Deze Dag in de Geschiedenis

20 januari

Jan Brons dag 1865

Jan Brons achter zijn tekentafel

20 januari in Groningen

1865
Geboortedag GR ondernemer en uitvinder Jan Brons (1865-1954), in Wagenborgen. Autodidact. Hij stichtte in 1906 de Brons motorenfabriek in Appingedam, samen met financier D. Bonthuis Tonkes (1881-1943), en bouwde een internationale reputatie op voor zijn Bronsmotor. Deze werkt met zijn 'verstuiverbakje' eenvoudiger dan de dieselmotor (hij heeft geen brandstofpomp nodig). In de topjaren na WO-II werkten bijna 450 mensen in de fabriek. In 2010 is in de oude Bronsfabriek aan de Farmsumerweg in Appingedam een 'Bronsmuseum' geopend. Hij overleed in 1954.
1958
Geboortedag NL bestuurder en politicus Adriaan Hoogendoorn, in Lopik. ChristenUnie. In 2018 werd hij de eerste 'echte' burgemeester van de fusiegemeente Midden-Groningen (voorheen Hoogezand-Sappemeer, Slochteren en Menterwolde). Van 2011-18 was hij burgemeester van Oldebroek (Gld). Eerder werkte hij als gemeentesecretaris in Vriezenveen, Twenterand en Waddinxveen.
1987
De Groninger schaatsklassieker 'De Noorder Rondritten' (Noorderrondritten) wordt voor de tiende keer verreden. Winnaar is Harrie Kiers.
1988
Voetbaltrainer Hans Westerhof (ACV) tekent een contract bij FC Groningen en volgt Rob Jacobs op, die boos naar Roda JC is vertrokken. Martin Koeman (1938-2013) was een paar maanden interim-trainer geweest.
1999
Energiebedrijf Edon in Groningen kondigt een fusie aan met Pnem/Mega (Noord-Brabant en Limburg). Het nieuwe bedrijf gaat aanvankelijk 'Newco' heten (later 'Essent') en wordt het grootste energiebedrijf van Nederland. Pnem-Mega-topman ir. W.K. Wiechers wordt de baas. In 2009 zou Essent worden overgenomen door de Duitse energiegigant RWE.
2000
Groningen telt 140.000 rokers, naar verhouding het grootste aantal van Nederland, zo blijkt uit onderzoek.
2006
Sterfdag GR supermarktonderner Fred van der Werff sr. (Ferdinand Hilarius van der Werff, 1915-2006), in zijn woonplaats Haren. Oprichter van de winkelketen 'Fred van der Werff', pionier van de moderne zelfbedieningssupermarkt. Hij opende in 1951 zijn eerste supermarkt in Winschoten. Verkocht zijn bedrijf in 1982 aan 'Super De Boer' (later 'Super de Boer' en 'Laurus'). Richtte ook de slijterijketen 'Cheerio' op en 11 bouwmarkten. Vader van Fred van der Werff jr., die directeur was van Groningen Airport Eelde.

20 januari in Nederland

1782
Geboortedag NL tuinarchitect Lucas Pieters Roodbaard (1782-1851), in Rolde. Zoon van een hovenier. Woonde, trouwde en was vooral actief in Noord Nederland. Hij maakte meer dan 50 ontwerpen voor parken en tuinen bij buitenplaatsen, o.a voor Ekenstein bij Appingedam, de Fraeylemaborg in Slochteren, De Braak in Paterswolde, en voor diverse landgoederen in Friesland. Hij overleed in 1851 in Leeuwarden en is begraven op de door hemzelf ontworpen Stadsbegraafplaats van Leeuwarden.
1916
Geboortedag Surinaamse politicus, vakbondsleider en journalist Jopie Pengel (Johan Adolf Pengel, 1916-70), in Paramaribo. Hij was premier van Suriname van 1963-69. Hij speelde een toonaangevende rol in de 'Nationale Partij Suriname' (NPS) en vakbond 'De Moederbond'. Schreef voor dagblad 'Nieuw Suriname'. Er staat een standbeeld van hem bij het Onafhankelijkheidsplein, in het centrum van Paramaribo. Hij overleed in 1970.
1942
Leeuwarden wordt per ongeluk getroffen door brisantbommen en brandbommen uit een Britse bommenwerper, op weg naar Emden, die kennelijk in problemen was geraakt. De bommen komen neer in de Julianastraat, Willem Lodewijkstraat en Spoorstraat. Er zijn drie doden, waaronder twee kinderen. Ook de spoorlijn Leeuwarden-Groningen raakt beschadigd (WO-II).
1943
Geboortedag NL activist, politicus en schrijver Roel van Duijn (Roeland Hugo Gerrit van Duijn of van Duyn), in Den Haag. Vredes- en milieuactivist. Hij richtte in 1965 in Amsterdam 'Provo' op, was raadslid voor de 'Kabouterstad Amsterdam', en van 1974-76 wethouder voor de PPR. Was van 1977-81 biologische boer en kaasmaker in Oud Veele in Groningen. Werd daarna Europarlementariër (1984-86) en raadslid in Amsterdam voor 'Groen Amsterdam/De Groenen' en Statenlid voor GroenLinks. Schreef: "Panisch dagboek", "Voeten in de aarde", de romantrilogie "Bloed", "Zweet", "En tranen"; "De bruidenoorlog" en "Liefdesverdriet".
1949
Sterfdag NL architect Joseph Cuypers (J.T.J. Cuypers, Jos Cuypers, Josephus Theodorus Joannes Cuypers, 1861-1949). Hij ontwierp in 1885-87 -samen met zijn vader Pierre Cuypers- de Sint-Jozefkathedraal in Groningen, en in 1927 de RK Sint-Bonifatiuskerk in Wehe den Hoorn, samen met zijn zoon Pierre Cuypers jr (1891-1982). En verder o.a. de St. Bavo basiliek in Haarlem, de Amsterdamse effectenbeurs en een groot aantal -meest RK- kerkgebouwen. Zoon van architect P.J.H. Cuypers (1827-1921).
1955
Geboortedag NL omroepbestuurder en journalist Gerard Dielessen, in Utrecht. Algemeen directeur van het Nederlands Olympisch Comité en de Nederlandse Sport Federatie (NOC*NSF), sinds 2010. Van 2003-10 was hij algemeen directeur van de NOS. Eerder werkte hij als redactieschef en hoofdredacteur bij o.a het Utrechts Nieuwsblad en Wegener. In 2018 werd hij voorzitter van de Raad van Toezicht van RTV Drenthe. Hij woont tegenwoordig in Hijken.
1958
Geboortedag Portugees-Nederlandse actrice, presentatrice en omroepster Paula Patricio, in Lissabon. VARA, RTL5, NOS, RVU, Teleac, KRO. TV: series "Zeg 'ns Aa" (VARA) en "Goudkust" (SBS6). Presenteerde voor de KRO-TV: "Voor een briefkaart op de eerste rang" en "Markant Nederland", en voor RTL5: "Showbizznieuws". Samen met haar toenmalige vriend Henk Temming schreef ze songteksten voor o.a. 'De Kast', Paul de Leeuw en 'Kinderen voor Kinderen'.
1967
Geboortedag NL politicus Agnes Kant (Agnes Catherina Kant), in Hessisch-Oldendorf, Duitsland. Haar moeder kwam uit Delfzijl en haar vader uit Termunten. Ze groeide op in Brummen. Socialistische Partij (SP). Tweede-kamerlid van 1998-2010, fractievoorzitter 2008-10 (opvolger Jan Marijnissen; ze stapte in 2010 plotseling op na een slechte verkiezingsuitslag en werd opgevolgd door Emile Roemer). Leidde eerder de SP-afdeling in Doesburg. Medisch specialist, studeerde in 1989 af als epidemioloog in Nijmegen, en zette haar werk in 2010 voort na haar politieke carrière.
1968
Ontploffing en felle brand in de raffinaderij van Shell in Pernis: twee doden, 70 gewonden, meer dan 100 miljoen gulden schade. Tot in Vlaardingen springen de ruiten.
1972
Paus Paulus VI (1897-1978) benoemt dr. Jo Gijsen (Joannes Mathijs Gijsen, 1932-2013) tot bisschop van Roermond, tegen het advies van de Nederlandse bisschoppen in. Hij stond ook niet op de voordracht. De benoeming werd gezien als een maatregel van paus Paulus VI om orde te brengen in de onrustige Nederlandse kerkprovincie. Het leidde tot veel rumoer in katholiek Nederland. In 1993 zou hij terugtreden, officieel om 'gezondheidsredenen', officieus om 'de eenheid binnen zijn bisdom te herstellen'; na zijn dood in 2013 erkende de RK kerk dat Gijsen tussen 1958-61 twee minderjarige jongens had misbruikt.
1976
Geboortedag NL schaatsster Gretha Smit, in Rouveen. Specialist op de 3 en 5 km. Zilver (5 km.) op de Olympische winterspelen 2002 in Salt Lake City. twee keer brons (2003) en twee keer zilver (2004) op het WK afstanden. In 2009-10 maakte de KNSB bekend dat Smit en haar team betrokken waren geweest bij een omkoopschandaal op de Olympische Spelen van 2006. Na een zware onderbeenblessure en veel tegenslag besloot ze eind 2009 te stoppen met wedstrijdsport. Ze begon als marathonschaatser en won in 1998 en 2000 de 'alternatieve elfstedentocht'.
2004
De Amsterdamse PvdA-wethouder Rob Oudkerk (Robert Herman Oudkerk, 1955) wordt tot aftreden gedwongen na geruchtmakende publiciteit over zijn bezoek aan prostituees. Oudkerk was eerder o.a. Tweede-Kamerlid (1994-2002), presentator bij de NCRV-televisie ("Volgende patiënt"), huisarts en wetenschappelijk medewerker aan de RUG in Groningen (1986-90). Schreef over de affaire het boek "Geen weg terug". In 2007 werd hij lector aan de Haagse Hogeschool.
2009
Sterfdag NL horecaman en ondernemer Gerrit van der Valk (1928-2009). Hersenbloeding. Hij was vele jaren concernleider van het familiebedrijf 'Van der Valk', en bouwde de restaurant-keten met de toekan uit. In 1994 werd hij aangeklaagd wegens belastingontduiking; de geruchtmakende zaak werd uiteindelijk afgekocht voor tientallen miljoenen guldens. Zijn vrouw Toos van der Valk werd in 1982 ontvoerd en pas vrijgelaten na betaling van losgeld.
2016
Sterfdag NL cabaretier en acteur Sieto Hoving (1924-2016). Oprichter -in 1957- van het cabaret en theater 'Tingel Tangel' in Amsterdam, samen met zijn vrouw Marijke Hoving-Tauber (in 1989 is het theater verkocht aan Paul Haenen en Dammie van Geest, die er het 'Betty Asfalt Complex' van maakten). Films: "Somberman’s actie", "Advocaat van de hanen". "Emmy", "Affair play".
2017
Sterfdag NL schrijver, dichter en literatuurcriticus Robert Anker (Rengert Robert Anker, 1946-2017). Poëzie: "Waar ik nog ben", "Van het balkon", "Nieuwe veters", "Goede manieren", "Heimwee", "Onvergetelijke toegewijde trouweloze tijd". Proza: "Olifant achter blok", "De thuiskomst van kapitein Rob", "Hajar en Daan", "Een soort Engeland" (Libris Literatuur Prijs), "Fortuyn en liefde", "Lieve Anne", "In de wereld". Hij was literatuurcriticus bij 'Het Parool'.

20 januari in Wereld

1896
Geboortedag US entertainer, acteur en danser George Burns (Nathan Birnbaum, 1896-1996), in New York City. Werd beroemd dankzij zijn radio- en TV-shows (o.a. "The George Burns show", "The George Burns comedy week" en "Wendy and me"). Films: "The sunshine boys", "The big broadcast of 1937", "Oh, God", "Going in style". Hij overleed in 1996.
1920
Geboortedag Italiaanse filmregisseur Frederico Fellini (1920-93), in Rimini. Films: "Roma", "Satyricon", "La dolce vita", "Casanova", "E la nave va", "Ginger e Fred", "Intervista", "La voce della luna". Oscars voor "8 1/2", "La strada", "Las noches de Cabiria", "Amarcord" en zijn complete oeuvre (1993). Hij overleed in 1993 aan de gevolgen van een hartaanval. Het 'Federico Fellini Airport' in Rimini is naar hem genoemd.
1930
Geboortedag US astronaut en schrijver Buzz Aldrin (Edwin Eugene Aldrin jr.), in Montclair, New Jersey. Hij was de tweede mens op de maan, na (en met) Neil Armstrong (1930-2012) tijdens de Apollo-11 missie (21-7-1969). Hij was in 1966 ook de tweede mens die een ruimtewandeling maakte. Nam in 1971 ontslag bij NASA en richtte het bedrijf 'Starcraft Enterprise' op. Schreef: "Return to earth" (autobiografie), "Men from earth", "Encounter with Tiber", "The return".
1934
Geboortedag Britse acteur Tom Baker (Thomas Stewart Baker), in Liverpool. TV: speelde 'Doctor Who' in de gelijknamige serie; andere series: o.a. "Medics", "Randall & Hopkirk (deceased)", "Fort Boyard", "The beeps". Films: "The mutations", "The vault of horror", "The passionate pilgrim", "Dungeons & dragons". Hij was ook stemacteur en voice-over.
1942
In Wannsee bij Berlijn wordt de 'Wannsee-conferentie' gehouden, waar 15 hoge Duitse nazi-leiders besluiten tot het uitmoorden van alle joden ('Endlosung der Judenfrage'). Na een discussie over het gifgas 'Zyklon B' wordt besloten dat de joden moeten worden vergast. Adolf Eichmann (1906-62), Reinhard Heydrich (1904-42) en Rudolf Lange (1910-45) zijn er bij (WO-II).
1946
Geboortedag US regisseur, acteur, componist en producer David Lynch, in Missoula, Montana. Pseudoniem: 'Judas Booth'. TV: serie "Twin Peaks". Films: "Wild at heart", "Blue velvet", "Twin Peaks: fire walk with me", "Dune", "The elephant man", "Eraserhead", "Boxing Helena", "Lost highway", "Darkened room". Had een relatie met actrice Isabella Rossellini en was kort getrouwd met actrices Peggy Lynch en Mary Fisk.
1969
Installatie van de republikein Richard Nixon (1913-94) als 37ste president van de Verenigde Staten (opvolger van Lyndon Johnson). De feestelijkheden worden verstoord door demonstranten tegen de oorlog in Vietnam.
1978
Geboortedag Franse acteur Omar Sy, in Trappes, Île-de-France. Senegalese vader, moeder afkomstig uit Mauritanië. Films: "Intouchables", "Chocolat", "Demain tout commence", "X-Men: Days of future past", "Jurassic World", "Samba". Hij werkte veel met Franse regisseurs maar verhuisde naar Los Angeles.
1981
De republikein Ronald Reagan (1911-2004) volgt de democraat Jimmy Carter op als president van de Verenigde Staten. Hij is met 69 jaar en 349 dagen de oudste aantredende president uit de Amerikaanse geschiedenis.
1981
De laatste 52 gijzelaars in de Amerikaanse ambassade in Teheran, Iran worden na 444 dagen vrijgelaten door ayatollah Khomeiny, nadat de V.S. acht miljard dollar hebben overgemaakt naar een Iraanse rekening bij de Bank of England.
1984
Sterfdag Oostenrijks-Amerikaanse Olympisch zwemkampioen en acteur Johnny Weissmuller (Jonas Weissmuller of Peter John Weissmuller, 1904-84). Beroerte. Hij speelde 'Tarzan' in twaalf Tarzan-films en bedacht de 'Tarzan-yell'. Speelde daarna 'Jungle Jim' in 15 speelfilms en een TV-serie (1955). Won als zwemmer vijf gouden medailles op de Olympische Spelen in 1924 en 1928. Was de eerste die de 100 meter vrije slag onder de minuut zwom, in 1922.
1986
In de Verenigde Staten wordt de derde maandag in januari officieel aangewezen als 'Martin Luther King Day' (Martin Luther Kingdag).
1993
Sterfdag US actrice Audrey Hepburn (Edda Kathleen Hepburn van Heemstra, 1929-1993). Darmkanker. Ze werd geboren in België en groeide op in Arnhem, haar moeder was de Nederlandse barones Ella van Heemstra en haar vader een Britse bankier. Films: "My fair lady", "Breakfast at Tiffany's", "Bloodline", "The unforgiven", "The nun's story", "How to steal a million", "Wait until dark", "Sabrina". Oscar voor "Roman holiday". Ze was ambassadeur voor UNICEF.
1994
Sterfdag Schotse voetballer, voetbalcoach sir Matt Busby (Alexander Matthew Busby, 1909-94). Legendarische sportbestuurder, hij maakte als manager-coach een topclub van Manchester United, tussen 1945 en 1971. In 1958 kwam een groot deel van het team om het leven bij een vliegramp op het vliegveld van München; Busby werd uit het brandende vliegtuig gered door doelman Harry Gregg. The Beatles noemen Matt Busby in de tekst van "Dig It".
1996
Palestijnse verkiezingen in de Gazastrook en op de Westerlijke Jordaanoever: PLO-voorman Yasser Arafat (1929-2004) wordt de eerste democratisch gekozen Palestijnse leider, met 88,1 procent van de stemmen.
2000
Sterfdag Oostenrijks-Amerikaanse actrice Hedy Lamarr (Hedwig Maria Kieler, 1913-2000). Films: "Extase", "Algiers", "White cargo", "A lady without passport", "The strange woman", "Samson and Delilah", "The story of mankind", "The female animal". Ze werd in de jaren '30 en '40 'de mooiste vrouw ter wereld' genoemd. Technisch was ze ook begaafd: ze ontwikkelde een methode voor de verspreiding van radio- en telefoonsignalen.
2009
In Washington DC wordt Barack Obama (47) beëdigd als 44ste president van de Verenigde Staten. Het land heeft voor het eerst in de geschiedenis een kleurling (Afro-Amerikaan) als president. De inauguratie voor het Capitool wordt bijgewoond door meer dan twee miljoen mensen. Bij het afleggen van de eed verspreken Obama en opperrechter John Roberts zich; voor de zekerheid zou Obama daarom een dag later de eed nogmaals afleggen, dit keer in het Witte Huis.
20 januari

Paskal Jakobsen is jarig (1974)

20 januari in Muziek

1923
Geboortedag US zanger-songwriter, jodelaar en gitarist Slim Whitman (Otis Dewey Whitman jr., 1923-2013), in Tampa, Florida. Folk, country. Bijnaam: 'America's favorite folksinger'. Songs: "Love song of the waterfall", "Singing hills", "Indian love call", "Keep it a secret", "I remember you", "North wind", "Cattle call", "Rose Marie", "Una paloma blanca", "Guess Who", "When", Red River valley", "Cry baby heart". Hij overleed in 2013 door een hartstilstand in Orange Park, Florida.
1933
Geboortedag US zanger Ron Townson (Ronald Townson, 1933-2001), in St. Louis, Missouri . Medeoprichter van 'The Fifth Dimension'. Songs: "Aquarius - Let the sunshine in", "California soul", "Up, up and away", "Stoned soul picnic", "Wedding bell blues", "Paper cup", "Carpet man", "Last night (I didn't get to sleep at all)". Film: "The Mambo Kings". Hij overleed in 2001 aan een nierkwaal.
1942
Geboortedag US zanger Billy Powell (William Powell, 1942-77). Soul, R&B. Groep: 'The O'Jays' (1958-75). Songs: "Back stabbers", "Love train", "Put your hands together", "Survival", "Give the people what they want". Hij moest door ziekte (kanker) de groep in 1975 verlaten, en overleed in 1977.
1945
Geboortedag Britse zanger-songwriter, gitarist, toetsenist en producer Eric Stewart (Eric Michael Stewart), in Manchester. Groepen: 'The Mindbenders' (1963-68), '10CC' (1972-95, songs: "Donna", "The Wallstreet shuffle", "Rubber bullets", "The things we do for love", "Feel the love", "Dreadlock holiday", "I'm not in love", "I'm Mandy fly me"). Maakte in 1970 met 'Hotlegs' het nummer "Neanderthal man". Solo-albums: "Girls", "Frooty rooties", "Do not bend", "Viva la difference". Hij werkte mee op diverse albums van Paul McCartney.
1947
Geboortedag US percussionist en zanger George Grantham, in Cordell, Oklahoma. Groep: 'Poco', van 1969 tot 1977. Songs: "Picking up the pieces", "Crazy eyes", "Call it love", "You better think twice", "Midnight rain", "Rose of Cimarron", "Under the gun". Hij begon eind jaren '90 zijn eigen band 'Hoopla'.
1952
Geboortedag US zanger-songwriter en gitarist Paul Stanley (Stanley Harvey Eisen), in Queens, New York. Hardrock, rock. Medeoprichter van de groep 'Kiss' in 1972. Schminkte een zwarte ster over zijn rechter oog (als 'the Starchild'). Songs: "I was made for lovin' you", "Sure know something", "Magic touch", "Shandi", "Crazy crazy nights". Solo-albums: "Paul Stanley", "Live to win".
1958
Geboortedag GR zanger-songwriter en (bas)gitarist Lex Koopman (Auke Alexander Koopman), in Zuidwolde (Gr). Country, Americana, blues, rock 'n' roll, Groningstalig. Groepen: o.a. 'Catfever', 'The Barflies', 'The Rockaways', 'The Neil Young Mirror Band', 'Still Going West', 'The Stumbleweeds' en 'Voorheen de Bende mit Pazzipanten'. Duo Lex Koopman & Bonnie Boonstra. Song: "Genoadeloos". Solo-alum: "Excuse me".
1965
Sterfdag US diskjockey, songwriter, muziekproducer en acteur Alan Freed (Albert James Freed, 1921-65). Urine-bloedvergiftiging. Deejay-naam: 'Moondog'. Uitvinder van de term 'rock 'n roll' in de jaren '50. Was één van de eerste deejays die muziek van zwarte artiesten draaide voor een blank publiek. Schreef: "Sincerely" voor 'The Moonglows'. Films: "Rock around the clock", "Don't knock the rock", "Go, Johnny, go!". Raakte 1959-62 verwikkeld in omkoopschandalen ('payola' affaire).
1971
Geboortedag Engelse zanger-componist en producer Gary Barlow, in Cheshire, Manchester. Groep: 'Take That'. Songs: "Back for good", "Babe", "Pray", "Sure", "How deep is your love", "Everything changes", "A million love songs". Solo: "So help me girl", "Love won't wait", "Forever love", "Open road", "Stronger", "Shame" (met Robbie Williams). Schreef "Not me, not I" voor Delta Goodrem.
1974
Geboortedag NL zanger-songwriter en gitarist Paskal Jakobsen, in Vlissingen. Groep: 'Bløf' (Blof). Liedjes: "Harder dan ik hebben kan", "Aan de kust", "Dansen aan zee", "Ze is er niet", "Wat zou je doen", "Dichterbij dan ooit", "Mooie dag", "Omarm", "Holiday in Spain" (met 'Counting Crows'), "Aanzoek zonder ringen", "Donker hart", "Alles is liefde", "Zo stil", "Zoutelande" (met Geike Arnaert), "Zaterdag". Solo: "Geen gevaar" (met Frank Boeijen).
1979
Geboortedag Engelse zanger, acteur en schrijver Will Young (William Robert Young), in Wokingham, Berkshire. hij won in 2002 de Britse TV-competitie "Pop Idol". Songs: "You and I", "Anything is possible", "Evergreen", "All time love", "Light my fire", "Jealousy". Musicals: "Wicked", "Cabaret". TV-film: "Mrs. Henderson presents". Schreef: "Anything is possible", "On camera, off duty" en de autobiografie "Funny peculiar".
2012
Sterfdag US zangeres Etta James (Jamesette Hawkins, 1938-2012). Leukemie. R&B- en soulpionier, en gospelzangeres. Ze werd 'ontdekt' door Johnny Otis (1921-2012). Songs: "At last", "The wallflower (Dance with me Henry)", "Tell mama", "Pushover", "Roll with me Henry", "I'd rather go blind", "I just want to make love to you", "All I could do was cry".
2018
De Popprijs 2017 wordt op het festival Noorderslag 2018 in Groningen uitgereikt aan de Utrechtse band 'Kensington'. De prijs bestaat uit een cheque van 10.000 euro en een beeldje.
Zoeken

Deze Dag geeft voor elke dag van het jaar een historisch overzicht van gebeurtenissen en verjaardagen in Groningen, Nederland, de Wereld en de Muziek.

© 2021 Deze Dag | Copyright en disclaimer