Deze Dag in de Geschiedenis

22 oktober

Cuba-crisis 1962

Kennedy en Chroesjtsjov , hoofdrolspelers in de Cuba-crisis

22 oktober in Groningen

1886
Geboortedag schipper en mensenredder Mees Toxopeus (1886-1974), in Nieuwe Pekela. Werkte voor de Koninklijke Noord- en Zuid-Hollandsche Reddingmaatschappij en bracht als schipper van de reddingboten 'C.A. den Tex', 'Hilda' en 'Insulinde' 285 mensen in veiligheid.
1896
De gemeenteraad van Hoogkerk geeft -ondanks protesten van omwonenden- toestemming voor de bouw van een suikerfabriek in Vierverlaten (aan de westzijde van Hoogkerk), op voorwaarde dat het afvalwater wordt gezuiverd en er een schoorsteen van minstens 50 meter hoog op komt.
1898
Geboortedag NL beeldend kunstenaar en beeldhouwer Willem Valk (Willem Johannes Valk 1898-1977), in Zoeterwoude. Hij was vele jaren de 'officieuze stadsbeeldhouwer van Groningen', en kreeg in 1955 de culturele prijs van de provincie Groningen. Werk: in de stad Groningen beelden en plaquettes van o.a. Rabenhaupt, Sint Maarten, Bernlef, Rudolf Agricola, Mansholt, en de beelden 'visvrouw', 'korendrager', 'koopvrouw' en 'scheepsbouwer' bij de Kijk in 't Jatbrug. Hij overleed in 1977 in Bennebroek.
1909
Geboortedag GR dichter en boer Derk Sibolt Hovinga (1909-90), in Oostwold (Old.). Studeerde klassieke talen aan de RuG, maar stapte al na twee jaar over naar de Landbouw Hogeschool in het Duitse Poppelsdorf (nabij Bonn), en begon in 1944 een eigen landbouwbedrijf in Oostwold (tot 1966). Vanaf 1966 wijdde hij zich volledig aan het dichten in de Groninger taal. In 1983 kreeg de 'Literaire Pries' van de Stichting 't Grunneger Bouk. Hij overleed in 1990.
1919
Geboortedag NL politicus-bestuurder Frits von Meijenfeldt (Frederik Hendrik von Meijenfeldt, 1919-2000), in Utrecht. Zoon van een architect. Hij was van 1958-74 raadslid in Groningen voor ARP en CDA, waarvan vier jaar (1968-72) als wethouder (hij trad af na een conflict met Max van den Berg cs). Eerste Kamerlid 1978-87. Waarnemend burgemeester van Winsum 1989-90. Hij overleed in 2000 in Groningen.
1977
Sympathisanten van de 'Rote Armee Fraction' (RAF) in Duitsland stichten brand in twee opslagloodsen van het bedrijf 'Optilon' in Winschoten. Een groep die zich 'de beweging van de 18e oktober' noemt zegt de brand te hebben gesticht 'uit protest tegen de moorden op Andreas Baader, Gundrun Ennslin en Jan-Carl Raspe' van de RAF. De schade in Winschoten bedraagt anderhalf miljoen gulden. Optilon had in 1977 een Duitse eigenaar.
1979
Geboortedag GR schrijver, cabaretier, dj en presentator Arjen Lubach (Arjen Henrik Lubach), in Lutjegast. In 2014 begon hij de talkshow "Zondag met Lubach" (VPRO, Gouden Televizierring 2017). Schreef: "Mensen die ik ken die mijn moeder hebben gekend", "Bastaardsuiker", "Magnus", "IV". Schreef teksten voor radio en TV. Begon als presentator bij OOG Radio in Groningen. Won in 2012 de TV-quiz "De Slimste Mens". Scoorde in 2001 samen met Janine Abbring -als het duo 'Slimme Schemer en Tido'- een hit met "Jelle" (parodie op "Stan" van Eminem). Dj: samen met Sacha Harland begon hij in 2015 het dance-duo 'The Galaxy'.
2014
Het CBS maakt bekend dat de stad Groningen door de grens van 200.000 inwoners is gegaan, mede dankzij honderden nieuwe buitenlandse studenten aan de RUG. De 200.000ste stadjer is de Braziliaan Daniel Rodrigues Valesin, een medewerker van de universiteit. Groningen is de 7e stad van Nederland. Door de groei mogen er bij de volgende verkiezingen 45 raadsleden worden gekozen in plaats van 39.

22 oktober in Nederland

1922
Geboortedag NL acteur, regisseur en schrijver Ton Lensink (Antonius Lodewijk Lensink, 1922-97), in Batavia, Nederlands Indië. TV, film en theater. TV: kinderprogramma "Ti-ta-tovenaar" (hij speelde de hoofdrol en regisseerde de serie), jeugdserie "Floris", serie "De appelgaard". Films: "Naakt over de schutting", "Wat zien ik?", "Dokter Pulder zaait papavers", "Rituelen", "Eva". Schreef: "Het kind met de grote voeten", "Het boek H", "Aantekeningen bij een noodlottige gebeurtenis". Hij is getrouwd geweest met de actrices Henny Orri, Riny van Slingelandt en Shireen Strooker. In 1997 overleed hij.
1943
Geboortedag NL filmregisseur, cameraman en producent Jan de Bont, in Eindhoven. Regie: "Speed", "Speed 2: cruise control" (ook script), "Twister", "The haunting", "Lara Croft and the cradle of life: tomb raider 2". Woont en werkt sinds eind jaren '70 in de V.S. Camera: "Turks fruit", "Blue movie", "Keetje Tippel", "Flesh & blood", "Die hard", "Basic instinct".
1948
Geboortedag NL schrijver-dichter Levi Weemoedt (Isaäck Jacobus van Wijk of Izaak van Wijk), in Vlaardingen. Was ook leraar Nederlands. Hij verhuisde in 1992 naar Assen. Schreef: "De ziekte van Lodesteijn", "Halte Tranendal", "Zondagskind" en de dichtbundels "Geduldig lijden", "Van harte beterschap", "Geen bloemen", "Zand erover", "Weemoedt en vrede" "Vanaf de dag dat ik mensen zag". Trad op met Hans Dorrestijn met literair-muzikale programma's.
1962
Geboortedag NL striptekenares en illustrator Andrea Kruis, in Rotterdam. Tekende: "Grietje" (Dagblad v.h. Noorden), "Vijftien en een half" (Margriet), "Sammie & Muis" (Tina). Boeken: "De boot van oom Kees", "Pien en Puk krijgen nieuwe buren", "De kinderen van de Karekiet". Ze is een zus van tekenaar Leontine Kruis en een dochter van Jan Kruis (en stond model voor een van de kinderen in zijn serie "Jan, Jans en de kinderen").
1966
Eerste aflevering op de NL televisie van de serie "Batman" (KRO, 13 afleveringen). De VPRO zou in 1987 ook nog 16 afleveringen uitzenden.
1968
Geboortedag NL voetballer en trainer Warry van Wattum, in Rotterdam. Verdediger. Speelde bij o.a.: Excelsior Rotterdam, Sparta, SVV, Dordrecht '90, FC Groningen (1995-97), BV Veendam (1997-99). Trainer bij o.a. Capelle en Deltasport.
1969
Politiek smokkelschandaal: CHU-minister Hendrik Beernink (1910-79) van Binnenlandse Zaken wordt in Baarle-Nassau betrapt op het smokkelen van 1500 Belgische sigaretten. Beernink zegt dat hij 'te goeder trouw' handelde en weigert af te treden. De affaire zou met sisser aflopen. Beernink rookte zelf overigens alleen sigaren, de sigaretten waren voor zijn vrouw.
1970
Geboortedag Surinaams-Nederlandse voetballer en trainer Winston Bogarde (Winston Lloyd Bogarde), in Rotterdam. Hij woonde tussen zijn 4e en 7e in Paramaribo. Linkerverdediger, mandekker. Clubs als speler: Alexandria '66, SVV, Excelsior, Sparta, Ajax, AC Milan, Barcelona, Chelsea. Speelde 18 interlands in het Nederlands elftal. Trainer bij o.a.: Suriprofs, Ajax (jeugdtrainer). Biografie: "Winston Bogarde - Deze neger buigt voor niemand" (van Marcel Rözer). Richtte -met anderen- na zijn voetballoopbaan 'Global Music Entertainment' op, een evenementenbureau gespecialiseerd in 'urban' muziek.
1975
Geboortedag NL voetballer en trainer Melchior Schoenmakers (Melchior Vitus Schoenmakers), in Leiderdorp. Bijnaam: 'mooie Mel'. Voorstopper, libero. Clubs als speler: SV Omhoog, SVZW, SC Emmeloord, SC Heerenveen, FC Groningen (1997-2004, met een kort uitstapje naar FC Den Bosch in 2000), BV Veendam (onbetaald, op 'amateurbasis'), FC Emmen, Go Ahead Eagles (tot 2008), De Tubanters, WHC, MSC Meppel. Hij werd daarna assistent-trainer bij WHC Wezep.
1989
Geboortedag NL wielrenster Chantal Blaak, in Zuidland. In 2017 werd ze wereldkampioene op de weg in het Noorse Bergen. Ze won ook het NK op de weg 2017, Ronde van Drenthe 2016, Amstel Gold Race 2018.
2015
Sterfdag NL politicus-bestuurder Willem Aantjes (1923-2015). ARP en CDA. Hij werd in 1977 voorzitter van de CDA-Tweede-Kamerfractie. In 1978 stapte hij op toen het RIOD (o.l.v. Loe de Jong) bekend maakte dat hij zich tijdens WO-II bij de 'Germaansche SS' had aangemeld, en als bewaker had gewerkt in strafkamp Port Natal in Assen. In 1979 zou nader onderzoek uitwijzen dat het 'foute' gedrag veel minder ernstig was geweest: hij had in Assen zelfs dwangarbeid moeten verrichten. Hij was later nog o.a. voorzitter van de 'Kampeerraad' en vicevoorzitter van de 'Raad voor de Volkshuisvesting'.
2019
Sterfdag NL bestuurder-politicus Til Gardeniers (Til Gardeniers-Berendsen, Mathilde Hubertine Maria Francisca Gardeniers, 1925-2019). KVP, CDA. Minister van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk (1977-81), minister van Volksgezondheid en Milieuhygiëne (1981-82), minister van Cultuur (1982). Daarvoor en daarna was ze lid van de Tweede Kamer. Van 1983-95 was ze lid van de Raad van State.

22 oktober in Wereld

1797
Eerste 'echte' parachutesprong ter wereld: de Fransman André-Jacques Garnerin (1769-1823) springt uit een luchtballon op 700 meter boven het Parc Monceau in Parijs. Hij verbeterde zelf het ontwerp van de parachute.
1844
Geboortedag Franse actrice Sarah Bernhardt (Henriette-Rosine Bernard, 1844-1923), in Parijs. Ze was een buitenechtelijke dochter van de Nederlandse Judith Bernard. Bijnaam: 'de goddelijke Sarah'. Speelde o.a. 'Cordelia' in "King Lear" en de koningin in Victor Hugo's "Ruy Blas". Films: "Les amours de la reine Élisabeth", "Camille". Bij een ongeluk op een podium in 1914, tijdens de laatste acte van "Tosca", brak ze haar rechter been. Het been moest later zelfs worden geamputeerd, daarna speelde ze speciale rollen voor één-benigen. Ze overleed in 1923 aan nierfalen.
1879
Eerste demonstratie van een werkende elektrische gloeilamp door US uitvinder Thomas Edison (1847-1931). De uitvinding van de gloeilamp wordt vaak toegeschreven aan Edison maar hij was slechts één van de velen die een manier vonden om met elektriciteit licht te genereren. In 1801 experimenteerde Humphry Davy (1778-1829) al met een gloeiende platinadraad en in 1854 maakte Heinrich Göbel (1818-93) in Duitsland de eerste echte (experimentele) gloeilamp. Göbel betwistte het gloeilamp-patent van Edison voor de rechtbank en kreeg in 1893 zijn gelijk; hij overleed echter in hetzelfde jaar.
1895
In Parijs gebeurt één van de beroemdste treinongelukken uit de geschiedenis: een stoomtrein uit Granville, Normandië rijdt in volle vaart station Montparnasse binnen, schiet 15 meter over de perrons, en boort zich dwars door de gevel van het station naar buiten, om vervolgens met de neus op de één verdieping lager gelegen straat te storten. Daar wordt een krantenverkoper dodelijk getroffen door brokstukken. Hij is het enige dodelijke slachtoffer, verder zijn er alleen gewonden.
1906
Sterfdag Franse schilder en aquarellist Paul Cézanne (1839-1906), in Aix-en-Provence. Bijnaam: de 'Vader van de Moderne Schilderkunst'. Impressionist die later aanzet gaf tot expressionisme, fauvisme en kubisme. Van zijn atelier in Aix-en-Provence is een museum gemaakt.
1919
Geboortedag Britse schrijfster Doris Lessing (Doris May Tayler, 1919-2013), in Kermashah, Perzië. Dochter van een Britse officier en een verpleegster. Woonde in Rhodesië (nu Zimbabwe, van 1924-49) en daarna in Engeland. Pseudoniem: 'Jane Somers'. Schreef: "The grass is singing", "The golden notebook", "Children of violence" (serie), "The good terrorist", "The summer before the dark", "The wind blows away", "Love, again". Autobiografie: "Under my skin"/"Walking in the shade". Ze werd door anderen gezien als prominente feministe (maar zag dat zelf anders). Ze kreeg de Nobelprijs voor literatuur 2007. Ze overleed in 2013 in Londen.
1920
Geboortedag US psycholoog, mysticus, schrijver en LSD-goeroe Timothy Leary (Timothy Francis Leary, 1920-96), in Springfield, Massachusetts. Baarde opzien met zijn LSD- en hasj-experimenten. Schreef: "The politics of ecstasy", "Jail notes", "Your brain is God", "Start your own religion", "The psychedelic experience". Hij was peetvader van o.a. Winona Ryder en Uma Thurman. Hij overleed in 1996.
1938
Geboortedag US acteur Christopher Lloyd (Christopher Allen Lloyd), in Stamford, Connecticut. Werkt ook als stemacteur. Films: "One flew over the cuckoo's nest", "The postman always rings twice", "The joy of sex", "Call of the wild", de "Back to the future"-serie (hij speelde 'Doc Brown'), "The Addams family", "Eight men out", "Haunted lighthouse", "Piranha 3-D". TV: o.a. series "Taxi" (1978), "Deadly games", "Stacked". Verlegen, teruggetrokken levende man.
1943
Geboortedag France actrice en fotomodel Catherine Deneuve (Catherine Dorléac), in Parijs. Films: "Repulsion", "Belle de Jour", "Hunger", "Indochine", "Le temps retrouvé", "8 femmes". Is sinds 1994 ere-ambassadeur van UNESCO. Kreeg een zoon van Roger Vadim (Christian Vadim) en een dochter van Marcello Mastroianni (Chiara Mastroianni), maar trouwde met geen van beiden.
1952
Geboortedag US acteur, regisseur en muzikant Jeff Goldblum (Jeffrey Lynn Goldblum), in West Homestead, Pennsylvania. Films: "The fly", "Jurassic Park"/"Jurassic World" serie, "The big chill", "Invasion of the body snatchers", "Hideaway", "Nine months", "Independence day" serie, "Le week-end", "The Grand Budapest Hotel", "Hotel Artemis", "The mountain". Regie: "Little surprises". TV: o.a. series "Law & order", "Raines". Hij trad op als 'Jeff Goldblum & The Mildred Snitzer Orchestra'. Hij was van 1987-90 getrouwd met Geena Davis en van 1995-97 verloofd met Laura Dern. In 2014 trouwde hij met de Canadese danseres Emilie Livingston.
1962
De Cubaanse Rakettencrisis: de Amerikaanse president John F. Kennedy (1917-63) kondigt een scheepsblokkade van Cuba af na de ontdekking van Russische middellangeafstandsraketten op het eiland. De vrees voor een kernoorlog tussen Oost en West groeit. In NL begint het hamsteren van noodvoorraden voedsel en het inrichten van schuilkelders. De blokkade van Cuba zou op 24 oktober ingaan en duren tot 21 november, de dag waarop de Sovjets o.l.v. Nikita Chroesjtsjov (1894-1971) al hun aanvalswapens zouden terugtrekken.
1987
Sterfdag Italiaans-Franse acteur Lino Ventura (Angelo Borrini, 1919-87). Was in 1950 Europees bokskampioen. Films: "Garde a vue", "Adieu poulet", "Les miserables", "The Medusa touch".
1995
Sterfdag Britse schrijver en dichter Kingsley Amis (sir Kingsley William Amis, 1922-95). Schreef: "Lucky Jim", "I like it here", "Difficulties with girls", "The alteration", "Jake's thing", "Ending up", "The old devils" (Booker Prize 1986), "Stanley and the women". Hij had een drankprobleem en schreef over alcohol: "Everyday drinking", "On drink", "How's your glass?". Hij was ook lector in Swansea (1948-61) en Cambridge (1961-63).
1998
Sterfdag Britse schrijver Eric Ambler (Eric Clifford Ambler, 1909-98). Spionageromans en thrillers. Schreef: "Passage of arms", "Send no more roses", "The mask of Dimitrios", "The dark frontier", "Journey into fear", "Dirty story", "To catch a spy", "The care of time". Hij was ook scenario- en scriptschrijver (voor film en TV).
2009
Microsoft lanceert wereldwijd het computerbesturingssysteem 'Windows 7', als opvolger van 'Vista' (en 'Windows XP').
22 oktober

Geboortedag Robert Long (1943-2006)

Geboortedag Robert Long  (1943-2006)

22 oktober in Muziek

1811
Geboortedag Hongaarse componist en pianist Franz Liszt junior (1811-86), in Raiding, Burgenland. Romanticus. Wordt beschouwd als één van de beste pianisten aller tijden. Bedenker van de solo-piano recital. Werk: "Liebestraum", "Bergsymfonie", "Prometheus", "Hunnenschlacht".
1906
Geboortedag NL componist en muziekpedagoog Kees van Baaren (Cornelis Leendert van Baaren, 1906-70), in Enschede. Hij was in Nederland de pionier van de twaalftoonsmuziek en serialisme. Schreef de cantate "The hollow men", kamermuziek, muziek voor harmonie- en symfonieorkesten en piano- en orgelmuziek. Hij kreeg de Sweelinckprijs 1969 toegekend voor zijn hele oeuvre. Hij overleed in 1970 in Oegstgeest.
1921
Geboortedag Franse chansonnier, componist en dichter Georges Brassens (1921-81), in Sète. Chansons: "J'ai rendez-vous avec vous", "La chasse aux papillons", "Une jolie fleur", "La mauvaise réputation", "L'auvergnat", "Le gorille", "Brave Margot". Dichtbundel: "Des coups d'ipies dans l'eau".
1929
Geboortedag US zangeres-songwriter Dory Previn (Dory Langdon, 1929-2012), in Rahway, New Jersey. Feministe. Songs: "Love be my cover", "Come Saturday morning", "(Theme from) valley of the dolls", "You're gonna hear from me", "Faraway part of town", "Second chance" . Weigerde om in een vliegtuig te stappen. Ze was van 1959-70 getrouwd met componist-dirigent Andre Previn (1929-2019) en daarna met acteur Joby Baker. Ze overleed in 2012.
1943
Geboortedag NL zanger-songwriter, acteur, cabaretier en presentator Robert Long (Jan Gerrit Bob Arend Leverman, 1943-2006), in Utrecht. Was van 1966-72 zanger van 'Unit Gloria': "The last seven days", "Storm", "Our life", "Our father". Solo: "Jezus redt", "Ai lov joe so", "Iedereen doet 't", "Geef ons vrede". Schreef met Dimitri Frenkel Frank de musical "Tsjechov" (liedje: "Vanmorgen vloog ze nog"). One man shows, theaterprogramma's. TV: "Mijn geheim" (TROS), "Tien voor Taal" (VARA). Film: "Vroeger kon je lachen". Was ambassadeur van de 'Stichting varkens in nood'. Hij overleed in 2006 aan buikvlieskanker.
1943
Geboortedag US zanger-songwriter en gitarist Bobby Fuller (Robert Gaston Fuller, 1943-66), in Baytown, Texas. Groep: 'The Bobby Fuller Four' met o.a. zijn broer Randy Fuller. Songs: "I fought the law", "Love's made a fool of you", "My heart jumped", "Another sad and lonely night", "Saturday night", "Think it over", "Miserlou", "Wine, wine, wine". In 1966 overleed hij, officieel was het zelfmoord, hij wordt gevonden in zijn auto in Los Angeles, maar er bestaan ook diverse moordtheorieën.
1945
Geboortedag US zanger-songwriter Eddie Brigati (Edward Brigati jr.), in Garfield, New Jersey. Groep: 'The Rascals' (tot 1967 'The Young Rascals'). Songs: "Groovin'", "A girl like you", "How can I be sure", "people got to be free", "A beautfiul morning", "I've been lonely too long". Maakte later met zijn broer David Brigati het album "Lost In the wilderness".
1968
Geboortedag Jamaicaans-Amerikaanse reggae- en popzanger Shaggy (Orville Richard Burrell), in Kingston, Jamaica. Songs: "It wasn't me", "Oh Carolina", "Boombastic", "The train is coming", "That girl" (met 'Maxi Priest'), "Angel" (met Rayvon), "Hope". De naam 'Shaggy' is ontleend aan een karakter in de cartoonserie "Scooby Doo".
1968
Geboortedag US zangeres Shelby Lynne, in Quantico, Virginia. Groeide op in Frankville, Alabama. Country, C&W. Songs: "Slow me down", "Feelin' kind of lonely tonight", Leavin'", "Your lies". Zag als 17-jarige hoe haar dronken vader haar moeder vermoorde en daarna de hand aan zichzelf sloeg.
1969
Geboortedag Vlaams-Belgische zanger en entertainer Helmut Lotti (Helmut Lotigiers), in Sint-Amandsberg bij Gent. Tenor. Internationaal fenomeen. Songs: "Tiritomba", "Funiculi funicula", "Vlaamse nachten", "Alles wat ik voel", "Don't cry little child", "Quizas, quizas, quizas". Trad aanvankelijk op onder de artiestennaam 'Kevin Leach'.
1985
Geboortedag US drummer, percussionist en zanger Zac Hanson (Zachary Walker Hanson), in Arlington, Virginia. Groeide op in o.a. Trinidad, Ecuador and Venezuela. Familiegroep: 'Hanson'. Songs: "Mmmbop", "Thinking of you", "Where's the love", "This time around", "I will come to you", "Speechless", "Weird", "If only". Broer van mede-groepsleden Isaac Hanson en Taylor Hanson.
2017
Sterfdag Schots-Australische gitarist en muziekproducer George Young (George Redburn Young, 1946-2017), in Glasgow, Schotland. Mede-oprichter van de groep 'The Easybeats'. Hij groeide op in Australië, netals de andere groepsleden. Songs: "Friday on my mind", "Hello how are you", "Land of make believe", "She's so fine", "In my book". Oudere broer van Malcolm Young (1953-2017) en Angus Young, de oprichters van AC/DC; jongere broer van Alexander Young (1938-97), bassist en zanger van de groep 'Grapefruit', en Stephen Crawford Young (1933-89), de vader van AC/DC-gitarist Stevie Young.
Zoeken

Deze Dag geeft voor elke dag van het jaar een historisch overzicht van gebeurtenissen en verjaardagen in Groningen, Nederland, de Wereld en de Muziek.

© 2020 Deze Dag | Copyright en disclaimer