'n' roll. Songs: "Great balls of fire", "Whole lotta shakin' goin' on", "Chantilly lace", "High school confidential", "Save the last dance for me". Hij trad al op toen hij 14 was. Trouwde in 1957 met zijn 13-jarige achternichtje Myra Gale Brown (zijn derde vrouw, de scheiding met zijn tweede vrouw was amper rond). Het huwelijk met Myra duurde tot 1970, daarna trouwde hij nog enkele keren. Neef van TV-dominee Jimmy Swaggart (bestrijder van popmuziek) en Mickey Gilley.
1939
Geboortedag US songwriter, zanger en muziekproducer Tommy Boyce (Sidney Thomas Boyce, 1939-94), in Charlottesville, Virginia. Duo Boyce & Hart, met Bobby Hart (Robert Luke Harshman). Ze schreven songs voor o.a. The Monkees (o.a. "Theme from The Monkees" and "Last train to Clarksville"). Zongen zelf: "Alice long", "I wonder what she's doing tonight", "Out and about", "Goodbye baby". Boyce woonde daarna enige tijd in Engeland en werkte met The Darts, Iggy Pop, en Meat Loaf. Schreef: "How to write a hit song and sell it". In 1994 pleegde hij zelfmoord.
1944
Geboortedag US componist en muziekproducer Mike Post (Leland Michael Postil), in Berkeley, Californië. TV: hij maakte muziek voor de series: "Hill Street Blues" (Grammy award), "Magnum P.I." , "The Rockford Files", "Law and Order", "The A-team", "L.A. Law" (Grammy award), "NYPD Blue", "Murder One" (Emmy award), "City of Angels", "NewsRadio". "The greatest American hero". Produceerde albums van o.a. Kenny Rogers, Dolly Parton en Van Halen.
1975
De Amerikaanse soulzanger Jackie Wilson (41) krijgt een fatale hartaanval tijdens een optreden in het 'Latin Casino' bij Cherry Hill, New Jersey. Hij raakt in een coma zou daar nooit meer uit ontwaken. Pas in 1984 zou een overlijdensakte worden opgemaakt. Songs: "Reet petite", "(Your love keeps lifting me) higher and higher", "Lonely teardrops", "That's why (I love you so)", "To be loved".
1976
Zanger en pianist Jerry Lee Lewis verwondt op zijn 41ste verjaardag per ongeluk zijn bassist Norman 'Butch' Owens met twee pistoolschoten in een woning van een gezamenlijke vriend. Hij had stevig gedronken. Hij mikt met zijn .357 Magnum op een leeg Coca-Colaflesje maar raakt Owens in de borst. Die zou het overleven. Lewis zou voor de rechter moeten verschijnen (daar beweerde hij dat hij dacht dat het wapen niet geladen was), en zou worden veroordeeld.
1978
Geboortedag Noorse zanger-songwriter Kurt Nilsen (Kurt Erik Kleppe Nilsen), in Bergen. Winnaar van "World Idol" 2003-04. Songs: "She's so high", "All you have to offer", "Here she comes", "I", "Push push", "Lost highway" (met Willie Nelson)
2007
Sterfdag NL pianist en orkestleider Cees Slinger (Cornelis Ernst Slinger, 1929-2007). Jazz. In 1958 oprichter van hardbopcombo The Diamond Five. Mede-eigenaar van de Amsterdamse nachtclub Sheherazade (de club ging in 1962 failliet). Hij speelde met grote namen uit de jazz als Stan Getz, Ben Webster, Dexter Gordon en Dizzy Gillespie. Hij kreeg de Bird Award 1996.
Zoeken

Deze Dag geeft voor elke dag van het jaar een historisch overzicht van gebeurtenissen en verjaardagen in Groningen, Nederland, de Wereld en de Muziek.

© 2020 Deze Dag | Copyright en disclaimer