Deze Dag in de Geschiedenis

1 december

Wereld AIDS dag

Symbool van de strijd tegen AIDS

1 december in Groningen

1930
Geboortedag GR cafébazin en brugwachtster in Fraamklap Appie Tuitman (eigenlijk Harmke Tuitman, geboren als Harmke Oomkens, 1930-2008), in Garmerwolde. Mevrouw Tuitman dankte de bijnaam 'Appie' aan haar zus. Vanaf 1994, toen haar man Eiko Tuitman overleed, bestierde zij het café met slijterij in haar eentje. Ze was ook 40 jaar brugwachter van de brug voor haar café. Ze overleed in 2008. In 2007 was het café het decor van het TV Noord programma "Bij Tuitman", waarin Cunera van Selm met uiteenlopende gasten praatte.
1934
Sluiting van de spoorlijn Zuidbroek-Delfzijl van de Noordoosterlocaalspoorweg-Maatschappij (NOLS), met stations in Zuidbroek, Noordbroek, Nieuw Scheemda en t Waar, Nieuwolda, Wagenborgen, Weiwerd, Farmsum en Delfzijl. Alleen tussen Weiwerd en Delfzijl bleven nog treinen rijden tot 5 mei 1941. De spoorlijn was geopend in 1910.
1973
Première van het toneelstuk "Waark" in de Stadsschouwburg in Groningen. Geschreven door Simon van Wattum (1930-95), Jan Boelens en Jan Hensema. Het stuk behandelt de sociale problemen in de strokartonindustrie.
1979
Geboortedag GR voetballer en trainer Patrick Ax, in Groningen. Aanvaller, linksbuiten. Clubs: GVAV Rapiditas, FC Groningen (1995-97), Vitesse, De Graafschap, NEC, opnieuw De Graafschap, Go Ahead Eagles (tot 2008). Hij stapte in 2008 uit het betaalde voetbal, speelde daarna bij diverse amateurverenigingen, speelde 'beach soccer', en werd voetbaltrainer (o.a. jeugdtrainer bij Vitesse).
1993
Veendam krijgt John Te Loo (Gijsbert Johan Te Loo, 1928-2017) als waarnemend burgemeester. Hij vult, aanvankelijk tegen de zin van de gemeenteraad, de periode op tussen Hayo Apotheker (die naar Leeuwarden vertrok) en de nieuwe vaste burgemeester: Cor de Vos (in functie van 1994-2000).
1996
De GR politicus-bestuurder en makelaar Jan Kamminga (VVD) is -tot eind 2004- de nieuwe commissaris der koningin van Gelderland. Hij verhuist van Groningen naar Loenen. Hij zou -na een succesvolle periode- als CdK in opspraak komen door een financieel schandaal uit 2001 bij de provincie Gelderland. Per 1 januari 2005 zou hij voorzitter worden van de metaal-werkgeversorganisatie FME-CWM, tot 2011 (als opvolger van Arie Kraaijeveld). In 2014-15 was hij -samen met Jacques Wallage- voorzitter van de Dialoogtafel Groningen inzake de aardbevingsproblematiek.
1998
Sky Radio neemt een 100 kw. etherzender in gebruik op de zendmast in Smilde (Hoogersmilde) en is daardoor ook in Groningen en Drenthe te ontvangen op 100.4 FM.
1998
De basketballers van de Groningse club Donar en hun coach Glenn Pinas gaan in staking omdat ze hun loon over november niet hebben gekregen. Donar zit diep in de schulden. De staking zou vier dagen voortduren.
2001
Het GR cabaretduo 'Anne Jan en Sofie' (Anne Jan Toornstra en Sofie van der Elk) wint het Camerettenfestival 2001.
2010
Sterfdag NL astronoom Adriaan Blaauw (1914-2010). Hij promoveerde in 1946 aan de RuG in Groningen en werd daar vervolgens in 1948 benoemd tot lector. In 1957 werd hij directeur van het 'Kapteyn Astronomisch Instituut'. De RuG richtte de 'Blaauw stoel' en het 'Blaauw college' op in 1997. De asteroïde '2145 Blaauw' en de 'Sterrenwacht Blaauw' zijn naar hem genoemd.
2014
Het leegstaande en verpauperde voormalige 'Hotel-Restaurant Leek' bij de entree van Leek wordt gesloopt. Na de sluiting van het hotel waren er enige jaren o.a. Poolse en Hongaarse werknemers van het vleesverwerkende bedrijf Beusmeat in ondergebracht.

1 december in Nederland

1572
Het 'Bloedbad van Naarden': Spaanse troepen onder leiding van legerleider Don Frederik (Don Fadrique Álvarez de Toledo, 1537-83) vermoorden zo'n 700 inwoners van Naarden, tijdens de 'Tachtigjarige Oorlog'. Huizen worden geplunderd en in brand gestoken. Naarden wordt zo gestraft voor z'n steun aan de 'Geuzen'. Slechts 60 mensen overleven het bloedbad.
1929
De gemeente Eelde heeft een nieuwe burgemeester: Jan Gerard Legro (1876-1967). Geboren in Vlagtwedde. Hij was burgemeester van Eelde van 1929-40, en zou er in 1931 het vliegveld openen, dat aanvankelijk door de gemeente werd geëxploiteerd. De Burg. J.G. Legroweg in Paterswolde en Eelde is naar hem genoemd. Hij overleed in 1967.
1945
Eerste uitzending van het radioprogramma 'Ochtendgymnastiek', o.l.v. gymleraar-fysiotherapeut Ab Goubitz (Albert Goubitz, 1910-97), met pianobegeleiding van Arie Snoek. Goubitz zou het programma 30 jaar blijven doen (tot zijn pensionering in 1975), eerst voor Radio Herrijzend Nederland, daarna voor de AVRO en later voor de NOS. In de jaren '60 luisterden dagelijks 300.000 mensen naar Ochtendgymnastiek. Het programma bleef nog tot 1983 bestaan.
1948
De Rotterdamse damgrootmeester Piet Roozenburg (1924-2003) wordt in IJmuiden wereldkampioen dammen dankzij een overwinning op de Zwitser Georges Rostan. Roozenburg is na Herman Hoogland en Ben Springer de derde Nederlandse wereldkampioen dammen. Hij zou zijn wereldtitel met succes verdedigen tot 1956. Hij zou in 1948 ook worden uitgeroepen tot 'Nederlands sportman van het jaar'.
1963
Geboortedag NL actrice, musicalster en presentator Janke Dekker, in Beilen. TV: presenteerde "Verborgen talenten", (NCRV), "Heartbeat café" (NCRV) en Smaakmakers (SBS6), en speelde in de series "Drie recht, een averecht", "De Vereenigde Algemeene" en "Vreemde praktijken". Jurylid "Korenslag" (EO). Films: "Covergirl", "Onno 23", "Down". Musicals: "Evita", "Mata Hari", "Carmen", "Fiddler on the roof", "De man van La Mancha", "Footloose", "Dusty". Ze trouwde in 1991 met sportpresentator Tom Egbers.
1965
Bij een exploratieboring nabij de buurtschap 't Haantje bij Sleen ontstaat een 'blow out': een fontein van modderwater en gas. Een 46 meter hoge boortoren en de rest van de boorlocatie Sleen-2 verdwijnen in het snel uitdijende boorgat, inclusief bouwketen, auto's en machines. De boring -op 1850 meter diepte- werd verricht door de Franse maatschappij Forex, in opdracht van de NAM. Pas in februari 1966 zou men de spuiter onder controle krijgen, met behulp van 400 ton cement. De boorlocatie is tegenwoordig een vennetje. In 1976 zou bij Schoonebeek een 'spuiter' ontstaan door een defecte afsluiter op een oliewinput.
1975
Geboortedag NL actrice Liesbeth Kamerling (Liesbeth Frederiek Kamerling), in Gouda. Films: "Phileine zegt sorry", "Science fiction", "De zusjes Kriegel", "Panman: rhythm of the palms", "Lenteveld". TV: speelde 'Daantje Mus' in de soap "Goede tijden, slechte tijden". Zus van acteur Antonie Kamerling.
2001
Sterfdag NL radiopresentator-diskjockey en zanger-tekstdichter-componist Stan Haag (Stanislav Jacobus Pieter Constantijn Haag, 1920-2001). Radio: AVRO, Radio Luxemburg, Radio Veronica (programma "Jukebox"), Radio Mi Amigo. Liedjes: "Nooit wist ik", "Episode", "Eenmaal"; schreef: Soerabaja", "Ik sta op wacht".
2004
Sterfdag prins Bernhard (Leopold Frederik Everhard Julius Coert Karel Godfried Pieter von Lippe-Biesterfeld, 1911-2004). Kanker. Zoon van prins Bernhard zum Lippe, en barones Armgard von Cramm-Grieben. Hij trouwde in 1937 met prinses Juliana (1909-2004) en werd 'prins van Nederland'; vier dochters: Beatrix, Irene, Margriet en Marijke (1947-2019, later Christina). Hij had ook buitenechtelijke dochters: de Amerikaanse Alicia (Alicia de Bieleveld) is in 1952 geboren en de Franse Alexia (dochter van Hélène Grinda-Lejeune) in 1967. Oprichter Prins Bernhard Cultuurfonds. Stichter World Wildlife Fund (WWF).
2006
Op basisschool De Klim-Op in Hoogerheide wordt de 8-jarige Jesse Dingemans vermoord met een keukenmes door de 22-jarige Julien Constancia uit Hoogerheide die uiteindelijk zou worden veroordeeld tot 11 jaar en 7 maanden celstraf en tbs. Jesse zou een 'volstrekt willekeurig slachtoffer' zijn geworden van de verwarde man. Twee dagen na de moord zouden voor het slachtoffer een herdenkingsdienst en een stille tocht worden gehouden met ruim 1500 deelnemers.

1 december in Wereld

1913
Geboortedag US actrice en zangeres Mary Martin (1913-90), in Weatherford, Texas. Film en musical. Films: "New York town", "Kiss the boys goodbye", "Birth of the blues", "Star spangled rhythm". Musicals: "South Pacific", "Peter Pan", "The Sound of Music", "I do, I do". Zong: "My heart belongs to daddy". Moeder van Larry Hagman ('JR' in de TV-serie "Dallas"). Ze overleed in 1990.
1935
Geboortedag US regisseur-acteur-komiek Woody Allen (Allen Stewart Konigsberg), in Brooklyn, New York. Films: "Radio days", "What's new, pussycat?", "Annie Hall", Scenes from a mall", "Purple rose of Cairo", "Celebrity", "Sweet and lowdown", "Anything else", "Why men shouldn't marry", "Match point", "Cassandra's dream". Oscar (script) voor "Midnight in Paris". Was van 1966-69 getrouwd met actrice Louise Lasser, en was daarna de partner van Mia Farrow, maar die relatie eindigde in 1993 na hevige conflicten en rechtszaken. Allen trouwde in 1997 met Farrow's -35 jaar jongere- pleegkind Soon-Yi Previn.
1940
Geboortedag US acteur, komiek en zanger Richard Pryor (Richard Franklin Lenox Thomas Pryor III, 1940-2005), in Peoria, Illinois. Bekend om zijn vaak grove humor. Films: "Blazing saddles", "Harlem nights", "Lady sings the blues", "See no evil, hear no evil", "Car wash", "Superman III", "Moving". Hertrouwde in 2001 met zijn vierde vrouw Jennifer Lee (in totaal sloot hij zeven huwelijken). Hij werd in 1992 geveld door MS en overleed in 2005 aan een hartaanval.
1951
Geboortedag US acteur Treat Williams (Richard Williams), in Rowayton, Connecticut. Film, TV en theater. Films: "Hair", "Once upon a time in America", "Smooth talk", "Dead heat", "Sweet lies", "Parallel lives", "The devil's own", "Hollywood ending", "Miss Congeniality 2: armed and fabulous", "Barefoot". TV: serie "Everwood". Begon als beroepspiloot en vlieginstructeur.
1953
Het eerste (ongedateerde) nummer verschijnt van het blootblad 'Playboy' van Hugh Heffner (1926-2017), met Marilyn Monroe (1926-62) naakt op de middenpagina. De foto's waren al in 1949 gemaakt voor een naaktkalender. De eerste Playboy was samengesteld op de keukentafel van Hefner's flat in Chicago. Er zouden ongeveer 54.000 exemplaren van de eerste oplage worden verkocht. Het blad kostte 50 dollarcent in de winkel. Hefner zou Marilyn nooit ontmoeten maar in 1992 zou hij wel het vrijgekomen graf naast het hare kopen in Westwood Village, Los Angeles, voor 75.000 dollar. Hij werd daar in 2017 begraven.
1973
Sterfdag Pools-Israelische staatsman David Ben-Goerion (David Grün, 1886-1973). Bijnaam 'de Vader van Israël'. Zionistisch activist, stichtte de staat Israël op 14 mei 1948, en was de eerste premier (tevens minister van Defensie) van zijn land. Was de rest van zijn leven betrokken bij oorlogen met buurlanden en hevige interne politieke strijd in Israël. Hij woonde tot 1906 in Polen en was leraar op de Joodse School in Warschau.
1978
In België verschijnt het eerste nummer van het Vlaamse dagblad 'De Morgen', een progressieve, onafhankelijke kwaliteitskrant. De krant is een voortzetting van de opgedoekte socialistische partijkranten 'Volksgazet' en 'Vooruit'. De eerste hoofdredacteur is voormalig studentenleider en journalist Paul Goossens.
1988
Eerste 'Wereld AIDS dag', een initiatief van James W. Bunn en Thomas Netter, twee voorlichters van de Wereldgezondheidsorganisatie in Genève, Zwitserland. Preventie staat centraal. Sindsdien is 1 december uitgegroeid tot een jaarlijkse 'dag van wereldwijde aandacht voor de AIDS-problematiek en solidariteit met mensen met HIV en AIDS'. Op Wereld AIDS dag wordt opgeroepen een rood lintje op te spelden, het symbool voor solidariteit met mensen met HIV.
1989
Paus Johannes Paulus II (1920-2005) en sovjetleider Michail Gorbatsjov leggen na 70 jaar het conflict tussen de USSR en het Vaticaan bij, en herstellen de relaties.
1990
De tunnelbuis voor de spoortunnel onder Het Kanaal tussen Engeland en Frankrijk is compleet: voor het eerst sinds de ijstijd heeft Groot-Brittannië een vaste verbinding met het Europese vasteland. Arbeiders uit het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk ontmoeten elkaar op 40 meter onder de zeebodem. De 'Channel Tunnel', 'Chunnel' of 'Tunnel sous la Manche' zou alleen een spoorwegtunnel worden. De bouw zou worden voltooid op 6 mei 1994. De tunnel loopt van Calais in Noord-Frankrijk naar Folkestone in Kent. De tunnel is ongeveer 50 kilometer lang.
1998
Exxon neemt voor voor 73,7 miljard dollar concurrent Mobil over, en wordt de grootste oliemaatschappij ter wereld: Exxon-Mobil.
1 december

Bette Midler is jarig (1945)

Bette Midler's verjaardag  (1945)

1 december in Muziek

1930
Geboortedag Engelse zanger Matt Monroe (Terry Parsons, Terence Edward Parsons, 1930-85), in Londen. Bijnaam: 'the Man with the Golden Voice'. Songs: "You're closer to me", "My kind of girl", "Walk away", "From Russia with love" (titelsong James Bondfilm), "Born free" (titelsong van gelijknamige film), "On days like these", "If there ever is a next time". In 1964 nam hij voor Engeland deel aan het Eurovisiesongfestival en eindigde op de tweede plaats met "I love the little things". Hij begon als buschauffeur (en werd aanvankelijk 'de Zingende Buschauffeur' genoemd). Hij overleed in 1985 aan leverkanker.
1933
Geboortedag US zanger en acteur Lou Rawls (Louis Allen Rawls, 1933-2006), in Chicago. Groeide op bij zijn oma. Zat op school bij Sam Cooke. Zong: "You'll never find another love like mine", "Fine brown frame" (met Dianne Reeves), "See you when I get there", "Lady love". Films: "Blues Brothers 2000", "Leaving Las Vegas", "Lookin' Italian", "Motel Blue", "Bel Air", "Betaville", "Uh Oh!". TV: had rollen in 16 verschillende series. Hij overleed in 2006 aan longkanker en een hersentumor.
1934
Geboortedag US zanger Billy Paul (Paul Williams, 1934-2016), in Philadelphia. Soul, R&B, Philly-sound. Solo: "Me and mrs. Jones", "Thanks for saving my life", "Only the strong survive", "Let's make a baby", "Let 'em in". Hij werkte eerder met o.a. Dinah Washington, Miles Davis, Roberta Flack, Charlie Parker en de groep 'Harold Melvin and The Blue Notes'. Streed voor burgerrechten. Hij overleed in 2016 aan alvleesklierkanker in Blackwood, New Jersey.
1944
Geboortedag US drummer, schrijver en acteur John Densmore (John Paul Densmore), in Santa Monica, Californië. Groep: 'The Doors' (1965-73). Songs: "Light my fire", "People are strange", "Break on through to the other side", "Hello, I love you", "Love her madly", "Soul kitchen", "The end". Films: "Get crazy", "Dudes", "The Doors". Hij schreef theaterstukken en de autobiografie "Riders on the storm". Hij trouwde met actrice Leslie Neale.
1945
Geboortedag US zangeres, actrice en entertainer Bette Midler, in Aiea, Hawaii. Bijnaam: 'the Divine Miss M.'. Songs: "The rose", "Beast of burden", "To deserve you", "From a distance", "I never talk to strangers" (met Tom Waits), "Boogie woogie bugle boy", "Wind beneath my wings", "We are the world". Films: "The rose", "Down and out in Beverly Hills", "Ruthless people", "The first wives club", "Drowning Mona", "The Stepford wives", "In the pink". Is ook te zien in de videoclip "Beast of burden" van The Rolling Stones. TV: soapserie "Bette". Ze trouwde in 1984 met acteur-regisseur Martin von Haselberg.
1946
Geboortedag Ierse zanger-songwriter Gilbert O'Sullivan (Raymond Edward O'Sullivan), in Waterford. Hij groeide op in Swindon, Engeland. Songs: "Clair", "Alone again (naturally)", "Nothing rhymed", "Matrimony", "Get down", "Ooh baby", "I don't love you but I think I like you", "What's in a kiss?", "So what", "Two's company (three is allowed)". Nederland was het eerste land waar hij doorbrak, hij woonde daarom zelfs enige tijd in Blaricum. Zijn eerste 'gouden plaat' ooit kreeg hij in april 1971 in Amsterdam voor "Nothing rhymed".
1951
Geboortedag US basgitarist, componist en producer Jaco Pastorius (John Francis Pastorius III, 1951-87), in Norristown, Pennsylvenië. Speelde ook o.a. saxofoon, drums en piano. Groepen: 'Weather Report', 'Blood Sweat and Tears'. Staat bekend als één van de eerste gebruikers van de fretloze basgitaar. Speelde met o.a. Herbie Hancock, Pat Metheny en Joni Mitchell. Hij raakte aan lager wal en overleed in 1987 aan verwondingen die hij opliep bij een vechtpartij met de uitsmijter van de 'Midnight Bottle Club' in Wilton Manors, bij Fort Lauderdale in Florida.
1958
Geboortedag US rapper Grandmaster Flash (Joseph Saddler), op Barbados. Hiphop pionier. Groep: 'Grandmaster Flash & The Furious 5'. Songs: "White lines (don't don't do it)", "The message", "Freedom", "Birthday party", "Pump me up", "Beat street", "Scorpio".
1982
Het album "Thriller" van Michael Jackson wordt uitgebracht. Er zouden bijna 60 miljoen exemplaren van worden verkocht, waarmee het 'het best verkochte muziekalbum aller tijden' zou worden. Het album is geproduceerd door Quincy Jones, Michael Jackson en Brian Banks. Tot de bekendste nummers behoren "Billie Jean", "Beat it", "Thriller" en "The girl is mine" (duet met Paul McCartney).
1986
Sterfdag US zanger Lee Dorsey (Irving Lee Dorsey, 1924-86). Longemfyseem. Songs: "Working in a coal mine", "Ya ya", "Do-re-mi", "Yes we can" (met Allen Toussaint), "Ride your pony". Film: "Robin". Hij was in de jaren '50 succesvol als profbokser onder de naam "Kid Chocolate".
1988
Geboortedag US rapper-zanger-songwriter, multi-instrumentalist en producer Tyler Joseph (Tyler Robert Joseph), in Columbus, Ohio. Duo 'Twenty One Pilots' (met drummer Josh Dun). Songs: "Stressed out", "Ride", ""Heavydirtysoul", "Heathens", "Holding on to you", "Cancer".
1999
Sterfdag GR drummer en percussionist Luuk Visscher (1948-99). Hij speelde in o.a. 'Nicky & The Jesters', 'Impius Sect', 'Ash-Tray', 'The Harley Jay Band', 'Second Skin', 'Wise Toot', 'Rynbergen'. Songs: "Martian hop", "What can I do" (met Ash-Tray), "First life", (met Second Skin), "Savin' it up" (met Rynbergen).
2009
Sterfdag NL zanger en acteur Ramses Shaffy. Slokdarmkanker. Geboren in Neuilly-sur-Seine, Frankrijk als zoon van een Egyptische diplomaat en een Pools-Russische gravin. Groeide op in Cannes en in een pleeggezin in Leiden. Zong: "Sammy", "Zing, vecht, huil, bid, lach, werk en bewonder", "Laat me" (ook met 'Alderliefste': "Laat me/Vivre"), "We zullen doorgaan"; "Pastorale" en "Aan de andere kant van de heuvels" met Liesbeth List. Films: "Een vreemde vogel", "Cha-cha", "Op hoop van zegen", "Nitwits", "Nachtvlinder". Hij kreeg de 'Zendtijdprijs 2003' en een 'Edison oeuvreprijs' in 2006.
Zoeken

Deze Dag geeft voor elke dag van het jaar een historisch overzicht van gebeurtenissen en verjaardagen in Groningen, Nederland, de Wereld en de Muziek.

© 2022 Deze Dag | Copyright en disclaimer