Deze Dag in de Geschiedenis

5 juni

Moord op Bonifatius 754

De Bonifatiuskapel in Dokkum

5 juni in Groningen

1942
Sterfdag GR architect K.H. Holthuis (Kornelis Henricus Holthuis, 1852-1942). Geboren in Scheemda. Zoon van een timmerman. Architect van o.a. het Typografengasthuis (1903) aan de Petrus Campersingel en het Regulateurshuis (1892) van de voormalige gasfabriek op het CiBoGa-terrein in Groningen. Ook zijn zoon Tonnis Holthuis (1880-1937) was architect; samen hebben ze o.a. het pakhuis Friesland (1912) aan de Aweg in Groningen ontworpen.
1950
Geboortedag GR bestuurder-politicus Hayo Apotheker (Harm Haijo Apotheker), in Loppersum. D66. Hij was wethouder van Loppersum, burgemeester van Muntendam (1980-88) en Statenlid, burgemeester van Veendam (1988-93) en van Leeuwarden (1993-98). Minister van Landbouw (LNV) 1998-99 (struikelde over mestbeleid en varkenssector). Hij was van 2000-10 burgemeester van Steenwijk (later Steenwijkerland), in 2010 waarnemend burgemeester van Sneek, van 2012-17 burgemeester van Súdwest-Fryslân, in 2018 waarnemer in Waadhoeke en in 2019 in Noardeast-Fryslân.
1965
Commissaris der koningin Cees Fock (1905-99) opent de vernieuwde jachthaven van Delfzijl.
1974
Na veel geharrewar heeft Groningen een nieuw college van Gedeputeerde Staten, een links meerderheidscollege met als gedeputeerden Luit Boer, Luuk Bartelds (1932-2016), A. Post en Hein Heering (PvdA); Halbe Kuipers (PPR) en Koert Stek (1926-2012, CPN).
1980
Voetballer Ronald Koeman, pas 16 jaar oud, tekent zijn eerste profcontract bij FC Groningen.
1987
De politie verklaart in een geruchtmakend persbericht dat in Oude Pekela 'ontucht is gepleegd met zeker zeventig kinderen'. De zogenaamde 'affaire Oude Pekela' (of 'clown-affaire') liep al sinds 7 mei 1987. Er zouden echter geen harde bewijzen voor ontucht of mishandeling worden gevonden, de hele zaak zou later worden afgedaan als 'massahysterie' (maar ook die conclusie is omstreden).
2015
Sterfdag GR bestuurder-politicus Cor Drost (Cornelis Jan Drost, 1949-2015). CPN, GroenLinks. Hij was 20 jaar wethouder van Hoogezand-Sappemeer, van 1990 tot 2010. Was vanaf 1982 actief in de plaatselijke politiek. Naast zijn wethouderschap was hij ook enige tijd voorzitter van de Vereniging van Groninger Gemeenten (VGG).
2016
Sterfdag GR radiopionier, verslaggever en diplomaat Piet Buwalda (Petrus Buwalda; in Rusland: Pit Bjuvalda, 1925-2016). Geboren in Groningen. Hij presenteerde in 1946, met Siep Arends (1922-2010), de eerste radio-uitzending van de RON (Regionale Omroep Noord). Hij werd in de jaren '60 secretaris van de buitenlandse diplomatieke dienst en was van 1986-90 NL ambassadeur in Moskou. Bestudeerde, het lot van joodse emigranten. Schreef: "Diplomatiek dagboek Moskou", "De laatste vlag gestreken", "Refuseniks". N.b.: niet te verwarren met de GR zanger Peter Buwalda (1924-2005).

5 juni in Nederland

0754
De zendeling en kerkorganisator Bonifatius (geboortenaam 'Wynfrith' of 'Winfried', ca. 674-754) wordt -met 52 metgezellen- vermoord door 'heidense Friezen' nabij Dokkum. Hij was aartsbisschop sinds 743 en zou later heilig worden verklaard. Sint Bonifatius is patroonheilige van het Bisdom Groningen. Hij was één van de belangrijkste kerkhervormers in het Frankische rijk en 'architect van het christelijke West-Europa'. In 1934 is voor hem een kapel gebouwd in het Processiepark in Dokkum (daar zijn ook een Bonifatiusbron en een Bonifatius-standbeeld). Hij is begraven in Fulda, Duitsland.
1912
Geboortedag NL dichter, schrijver en journalist Adriaan Morriën (1912-2002), in IJmuiden. Schreef: "Moeders en zonen", "Hartslag", "Een bijzonder mooi been", "Lotus-brieven". Kreeg de 'Herman Gorterprijs 1988' voor de bundel "Oogappel". Hij overleed in 2002.
1912
Geboortedag NL televisiepionier, regisseur en cameraman Erik de Vries (1912-2004), in Amsterdam. Bijnaam: 'de Vader van de NL televisie'. Hij ontwikkelde vanaf de jaren '30 het medium televisie voor Philips in Eindhoven en gaf vanaf 1948 leiding aan experimentele TV-uitzendingen. Stond aan de wieg van Teleac en was mede-initiatiefnemer van STAD Radio Amsterdam (later AT5). Regisseerde o.a. "Mies-en-scene" en " Pension Hommeles". Was getrouwd met danseres en danspedagoge Hans Snoek (1910-2001). Hij overleed in 2004.
1923
Sterfdag NL kunstschilder en fotograaf George Breitner (George Hendrik Breitner, 1857-1923). Impressionist. Bohémien. Bijnaam: 'le Peintre du Peuple'. Schiderde o.a. stadsgezichten, interieurs, portretten en naakten. Werkte mee aan het Panorama Mesdag in Scheveningen, schilderde samen met Vincent van Gogh in Den Haag, en met Isaac Israëls in Amsterdam.
1952
Geboortedag NL acteur en toneelregisseur Kees Hulst, in Amsterdam. TV: hij speelde de hoofdrol in de serie "Het geheime dagboek van Hendrik Groen"; andere series: o.a. "In voor en tegenspoed", "De afdeling", "'t Schaep Ahoy", "Sophie's web", "Gooische vrouwen", "Goedenavond dames en heren". Films: "Honneponnetje", "De kassière", "De avonden", "Minoes", "Wonderbroeders", "Moos", "Alles is familie". Kreeg een 'Louis d'Or' (2010) voor zijn rol in Tirza van 'Het Nationale Toneel'. Hij is de vader van presentator Pieter Hulst.
1956
Geboortedag NL voetballer en voetbaltrainer Martin Koopman, in Oldenbroek. Voetbalde bij: Go Ahead Eagles, FC Twente en Cambuur. Was trainer van FC Den Bosch en BV Veendam (2000-02), bondscoach van Saoedi-Arabië, trainer van Gimde FC (China); assistent-trainer van Roda JC, AO Kavala en Sparta Rotterdam; trainer van Al-Nassr, RKC Waalwijk (2014-15).
1963
Prinses Marijke maakt bekend dat ze haar naam heeft veranderd in Christina (haar volledige naam is 'Maria Christina'). Ze overleed in 2019 aan botkanker.
1970
Sterfdag Surinaamse politicus en vakbondsvoorzitter Jopie Pengel (Johan Adolf Pengel, 1916-70). Nationale Partij Suriname (NPS), vakbond 'De Moederbond', dagblad 'Nieuw Suriname'. Was premier van Suriname van 1963-69 en leidde het land met strakke hand. Kreeg een standbeeld aan het Onafhankelijkheidsplein in het centrum van Paramaribo.
1981
De AVRO zendt de eerste aflevering in NL uit van de Amerikaanse TV-serie "The Dukes of Hazzard" (55 afl. tot 1984). Met Catherine Bach als 'Daisy Duke', en de herkenningsmelodie "Good Ol' Boys" van Waylon Jennings.
1997
Sterfdag NL kruidengenezeres en TV-persoonlijkheid 'Klazien uut Zalk' (Klaasje Rotstein-van den Brink, 1919-97). Ziekte van Kahler (een soort leukemie). Presenteerde zich -o.a. in het NCRV-programma "Passage"- als 'kruidenvrouw' uit het dorp Zalk. Zong: "Jas aan, jas uit" (met André van Duin) in 1996. Schreef: "Alstublieft, dank u wel", "Ga je of ga je niet?", "Als de haan een ei legt, kraaien alle kippen". Gaf haar naam aan een speciale 'geurlijn'. Ze werd door Wim de Bie geparodieerd met het typetje 'Berendien uut Wisp' in het VPRO-programma "Keek op de Week".
2007
Sterfdag NL televisiepersoonlijkheid en acteur Gert-Jan Dröge (Gerardus Johannes Henri Dröge, 1943-2007). Longkanker. Zoon van een tandarts. TV: "Gasthof zur Post Modernen" (VPRO), "Glamourland", "Wij Nederlanders.." (AVRO); "Gaat 't weer een beetje meneer Dröge?" (NET5). Films: "Gaston's oorlog" ("Gaston's war"), "Zeemeerman", "Oh boy", "Andy, bloed en blond haar", "Wij Alexander". Was in de jaren tachtig de producent van Jan Lenferink's TV-talkshow "RUR". Speelde in musicals en opera's. Begon als horecabaas.

5 juni in Wereld

1883
Geboortedag Britse econoom John Maynard Keynes (1st Baron Keynes, Baron of Tilton, 1883-1946), in Cambridge. Hij wordt beschouwd als de belangrijkste en invloedrijkste vooroorlogse econoom. Directeur van de 'Bank of England'. Belegde zijn eigen geld in boeken en schilderijen. Lid van de 'Bloomsbury Group' van Britse intellectuelen. Hij overleed in 1946.
1916
Sterfdag Iers-Britse veldheer en bestuurder Horatio Kitchener (Horatio Herbert Kitchener, vanaf 1914 graaf Kitchener, 1850-1916). Hij verdrinkt bij de Orkney-eilanden als opvarende van de pantserkruiser HMS Hampshire, die in een storm op een zeemijn was gelopen. Oorlogsheld, staatsman en veldmaarschalk. Hij was van 1914-16 minister van Oorlog.
1920
Geboortedag Iers-Amerikaanse schrijver en journalist Cornelius Ryan (1920-74), in Dublin. Schreef: "The longest day", "A bridge too far", "The last battle", "A private battle", "The battle of Arnhem" ("De slag om Arnhem"). Hij was tijdens WO-II oorlogsverslaggever voor 'Time'. Hij overleed in 1974.
1939
Geboortedag Britse schrijver Margaret Drabble (Lady Holroyd), in Sheffield. Schreef: "The millstone", "Jerusalem the golden", "The middle ground", "The ice age", "The radiant way", "The gates of ivory". Toneel: "Bird of paradise". Van 1960-75 was ze getrouwd met de acteur Clive Swift (1936-2019); in 1982 trouwde ze met de historicus sir Michael Holroyd.
1944
De Amerikaanse generaal Dwight D. Eisenhower (1890-1969) besluit dat de invasie in Normandië op 6 juni 1944 doorgaat. De eerste geallieerde soldaten landen met Britse 'gliders' (zweefvliegtuigen) achter Duitse linies in Normandië. De Duitse veldmaarschalk Erwin Rommel (1891-1944) gaat niettemin op vakantie (WO-II).
1947
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken George C. Marshall (1880-1959) presenteert zijn 'Marshallplan' voor de wederopbouw van West-Europa. Het plan loopt van 1948-51 en kost ruim 11,6 miljard dollar (WO-II)
1949
Geboortedag Britse schrijver Ken Follett (Kenneth Martin Follett), in Cardiff, Wales. Schreef: "Eye of the needle", "Triple", "The key to Rebecca", "The man from St. Petersburg", "Lie down with lions", "On wings of eagles", "Pillars of the earth", "Night over water, "The third twin", "Hornet flight", "World without end", "Fall of giants", "Winter of the world", "Edge of eternity".
1967
Start van de 'Zesdaagse Oorlog', de derde oorlog tussen Israël en de Arabische buurlanden Egypte, Jordanië, Syrië, Irak en Libanon. Israël zou in zes dagen tijd de oostelijke Jordaanoever, oost-Jeruzalem, de Gazastrook, en een groot deel van de Sinaï-woestijn bezetten.
1968
De Amerikaanse presidentskandidaat Bobby Kennedy (1925-68) wordt op de avond van zijn overwinning in de staat Californië neergeschoten door de Palestijnse Jordaniër Sirhan Sirhan (Sirhan Bishara Sirhan). De aanslag is live te zien op TV. Kennedy zou de volgende ochtend sterven.
1971
Geboortedag US acteur, fotomodel en rapper Mark Wahlberg (Mark Robert Michael Wahlberg), in Dorchester, Boston, Massachusetts. Bijnaam: 'Marky Mark'. Films: "Planet of the apes", "The perfect storm", "Boogie nights", "Rock star", "The Italian job", "I love Huckabee's", "Daddy's home" serie, "Patriots day". Muziek: hiphopgroep 'Marky Mark and the Funky Bunch' (songs: "Good vibrations", "Wild side", "No mercy", "Feel the vibe"). Broer van zanger-acteur Donnie Wahlberg (van de groep 'New Kids on the Block').
1999
De Italiaanse wielrenner Marco Pantani (1970-2004) wordt op de voorlaatste wedstrijddag uit de Giro d'Italia gehaald op verdenking van doping. Hij ging aan de leiding met ruim vijf minuten voorsprong op de concurrentie. Hij zou al snel in meer dopingaffaires verwikkeld raken: in 2000 zou hij voor 6 maanden worden geschorst en in 2002 voor 8 maanden. In 2004 overleed hij, depressief en eenzaam, aan een overdosis cocaïne en antidepressiva.
2004
Sterfdag US staatsman en acteur Ronald Reagan (Ronald Wilson Reagan, 1911-2004). Alzheimer. Bijnaam: 'Dutch'. Republikein en de 40ste president, van 1981-89. Was de langst levende -en mogelijk de populairste- Amerikaanse president van de 20ste eeuw. Maakte een einde aan de 'Koude Oorlog'. Was eerder gouverneur van Californië (1967-75). Speelde als acteur 'The Gipper' ('George Gipp') in de film "Knute Rockne, All American" (1940).
2012
Sterfdag US schrijver Ray Bradbury (Raymond Douglas Bradbury, 1920-2012). Science fiction, hij was één van de grootste SF-schrijvers van zijn tijd. Schreef: "Fahrenheit 451", "The Martian chronicles", "Dinosaur tales". Niet te verwarren met de Britse schrijver sir Malcolm Bradbury (1932-2000).
5 juni

Ellen Foley is jarig (1951)

5 juni in Muziek

1935
Geboortedag NL componist Peter Schat (1935-2003), in Utrecht. Bedenker van de 'toonklok' (tonale atonicale muziek). Componeerde symfonieën en opera's ("Reconstructie"). Nam in de jaren '60 deel aan de 'notenkrakersactie' ter promotie van de avant-gardemuziek. Hij overleed in 2003.
1945
Geboortedag US zanger-songwriter en schrijver Don Reid, in Staunton, Virginia. Country, C&W. Groep: 'The Statler Brothers'. Songs: "Bed of Rose's", "Flowers on the wall", "Ruthless", "You can't have your Kate and Edith, too", "Do you remember these". "Too much on my heart", "The class of '57", "Carry me back", "Forever", "I’ll go to my grave loving you", "Do you know you are my sunshine". Boeken: "Heroes and outlaws of the Bible", "Sunday morning memories", "O little town", "One lane bridge". Jongere broer van medegroepslid Harold Reid.
1947
Geboortedag US gitarist, zanger-songwriter en producer Freddie Stone (Frederick Jerome Stewart), in Vallejo, Californië. Groep: 'Sly & The Family Stone'. Songs: "Family affair", "Dance to the music", "Stand", "Everyday people". Solo: "Right now", "Everywhere you are". In 1988 werd hij predikant ('pastor Frederick Stewart') in de evangelische gemeenschap. Broer van Sly Stone.
1947
Geboortedag US muzikaal kunstenaar, zangeres, violiste en dichteres Laurie Anderson (Laura Phillips Anderson), in Glen Ellyn, Illinois. Docente en kunstcriticus. Ze maakte furore met haar experimentele performances. Muziek: "Oh Superman", "Night in Baghdad", "Puppet motel", "One white whale", "Only an expert". Schreef: "The nerve bible". Ze was van 2008 tot zijn dood in 2013 getrouwd met zanger Lou Reed (1942-2013).
1951
Geboortedag US zangeres en actrice Ellen Foley, in Saint Louis, Missouri. Rock, pop. Zong het duet "Paradise by the dashboard light" met Meat Loaf; en verder: "What's a matter baby", "We belong to the night", "The time is now", "We gotta get outta this place" (met Ian Hunter), "Happy ending" (met Joe Jackson), "Hitsville UK" (met 'The Clash'), "Heaven can wait". TV: speelde 'Billie Young' in de serie "Night Court". Films: "Married to the mob", "No pay, nudity", bijrollen in "Tootsie", "Fatal attraction", "Hair", "Cocktail" en "Random hearts".
1956
Geboortedag US jazzsaxofonist Kenny G. (Kenneth Gorelick), in Seattle. Songs: "Songbird", "Silhouette", "Breathless", "How could an angel break my heart" (met Toni Braxton).
1962
Geboortedag GR (bas)gitarist en zanger Ger Warink, in Beverwijk. Verhuisde in 1972 naar Loppersum en begon daar later de muziekwinkel Ger Warink Muziek. Werd in de jaren '10 woordvoerder namens de aardbevingsgedupeerden. Groepen: 'Hail Gewoon' (tot 2013, songs: "Na na neusbeer", "Buurtverainen Zelden Lol", "Eurobörg", "Zeppo", "Kold", "Buurvraauw", "Zo mouvve t holn"), 'The OutTakes'.
1977
Sterfdag US zanger-songwriter Sleepy John Estes (John Adam Estes, 1904-77). Leefde en stierf in armoe. Blues. Songs: "Someday, baby" ("Worried life blues"), "Drop down mama", "Special agent (railroad police blues)", "Milk cow blues", "Stomp that thing". Was sinds zijn jeugd blind in zijn rechteroog, en vanaf 1949 volledig blind. Had bloeddrukproblemen waardoor hij vaak pardoes in slaap viel.
1993
Sterfdag US zanger-songwriter en acteur Conway Twitty (Harold Lloyd Jenkins, 1933-93). Bijnamen: 'lonely blue boy', 'the high priest of county music', 'the heartland heartthrob'. Country, C&W. Scoorde veertig nummer 1 hits in twintig jaar in de V.S. Songs: "It's only make believe", "Hello darlin'", "The rose", "Next in line", "After the fire is gone" (met Loretta Lynn). Films: "Sex kittens go to college", "Platinum high school", "College confidential".
1999
Sterfdag US zanger, componist, acteur en presentator Mel Tormé (1925-99). Beroerte. Bijnamen: 'The Velvet Fog', 'mr. Butterscotch'. Jazz. Groep: 'The Mel-Tones'. Zong: "Careless hands", "Lament to love", "Born to be blue", "Misty". Schreef: "The Christmas song (chestnuts roasting on an open fire)". TV: "The Mel Tormé show".
2002
Sterfdag US basgitarist en songwriter Dee Dee Ramone (Douglas Glenn Colvin, 1952-2002). Overdosis drugs. Groep: 'The Ramones' (tot 1989). Songs: "Rock 'n' roll high school", "Baby I love you", "Blitzkrieg bop", "I wanna be sedated". Probeerde tevergeefs een solocarrière op te bouwen als rapper 'Dee Dee King'. Ging daarna schrijven ("Lobotomy: surviving The Ramones", "Chelsea horror hotel") en schilderen.
2002
Sterfdag US zanger-songwriter en pianist Otis Blackwell (1931-2002). Hartaanval. Songs: "Daddy rollin' stone", "Make ready for love", "Great balls of fire", "Home in your heart", "Handyman", "Breathless", "On the power line", "Paralyzed". Schreef voor Elvis Presley o.a.: "All shook up" , "Fever", "Don't be cruel" en "Return to sender". Hij schreef zo'n duizend nummers, van zijn composities zijn wereldwijd bijna 200 miljoen platen verkocht.
2016
Sterfdag NL pianist, zanger en componist Martin van Dijk (Jan Marten van Dijk, 1946-2016). Groeide op in Klazinaveen. Studeerde in Groningen. Speelde eind jaren '70 in de band van Harry Muskee en was lid van cabaret 'Martin, Ton & Bommerson' (1979-81), popgroep Parnassus en rocktheatergroep Werk in Uitvoering. Werkte als theatermaker daarna o.a. met cabaret Purper, Jenny Arean, Adèle Bloemendaal, Sanne Wallis de Vries en Hans Dorrestijn. Kreeg de Annie M.G. Schmidt-prijs 1992 en 1996 voor beste theaterlied. TV: pianist in de quiz "Met het mes op tafel" (Omroep MAX). Broer van pianist Klaas van Dijk.
Zoeken

Deze Dag geeft voor elke dag van het jaar een historisch overzicht van gebeurtenissen en verjaardagen in Groningen, Nederland, de Wereld en de Muziek.

© 2020 Deze Dag | Copyright en disclaimer