Deze Dag in de Geschiedenis

5 augustus

Prinses Irene dag 1939

Prinses Irene in 1986

5 augustus in Groningen

1899
Oprichting van de VVV op Schiermonnikoog, bedoeld om het toerisme op het eiland op gang te brengen. Dat zou aanvankelijk nauwelijks succes hebben.
1902
Sterfdag GR kunstschilder Taco Mesdag (1829-1902). Geboren in Groningen. Hij schilderde vooral heidegezichten. Broer van kunstschilder H.W. Mesdag (1831-1915) van het Panorama Mesdag. Hij was getrouwd met kunstschilder Geesje van Calcar (1851-1936) uit Hoogezand.
1953
Geboortedag NL museumdirecteur en programmamaker Kees van Twist. Hij was van 1999-2011 directeur van het Groninger Museum (opvolger Reyn van der Lugt). Werkte eerder bij de VARA en AVRO. Hij was in Groningen mede-initiatiefnemer van het Forum aan de Grote Markt. Samen met Ad 's-Gravesande stichtte hij in 2006 de Omroep voor Kunst en Cultuur. Hij was in 2007-08 cultureel attaché op het NL consulaat in New York. Na terugkeer in Groningen vertrok hij eind 2011 bij het Groninger Museum vanwege een tekort van 4,3 miljoen euro (hij zou worden opgevolgd door Andreas Blühm).
1984
Geboortedag bestuurder, zakenman, voetballer en voetbaldirecteur Wouter Gudde (Wouter Henricus Gudde), in Schiedam. Algemeen directeur van FC Groningen vanaf 2019 (opvolger Hans Nijland). Van 2014-19 was hij commercieel directeur van Excelsior. Hij voetbalde bij Sparta, RKC Waalwijk en Excelsior. Zoon van Eric Gudde (voormalig directeur van Feyenoord en directeur betaald voetbal bij de KNVB).
1988
Geboortedag GR streektaalwetenschapper Eline Bronsema, in 't Zandt. Onderzoeker en promotor van het Gronings. Ze was in 2014-15 streektaalfunctionaris van de Rijksuniversiteit Groningen (Bureau Groninger Taal en Cultuur). Taalrubriek op Radio Noord. Publiceerde "Op Stee" (samen met Abel Darwinkel en Siemon Reker).
1998
Met behulp van 21.000 herz tonen wordt met succes een spreeuwenplaag bestreden op het kerkhof in Warffum.

5 augustus in Nederland

1914
Geboortedag NL letterkundige Sam Dresden (Samuel Dresden, 1914-2002), in Amsterdam. Literatuurwetenschapper, romanist en essayist. Bestudeerde -en schreef over- (vooral Franse) letteren en wijsbegeerte. Hoogleraar Franse letterkunde -en enkele jaren rector magnificus- aan de Rijksuniversiteit Leiden. Schreef: "Montaigne, de spelende wijsgeer", "Rabelais - nuchtere dronkenschap". Hij kreeg de P.C. Hooftprijs 2002, in het jaar waarin hij overleed.
1925
Geboortedag NL acteur Cor Witschge (1925-91), in Amsterdam. TV: speelde 'Pipo de Clown' in de gelijknamige VARA-kinderserie (1958-1981); "'t Schaep met de 5 pooten", "Floris", "Q en Q", "Goede tijden, slechte tijden" (1991). Films: "De lift", Alicia", "In de schaduw van de overwinning", "De brug". Hij sprak ook tekenfilms in. De voetballers Rob en Richard Witschge zijn verre familie van hem. Hij overleed in 1991 op Terschelling aan een hartinfarct tijdens een wandeling met zijn hond.
1928
De eerste Marathon van Amsterdam wordt verlopen, als onderdeel van de IX Olympische Spelen 1928 in Amsterdam. Winnaar in 2:32.57 werd de (voor Frankrijk uitkomende) Algerijn Ahmed Boughéra El Ouafi (1898-1959). De start vond plaats in het Olympisch Stadion, waarna het parcours door de polder tot aan Uithoorn liep en van daaruit langs de Amstel terug naar het stadion leidde.
1939
Geboortedag prinses Irene (Irene Emma Elisabeth van Lippe Biesterfeld), in Soestdijk. Tweede dochter van Juliana en Bernhard. Ze werd in 1963 rooms-katholiek en liet zich in 1964 in het geheim in Rome herdopen door kardinaal Alfrink (1900-87). Was van 1964 tot 1981 getrouwd met de Spaanse prins Carlos Hugo van Bourbon-Parma (1930-2010) en kreeg vier kinderen (waaronder een tweeling). Ze is officieel geen lid meer van het Koninklijk Huis. Baarde opzien met haar speech op een grote vredesdemonstratie in 1983 en met haar boek over 'emotionele eigenschappen van bomen en dolfijnen' uit 1996.
1944
Amerikaanse jachtvliegtuigen van het 61e Fighter Squadron beschieten nabij Stuifzand in Drenthe, aan de Wijsterseweg nabij Hoogeveen, een volle passagierstrein en richten een bloedbad aan. Zeker 44 mensen in de trein (waaronder 9 Duitse soldaten) worden gedood, tientallen raken gewond. Het is een nooit opgehelderd drama (mogelijk dachten de jachtvliegers dat er vanuit de trein op ze werd geschoten) en de dodelijkste beschieting van de N.S. in oorlogstijd. De Amerikanen zouden het incident in de doofpot stoppen. In 2004 is op de plek van de ramp een gedenkteken geplaatst (WO-II).
1949
Geboortedag NL presentator en mediavrouw Viola Holt (Viola Holt-van Emmenes), in Den Haag. Ze begon op haar 17e als omroeper en presentator bij de AVRO. Werkte daarna voor NOS, TROS en RTL4 ("Vijf uur show"). Ze verhuisde in 2000 met haar man Peter Holt naar Puerto Vallarta in Mexico en opende daar een Indonesisch restaurant, maar keerde al gauw terug en werd 'Reiki-master' met een eigen Reiki-praktijk in Muiderberg. In 2007 maakte ze een comeback op TV bij RNN7. Dochter van sportjournalist ir. Ad van Emmenes (1897-1989).
1952
Geboortedag NL politicus-bestuurder Geke Faber (Geesje Hendrika Faber), in 's-Graveland. Ze was van 1998-2002 staatssecretaris van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij in het paarse kabinet-Kok II, en daarna waarnemend burgemeester van Wageningen en Den Helder en burgemeester van Zaanstad (2007-16). Was eerder Statenlid in Friesland en burgemeester van Zeewolde (1990-98). Ze is getrouwd met ex-politicus Hero Werkman.
1958
Geboortedag NL politicus-bestuurder Fred Teeven (Fredrik Teeven , in Haarlem. VVD (tot 2002 en vanaf 2005), Leefbaar Nederland (2002-2003). VVD-staatssecretaris van Veiligheid en Justitie in het kabinet-Rutte-Verhagen (2010-12) en het kabinet-Rutte II (van 2012 tot hij moest aftreden in 2015 vanwege de 'Teevendeal' en de 'bonnetjesaffaire'). In 2002-03 was hij fractievoorzitter van Leefbaar Nederland in de Tweede Kamer. Werkte als officier van justitie in Amsterdam. Eind 2017 ging hij aan de slag als buschauffeur bij Connexxion in Haarlem.
1966
Geboortedag NL bestuurder-politicus, zanger en gitarist Co Verdaas (Johannes Cornelis Verdaas), in Breda. PvdA. Hij was in 2012 een maand staatssecretaris van Economische Zaken in het kabinet-Rutte II, maar trad af vanwege de 'bonnetjesaffaire' vanwege declaraties als Gelders gedeputeerde. Hij was gedeputeerde in Gelderland van 2007-12, en Tweede Kamerlid (2003-06). Was in 1996 betrokken bij de vernieuwingsbeweging 'Niet Nix' binnen de PvdA. Hij is zanger-gitarist in de coverband 'John-Boy & The Waltons' (jaren '50 en '60 rock 'n' roll).
1970
Geboortedag NL presentator en journalist Tijs van den Brink, in Nijkerk. Evangelische Omroep (EO). TV: "Knevel & van den Brink", "TweeVandaag", "Netwerk", "Moraalridders", "Adieu God?", "De tafel van Tijs", "Op1" (NPO1). Radio: "Met het oog op morgen" (2002-14), "Dit is de dag". Marconi Award voor beste radiopresentator 2004. Hij begon als journalist bij het Veluws Dagblad en het Friesch Dagblad. Broer van theoloog Gijsbert van den Brink.
1977
Geboortedag NL politicus-bestuurder Pieter Heerma (Pieter Enneüs Heerma), in Amsterdam. CDA. Tweede kamer vanaf 2012. In 2019 volgde hij Sybrand Buma op als fractievoorzitter van het CDA. Eerder was hij persvoorlichter en campagneleider. Als tiener was hij een internationaal succesvol judoka. Zoon van oud-staatsecretaris en CDA-fractievoorzitter Enneüs Heerma.
2015
Sterfdag NL actrice Ellen Vogel (Ellen Marie Elze Vogel, vanaf 1933: Ellen Marie Elze Anthing Vogel, 1922-2015). Televisie, film en theater. Eretitel: 'Grande dame van het Nederlandse theater'. TV: series "De kleine zielen", "Herenstraat 10", "Willem van Oranje", "Zonder Ernst", "Oude koeien" (VPRO), "Bernhard, schavuit van Oranje". Films: "Brandende liefde", "Het mes", "De tweeling", "Masterclass". Theater: ze speelde van 1950-71 bij De Nederlandse Comedie.
2016
Sterfdag NL actrice Annet Nieuwenhuijzen (1930-2016). TV, film, musical. TV: series "Oud geld", "Bij nader inzien", "Keyzer & De Boer advocaten". Talloze theaterrollen. Films: "Qui vive", "Zus & zo", "Leedvermaak" (Gouden Kalf), "Afzien", "Een pak slaag". Natuurtalent, ging nooit naar een toneelopleiding. Ze was draagster van de 'Theo Mann-Bouwmeesterring'. Presentator Kick Stokhuyzen (1930-2009) was jarenlang -tot zijn dood- haar partner.
2016
Sterfdag DR activist en schrijver Berend Mensing (1946-2016). Longkanker. Bijnaam: 'Berend Bom' (hij legde ooit een nepbom bij het gemeentehuis in Borger). Kleurrijke dwarsligger en strijder tegen onrecht. Was in de jaren '70 -met de Atoom Alarmgroepen- voorman van het succesvolle verzet tegen plannen om kernafval in zoutkoepels in Noord-Nederland op te slaan. Hij was leider van het Rode Volksfront. Schreef: "Schaduwen aan de lucht", "Het geheim van de gouden bal".

5 augustus in Wereld

1844
Geboortedag Russische schilder Ilja Repin (Ilja Jefimovitsj Repin, 1844-1930), in Tsjoegoejev. Bijnaam in Nederland: 'De Russische Rembrandt'. Werk: "De Wolgaslepers", "Ivan de Verschrikkelijke bij het lijk van zijn zoon", en talrijke portretten. Hij werd vanaf 1905 geplaagd door artrose en overleed in 1930. Het Groninger Museum bracht zijn werk in 2001 bijeen voor een overzichtstentoonstelling.
1850
Geboortedag Franse schrijver Guy de Maupassant (Henri René Albert de Maupassant, 1850-1893), op Château de Miromesnil bij Tourville-sur-Arques, Normandië. Hij schreef 7 romans en ruim 300 verhalen, o.a.: "Bel Ami", "Une vie", "Mademoiselle Fifi", "Boule de suif", "Le horla". Hij leed vanaf 1885 aan neuralgie en stierf in 1893 in een staat van totale verstandsverbijstering.
1895
Sterfdag Duitse filosoof en schrijver Friedrich Engels (1820-95). Industrieel, sociaal wetenschapper en politiek theoreticus. Vriend, co-auteur en geloofsgenoot van Karl Marx (1818-83), en met hem grondlegger van het moderne communisme en auteur van het "Communistisch Manifest". Hij bewerkte na de dood van Marx deel 2, 3 en 4 van "Das Kapital". Ander werk: "De toestand van de arbeidersklasse in Engeland", "De ontwikkeling van het socialisme van utopie tot wetenschap", "Straatgevechten, barricade en opstand".
1906
Geboortedag US regisseur, acteur en scenarioschrijver John Huston (John Marcellus Huston, 1906-87), in Nevada, Missouri. Regie: "The Maltese falcon", "The African queen", "Key Largo", "A farewell to arms", "Under the volcano", "Wise blood", "The unforgiven", "The misfits". Acteur: Oscar voor bijrol in "The Cardinal". Vader van actrice Anjelica Huston. Hij overleed in 1987.
1926
Geboortedag Zweedse schrijver en misdaadjournalist Per Wahlöö (Per Fredrik Wahlöö, 1926-75), in Kungsbacka kommun, Halland. Misdaad, thrillers. Als 'Sjöwall & Wahlöö', samen met (toen) zijn levenspartner Maj Sjöwall (1935-2020), schreef hij tien maatschappijkritische misdaadromans met detective / commissaris 'Martin Beck' in de hoofdrol. Daarnaast schreven Sjöwall & Wahlöö elk ook solo een reeks romans. Wahlöö overleed in 1975 aan de gevolgen van kanker.
1930
Geboortedag US astronaut en testpiloot Neil Armstrong, (Neil Alden Armstrong, 1930-2012) op een boerderij nabij Wapakoneta, Ohio. Hij was de eerste mens op de maan (21 juli 1969 om 02:56:15 uur UTC, Apollo 11 missie) en sprak daar de woorden "That's one small step for (a) man, one giant leap for mankind". Was eerder commandant-piloot van de Gemini 8 (1966). Diende in de Koreaanse Oorlog (1950-53) als gevechtspiloot. Bestuurde voor de NASA het X-15-vliegtuig, dat het snelheidsrecord in de lucht vestigde en tot 70 kilometer hoogte kwam. Naar hem zijn een asteroïde en een krater op de maan vernoemd. Hij overleed in 2012.
1946
Geboortedag US actrice en model Loni Anderson (Loni Kaye Anderson), in St. Paul, Minnesota. TV: series "WKRP in Cincinnati", "Nurses", "Easy Street", "The Millets". Films: "Munchie", "Stroker ace". Ze was van 1988-93 getrouwd met acteur Burt Reynolds en trouwde in 2008 met muzikant Bob Flick.
1962
Sterfdag US actrice en fotomodel Marilyn Monroe (Norma Jean Baker of Norma Jean Mortenson, 1926-62). Overdosis slaappillen. Seksidool met een treurig privéleven en drie mislukte huwelijken (het laatste was met auteur Arthur Miller). Films: "Niagara", "Gentlemen prefer blondes", "The seven year itch", "Some like it hot", The misfits". Zong: "I wanna be loved by you", "Diamonds are a girl's best friend", "Some like it hot". Na haar dood zijn talloze complottheorieën ontstaan n.a.v. haar vermeende relaties met o.a. John F. Kennedy en Bobby Kennedy.
1984
Sterfdag Britse acteur Richard Burton (Richard Walter Jenkins, 1925-84). Hersenbloeding. Films: "Cleopatra", "Under milk wood", "1984" (!), "Raid on Rommel", "The comedians", "Who's afraid of Virginia Woolf?", "Where eagles dare", "The spy who came in from the cold", "Wagner", "The medusa touch". Meervoudig ex-echtgenoot van Elizabeth Taylor (1932-2011).
1994
US acteur Bill Cosby wordt veroordeeld wegens het slaan van een opdringerige persfotograaf. Er wordt hem een boete opgelegd van 20 dollarcent(!). Na het jaar 2000 zou Cosby door tientallen vrouwen worden beschuldigd van seksueel misbruik en wangedrag, en in 2018 werd hij schuldig bevonden aan drie aanklachten, wat hem definitief zijn reputatie kostte.
2000
Sterfdag Britse acteur sir Alec Guinness (Alec Guinness de Cuffe 1914-2000). Kanker. Films: "The bridge on the river Kwai", "Dr. Zhivago", "A passage to India", "The horse's mouth", "Little Dorrit", "Kafka", "Mute witness". Speelde ook 'Obi-Wan Kenobi' in "Star Wars", en George Smiley in de TV-series "Tinker tailor soldier spy" en "Smiley's People". Ere-Oscar voor hele oeuvre 1980.
2016
Officiële opening van de Olympische Spelen 2016 in Rio de Janeiro, Brazilië door interimpresident Michel Temer. Met 242 sporters (plus reserves) is de Nederlandse delegatie groter dan ooit. De organisatie van de 28ste zomerspelen wordt geteisterd door een financiële en politieke crisis in Brazilië. Nederland zou 19 medailles halen (8 goud, 7 zilver, 4 brons) en 11e worden in de medaillespiegel.
2019
Sterfdag US schrijfster Toni Morrison (Chloe Ardelia Wofford, 1931-2019). Ze kreeg de Nobelprijs voor Literatuur 1993 voor haar oeuvre. In 2012 kreeg ze in de V.S. de Presidential Medal of Freedom. Ze schreef over de onderdrukking en emancipatie van zwarte Amerikaanse vrouwen. Werk: "The bluest eye", "Beloved", "Song of Solomon", "Sula", "Jazz", "Paradise", "Tar baby", "Beloved", "A mercy". Ze schreef ook kinderboeken, samen met haar zoon Slade Morrison.
5 augustus

Geboortedag Rick van der Linden (1946-2006)

Rick van der Linden (1946-2006)

5 augustus in Muziek

1919
Geboortedag NL zangeres Mary Servaes-Bey, 'De Zangeres Zonder Naam', (1919-98), in Leiden. Bijnaam: 'de Koningin van het Levenslied'. Smartlappen. Zong: "Mexico", "Mandolinen in Nicosia", "De blinde soldaat", "Ach vaderlief", "Keetje Tippel", "De bedelaar van Parijs", "Jongen". Vormde lange tijd een zakelijk en artistiek duo met haar ontdekker Johnny Hoes (1917-2011). Ze werd een cultzangeres na de 'heilig verklaring' door Gerard Reve in de jaren '70. Ze overleed in 1998 door een hartstilstand.
1946
Geboortedag NL toetsenist en componist Rick van der Linden (1946-2006), in Badhoevedorp. Symfonische rock. Groep: Ekseption (1969-73, nummers: "The fifth", "Air", "Adagio", "Rhapsody in blue", "Peace Planet", "Italian concerto"). Richtte in 1973 de groep 'Trace' op. Schreef ook filmmuziek. Hij was de jaren '70 getrouwd met danseres Penney de Jager. Leed aan diabetes. Woonde zijn laatste levensjaren in Hoogeveen. Hij overleed in 2006 in het UMCG in Groningen na een herseninfarct.
1956
Geboortedag NL zanger-songwriter, gitarist, componist en muziekproducer Ferdi Bolland, in Port Elizabeth, Zuid-Afrika. Vormde het duo Bolland & Bolland met zijn oudere broer Rob Bolland (ze schreven hits en maakten soundtracks voor films en televisie). Songs: "Spaceman", "Wait for the sun", "Mexico I can't say goodbye", "You're in the army now", "The wall came tumbling down", "Colorado". Schreef "Rock me Amadeus" met en voor Falco.
1961
Geboortedag DR zanger, cabaretier, liedjesschrijver en akkerbouwer Roelof Klinkhamer, in Sleen. Vormde het cabaretduo Harm en Roelof met Harm Dijkstra. Liedjes: "De mooiste meid van Slien", "De likstien", "De zandmatrozen", "Zie is zo mooi".
1964
Geboortedag US rapper, songwriter en filmregisseur Adam Yauch (Adam Nathaniel Yauch, trad op als MCA, 1964-2012), in Brooklyn, New York. Pseudoniem: Nathanial Hörnblowér. Hiphop. Oprichter van de groep Beastie Boys. Songs": "No sleep till Brooklyn", "Intergalactic", "Hey ladies", "Get it together", "(You gotta) fight for your right (to party)", "Stick 'em up", "Body movin'", "Ch-check it out". Films: "Tougher than leather", "Krush groove". In 2009 werd bij hem kanker in een speekselklier vastgesteld. Hij overleed in 2012.
1971
Rick van der Linden (1946-2006) van de groep Ekseption trouwt op zijn 25ste verjaardag met danseres Penney de Jager, bekend van "AVRO's TopPop", op het Slot Zeist. Het huwelijk zou geen stand houden, en onaangenaam eindigen in een financieel debacle voor Van der Linden.
1984
Geboortedag Russisch-Duitse zangeres en presentatrice Helene Fischer (Jelena Petrowna Fischer), in Krasnojarsk, Sovjet-Unie. Songs: "Atemlos durch die Nacht", "Fehlerfrei", "Herzbeben", "Phänomen", "Achterbahn", "Und morgen früh küss’ ich dich wach", "Von hier bis unendlich". TV: "Die Helene Fischer show" (ZDF).
1992
Sterfdag US drummer Jeff Porcaro (1954-92). Hartstilstand na een allergische reactie op tuingif. Groep: 'Toto'. Songs: "Rosanna", "Pamela", "Georgy Porgy", "Africa". Broer van toetsenist Steve Porcaro en basgitarist Mike Porcaro (1955-2015).
1992
Sterfdag NL volkszangeres Tante Leen (Helena Kok-Polder, 1912-92). Bijnaam: 'Nachtegaal van de Willemsstraat'. Laatbloeier, ze trad op 43-jarige leeftijd voor het eerst op. Zong: "Oh, Johnny" (over Johnny Jordaan, waar ze veel mee optrad), "Rode rozen", "Ajax is niet dood", "Kleine kinderen worden groot", "Als ik weet dat jij van mij houdt (Parla mi d'amore, Mariu)", "Kerstmis in Amsterdam". Ze begon als garnalenpelster en werkster. Er staat sinds 1994 een borstbeeld van haar op het Johnny Jordaanplein in Amsterdam.
2002
Sterfdag Iers-Amerikaane zanger en bandleider 'papa' Dan Kelly (Daniel Jerome Kelly, 1930-2002). Beroerte. Hij vormde eind jaren '60 in Spanje The Kelly Family, samen met zijn kinderen. Songs: "I can't help myself", "Who'll come with me (David's Song)", "What's a matter you people". Globetrotter, woonde o.a. in Italië, Spanje, Duitsland en van 1989-91 op een woonboot in Amsterdam.
Zoeken

Deze Dag geeft voor elke dag van het jaar een historisch overzicht van gebeurtenissen en verjaardagen in Groningen, Nederland, de Wereld en de Muziek.

© 2022 Deze Dag | Copyright en disclaimer