Deze Dag in de Geschiedenis

9 augustus

Geboortedag Joop den Uyl (1919-1987)

Joop den Uyl (1919-1987)

9 augustus in Groningen

1867
Commissaris van de Koning I.A. van Roijen (Isaäc Antoni Soetens van Roijen, 1800-68) wordt per 30 september eervol ontslag verleend (hij was in functie sinds 1853). Nog geen vier maanden later zou hij overlijden. De nieuwe CdK van Groningen is Louis van Heiden Reinestein (Louis graaf van Heiden Reinestein, 1809-82), geboren in Zuidlaren (en tot dan Tweede Kamerlid en kantonrechter in Assen). Die zou in functie blijven tot zijn dood in 1882 en op zijn beurt worden opgevolgd door Johan Æmilius Abraham van Panhuys (1836-1907), de heer van landgoed Nienoord in Leek.
1910
Opening van het Groninger Bioscope Theater aan de Grote Markt in Groningen. Het filmhuis zou in 1913 worden vervangen door Cinema Palace (tot 1985).
1941
De Duitse bezetters zetten de Groningse Commissaris der Koningin Johannes Linthorst Homan (1903-86) uit zijn functie en nemen hem gevangen, samen met prof. Jan de Quay en mr. Louis Einthoven. Als 'het driemanschap' hadden zij in juli 1940 de Nederlandsche Unie opgericht, die had geprobeerd om samen te werken met de bezetters. Linthorst Homan zou daarom na de bevrijding niet mogen terugkeren als Commissaris der Koningin in Groningen. Rehabilitatie zou volgen in 1947. Later zou hij voor Nederland bij de Europese Unie werken waar hij betrokken was bij de totstandkoming van een vrije interne Europese markt.
1942
Geboortedag GR schrijver, dichter, tekstdichter en publicist Jan Siebo Uffen, in Noordlaren. Streektaalpromotor, schreef o.a. verhalen, artikelen, liedteksten en toneelstukken en maakte vertalingen. Albums "Eerappelbloud" en "t Vuur" (met Arnold Veeman). Schreef: "Dichterlaifde", "Groot en klaain laid", "Roege Paiter", "Oere, oere", "Dè" (verhalen en gedichten), "Gele bloumen" (toneel), "Onder de weg en over de locht" (poëzie) en de roman "Blui". Maakte de tekst voor het "Oldamster volkslaid". Hij kreeg in 1991 de Literaire Prijs van Stichting 't Grunneger Bouk. In 2012 overleefde hij een hartstilstand.
1986
Eerste Open Dag van FC Groningen. Begin van een succesvolle jaarlijkse traditie aan het begin van het voetbalseizoen.
1996
Start van de culturele manifestatie A Star is Born in Groningen, in het kader van de vernieuwde en opgeknapte binnenstad. Met o.a. een drijvend podium van de Japanse architect Fumihiko Maki, een 'openbaar kunst-toilet' van Rem Koolhaas, en de officiële opening van de nieuwe Waagstraat. Kosten: 3 miljoen gulden.
1999
Radio Noord start een drieweekse Grensestafette: verslaggevers lopen in estafette de hele provinciegrens af en verzorgen onderweg dagelijks rechtstreekse bijdragen in de uitzending.

9 augustus in Nederland

1673
Een Zeeuwse vloot van 21 schepen o.l.v. vice-admiraal Cornelis Evertsen de Jongste (1642-1706) herovert Manhattan (in het huidige New York) op de Britten, die het gebied in september 1664 hadden afgepakt van de Nederlanders o.l.v. gouverneur Peter Stuyvesant (1611/12-72). Evertsen de Jongste herdoopt het oude Nieuw-Amsterdam tot Nieuw-Oranje. Dat zou maar een paar maanden duren: bij de Vrede van Westminster op 19-2-1674 werd definitief afgesproken dat Nieuw-Nederland van de Engelsen werd en -in ruil daarvoor- Suriname van Nederland. Nieuw-Nederland zou New York gaan heten, naar de hertog James van York, de toekomstige koning James II.
1891
Geboortedag NL violist-componist-dirigent en journalist-radiocommentator Max Tak (Marcus Tak, 1891-1967), in Amsterdam. Zoon van een joodse diamantbewerker. Begon als violist in het Concertgebouw Orkest. Werkte samen met Jean-Louis Pisuisse. Werkte voor de AVRO-radio ("De Bonte Dinsdagavondtrein"). Vluchtte tijdens WO-II naar Cuba, Curaçao en New York en werkte daar na de oorlog als correspondent voor Elseviers Weekblad en AVRO-radio ("New York calling", "Het Max Takkwartiertje"). Hij overleed in 1967 in New York op de dag voor zijn verjaardag en werd begraven in Amsterdam.
1892
Sterfdag NL taalkundige Matthias de Vries (1820-92). Grondlegger van het Grote Woordenboek der Nederlandsche taal (begon in 1864 te verschijnen, was eind 1998 gereed). Hij was hoogleraar Nederlands aan de RUG in Groningen van 1848-53.
1919
Geboortedag NL politicus-bestuurder Joop den Uyl (Johannes Marten den Uijl, 1919-1987), in Hilversum. Zoon van een winkelier en mandenmaker. Bijnamen: 'Ome Joop', 'de Drs uit Buitenveldert'. Hij was één van de belangrijkste NL sociaal-democraten van de 20e eeuw. Vanaf 1946 PvdA-lid. Minister-president van 1973-77. Was eerder journalist, raadslid en wethouder in Amsterdam, en directeur van de Wiardi Beckman-Stichting. Vader van bestuurder-politicus Saskia Noorman-den Uyl. Hij was getrouwd met Liesbeth den Uyl-van Vessem (1924-90). Hij overleed in 1987 aan een hersentumor.
1923
Geboortedag NL schrijver, dichter en vertaler Gerrit Kouwenaar (1923-2014), in Amsterdam. Journalist. Hij maakte deel uit van de Vijftigers en was lid van de NL vleugel van de Cobra-groep en van de Reflex-groep. Schreef: "Uren en sigaretten", "Ik was geen soldaat", "Volledig volmaakte oneetbare perzik", "Drie romans", "De tijd staat open". Hij kreeg de Jan Campertprijs 1962, de Poëzieprijs van Amsterdam 1964, de Henriëtte Roland Holstprijs 1967, de P.C. Hooftprijs 1970 en de Prijs der Nederlandse Letteren 1989. Hij overleed in 2014.
1933
Geboortedag NL politicus en bestuurder André van der Louw (Arie Andries van der Louw, 1933-2005), in Den Haag. PvdA, hij was één van de leidende figuren van Nieuw Links, en later voorzitter en 'kroonprins' van de PvdA. Begon als redacteur en perschef bij de VARA. Was van 1974-81 burgemeester van Rotterdam, minister van CRM in 1981-82, en daarna voorzitter van het Openbaar Lichaam Rijnmond, de sectie betaald voetbal van de KNVB, en de NOS (1994-97). Feyenoord-fan. Hij overleed in 2005 aan kanker.
1944
De Duitse bezetters fusilleren 23 verspreiders van de illegale oorlogskrant Trouw in het Kamp Vught. De SD had de makers van Trouw -via een vrijgelaten medewerker- een ultimatum gesteld: stoppen met Trouw, anders zouden de gevangengenomen verzetsmensen worden geëxecuteerd. De redactie van Trouw o.l.v. mede-oprichter Wim Speelman (1919-45) twijfelde maar besloot uiteindelijk om niet te zwichten (WO-II).
1964
Geboortedag NL acteur, presentator en zakenman Jimmy Geduld, in Amsterdam. TV: speelde 'Arthur Peters' in de serie "Goede tijden slechte tijden"; presentator "De verjaardagsshow" (met Danielle Overgaag), "Touchdown", "Veronica goes Latin". Hij was ook makelaar en ontwikkelde multi-mediale concepten voor bedrijfsleven en omroepen. In 2005 moest hij in een ontwenningskliniek afkicken van een cocaïneverslaving. Daarna werd hij zelf actief in de verslavingszorg.
1974
Geboortedag NL nieuwslezer, presentator en journalist Herman van der Zandt, in Breda. Bijnaam: 'Herman de Schermman'. Radio: NOS radionieuws, "Langs de lijn". TV: NOS Journaal, NOS Sport (o.a. "De avondetappe", met Dione de Graaff), quizprogramma "Met het mes op tafel" (vanaf 2015). Begon bij de radionieuwsdienst van het ANP.
2001
Sterfdag FR architect Abe Bonnema (1926-2001). Hij ontwierp in Groningen: het Holland Casino (1988), het KPN-gebouw aan het Hoendiep, woontoren 'De Regentes' aan de Emmasingel en de Castor-, Pollux- en Morgensterflats in Paddepoel. En verder o.a. het Nationale Nederlanden-gebouw ("Delftse Poort") in Rotterdam, tot 2008 het hoogste kantoorgebouw en de hoogste wolkenkrabber van Nederland, en de Achmea-toren in Leeuwarden.

9 augustus in Wereld

1918
Geboortedag US filmregisseur en producer Robert Aldrich (Robert Burgess Aldrich, 1918-83), in Cranston, Rhode Island. Flamboyant regisseur. Films: "Whatever Happened to Baby Jane?", "Hush, Hush, Sweet Charlotte", "Last Sunset", "The dirty dozen", "Emperor of the north", "The longest yard", "The Frisco kid". Neef van vicepresident Nelson D. Rockefeller en politicus John D. Rockefeller jr. Hij overleed in 1983.
1944
Geboortedag US acteur Sam Elliott (Samuel Pack Elliott), in Sacramento, Californië. Films: "Lifeguard", "Mask", "Hulk", "Road house", "Fatal beauty", "Rush", "Conagher", "Gettysburg", "Tombstone", The big Lebowski", "We were soldiers", "Ghost rider", "Grandma", "The hero". Hij is ook stemacteur. Hij trouwde in 1984 met Katharine Ross.
1945
De Verenigde Staten gooien hun tweede atoombom, bijgenaamd 'Fat Man', op Nagasaki, Japan, drie dagen na de eerste bom, op Hiroshima. Er vallen direkt 39.000 doden; later zouden daar -door de straling- nog duizenden slachtoffers bij worden opgeteld. Het doel van de missie was eigenlijk de stad Kokura, maar daar was het te bewolkt en daarom werd doorgevlogen naar het alternatieve doel, het industriële gebied van Nagasaki. Het bombardement zou de Japanse legertop er van overtuigen dat de oorlog verloren was. Nagasaki zou na de oorlog volledig herbouwd worden (WO-II).
1957
Geboortedag US actrice Melanie Griffith, in New York. Films: "Working girl", "The bonfire of the vanities", "Milk money", "Two much", "The Milagro Beanfield War", "Buffalo girls", "Lolita", "Tart", "Shade", "The night we called it a day", "Yellow", "The pirates of Somalia". Ze begon als kind-ster. TV: series "Twins", "Viva Laughlin". Dochter van actrice Tippi Hedren. Ze was van 1972-76 en opnieuw van 1989-96 getrouwd met acteur Don Johnson, en van 1996-2015 met acteur Antonio Banderas.
1962
Sterfdag Zwitsers-Duitse schrijver Hermann Hesse (Emil Sinclair, 1877-1962). Hij combineerde Duitse avondlandcultuur met Oosterse wijsheden en pleitte voor een geestelijke aristocratie. In zijn -veelal autobiografische- werk komt steeds weer de confrontatie van de mens met zichzelf aan de orde. Schreef: "Das Glasperlenspiel", "Siddharta", "Narziss und Goldmund", "Der Steppenwolf", "Demian", "Klingsors letzter Sommer", "Unterm Rad", "Gertrud". Nobelprijs voor Literatuur 1946.
1965
Singapore wordt een onafhankelijke republiek, lid van het Britse Gemenebest, en stapt uit de Maleisische Federatie (waar het sinds 1963 onderdeel van was), vooral omdat burgers met een Chinese afkomst zich gediscrimineerd voelden door de federatie. In 1959 had Singapore al zelfbestuur gekregen, nadat het vanaf 1819 een kolonie van het Verenigd Koninkrijk was geweest. De Republic of Singapore is tegenwoordig het kleinste land van Zuidoost-Azië.
1968
Geboortedag US actrice Gillian Anderson (Gillian Leigh Anderson), in Chicago. Woonde als kleuter in Engeland. TV: speelde 'FBI special agent Dana Scully' in de serie "The X-files" (ook filmversies); andere series: "Bleak house", "The fall", "Hannibal", "Crisis", "Sex education". Films: "The turning", "Chicago cab", "Playing by heart", "The mighty", "The house of mirth", "Sold", "Crooked house". Ze komt op voor dierenrechten.
1969
De 'Tate-LaBianca moorden': in de nacht van 8 op 9 augustus 1969 worden in Bel Air bij Los Angeles, V.S. de hoogzwangere actrice Sharon Tate (echtgenote van filmregisseur Roman Polanski), drie van haar vrienden en een toevallige bezoeker vermoord door volgelingen van Charles Manson (1934-2017), die op 10 augustus ook het zakenechtpaar Rosemary en Leno LaBianca laat vermoorden. Eind 1969 zouden Charles Manson en leden van zijn sekte 'The Family' worden gearresteerd. Manson zou -uiteindelijk- 9 keer levenslang krijgen en in 2017 in gevangenschap sterven.
1974
De republikein Gerald Ford (1913-2006) volgt Richard Nixon (1913-94) op en wordt de 38e president van de Verenigde Staten (Nixon moest aftreden om aan impeachment te ontkomen vanwege de Watergate affaire). De nieuwe first lady is Betty Ford (1948-2006). Nelson Rockefeller is de nieuwe vicepresident. Direct na zijn aantreden zou Ford Nixon gratie verlenen, een omstreden beslissing.
1998
De Noordierse protestantse militie 'Loyalist Volunteer Force' (LVF) zweert het geweld af en staakt z'n terreuracties. In 2000 waren er toch nog wat schermutselingen met enkele doden tot gevolg. Daarna staakte de LVF alle activiteiten. Volgens de Britse, Ierse en Amerikaanse veiligheidsdiensten is de organisatie sindsdien dekmantel voor criminele en terroristische activiteiten.
2003
Sterfdag US acteur en tapdanser Gregory Hines (1946-2003). Kanker. Films: "The Cotton Club", "Waiting to exhale", "Renaissance man", "Tap", "White nights", "Running scared", "The root". TV: "The Gregory Hines show"; series "Will and Grace", "Lost at home". Hij kreeg een Tony Award voor zijn rol in de Broadway-musical "Jelly's last jam". Hij overleed in 2003.
2014
Sterfdag US acteur Ed Nelson (Edwin Stafford Nelson, 1928-2014). Hartstilstand. Hij werd vooral bekend door zijn rol van 'Dr. Michael Rossi' in de TV-serie "Peyton Place" en de TV-films "Murder in Peyton Place" en "Peyton Place: the next generation". Andere TV-series: o.a. "Muder, she wrote", "Gunsmoke", "The silent force", "Capitol". Films: "For the love of Benji", "Battle of Midway", "Runaway Jury".
9 augustus

Geboortedag Whitney Houston (1963-2012)

Geboortedag Whitney Houston  (1963-2012)

9 augustus in Muziek

1939
Geboortedag US zanger Billy Henderson (1939-2007), in Indianapolis, Indiana. Soul, R&B, disco. Groep: The Spinners (of The Detroit Spinners of The Motown Spinners, 1954-2004). Songs: "Then came you", "I'll be around", "Could it be I'm falling in love", "The rubberband man", "Cupid", "Working my way back to you". Hij overleed in 2007 aan de gevolgen van diabetes.
1942
Geboortedag NL gitarist, bandleider en songwriter René Nodelijk, in Den Haag. Groep: René and his Alligators. Songs: "Guitar boogie", "In the mood", "Sweet nothings", "Come closer", "He's your lover" (met 'The Telstars'). In 1978 maakte hij een comeback met zijn vrouw Anja Exterkate in de rol van zangeres Renée.
1946
Geboortedag NL basgitarist, toetsenist, songwriter en muziekproducer Rinus Gerritsen (Marinus Gerritsen), in Den Haag. Groep: Golden Earring. Songs: "Daddy buy me a girl", "That day", "In my house", "Just a little bit of peace in my heart", "Back home", "Radar love", "Twilight zone", "Burning stuntman", "Albino moon", "I've just lost somebody". Hij was producer voor o.a. Herman Brood en 'Urban Heroes'. Samen met Cesar Zuiderwijk begon hij in 1985 de muziekwinkel 'Rock Palace'. Geheelonthouder en vegetariër. Zijn broer Rob Gerritsen is manager van Golden Earring, en zijn zus Melanie is getrouwd met groepslid George Kooymans.
1955
Geboortedag US zanger en basgitarist Ben Orr (Benjamin Orr, Benjamin Orzechowski, 1955-2000), in Cleveland, Ohio. Groep: The Cars. Songs: "Drive", "Hello again", "Just what I needed", "My best friend's girl", "Let's go", "Since you're gone". Solo: "Stay the night", "Too hot to stop". Hij overleed in 2000 aan de gevolgen van pancreaskanker.
1963
Geboortedag US zangeres, actrice en fotomodel Whitney Houston (Whitney Elizabeth Houston, 1963-2012), in East Orange, New Jersey. R&B, soul, pop, gospel. Fenomenale zangtechniek. Songs: "How will I know", "Saving all my love for you", "I'm your baby tonight", "I will always love you", "Could I have this kiss forever" (met Enrique Iglesias). Films: "The bodyguard", "Waiting to exhale", "The preacher's wife", "Cinderella". Ze was een nicht van zangeres Dionne Warwick. Ze was van 1992-2007 getrouwd met zanger en acteur Bobby Brown. Ze stierf in 2012 aan een combinatie van pillen en alcohol in het Beverly Hilton Hotel.
1972
Geboortedag Colombiaanse zanger-songwriter en gitarist Juanes (Juan Esteban Aristizábal Vásquez), in Medellin. Begon in de band Ekhymosis. Songs: "A Dios le pido" (ik verzoek God), "Nada", "Fotografia" (met Nelly Furtado), "Un dia normal", "La camisa negra" (Het zwarte hemd).
1975
Sterfdag Russische componist en pianist Dmitri Sjostakovitsj (Dmitri Dmitrijevitsj Sjostakovitsj, 1906-1975). Longkanker. Muzikaal wonderkind. Hij schreef 15 symfonieën, 2 pianoconcerten, 2 vioolconcerten, 2 celloconcerten en opera's (o.a. "De neus", "De gokkers" en "Lady Macbeth uit het district Mtsensk"), balletten, kamermuziek en film- en theatermuziek.
1995
Sterfdag US zanger-songwriter en gitarist Jerry Garcia (Jerome John Garcia, 1942-95). Hartaanval tijdens verblijf in een afkick-kliniek. Cultfiguur. Folk, bluegrass, jazz, pop. Groepen: Grateful Dead, The Jerry Garcia Band, Garcia & Grisman, Old & in the Way. Grateful Dead songs: "Ripple", "Truckin'", "Cassidy", "Jack Straw", "Uncle John's band", "Ship of fools". Solo: "Sugaree", "It must have been the roses", "Might as well", "I'll take a melody".
Zoeken

Deze Dag geeft voor elke dag van het jaar een historisch overzicht van gebeurtenissen en verjaardagen in Groningen, Nederland, de Wereld en de Muziek.

© 2022 Deze Dag | Copyright en disclaimer