Deze Dag in de Geschiedenis

23 januari

Arjen Robben dag 1984

Arjen Robben

23 januari in Groningen

1752
Geboortedag GR onderwijsverbeteraar, schoolopziener, dichter en schrijver Hendrik Wester (1752-1821), in de buurtschap Bovenrijge bij Garmerwolde. Hij verbeterde de spelmethode, lesstof en lesmethodes op zijn scholen in Ten Boer en Oude Pekela. In Oude Pekela was hij ook gemeenteraadslid. In Ten Boer staat sinds 1956 een 'Hendrik Wester monument' van J.A. Melken bij het gemeentehuis, tegenover de plaats van de vroegere dorpsschool waar Wester zijn loopbaan begon. In Ten Boer en Oude Pekela zijn straten naar hem genoemd. Hij overleed in 1821 in Oude Pekela.
1876
Geboortedag GR bestuurder Jan Gerard Legro (1876-1967), in Vlagtwedde. Hij was van 1910-29 burgemeester van Oosterhesselen, en van 1929-40 burgemeester van Eelde (en opende daar in 1931 het vliegveld, dat aanvankelijk door de gemeente werd geëxploiteerd). Hij overleed in 1967 in Groningen. De Burg. J.G. Legroweg in Paterswolde en Eelde is naar hem genoemd.
1975
Geboortedag NL actrice en presentatrice Maria Kooistra, in Leek. TV: speelde 'Pascalle Berings' in "Goede tijden, slechte tijden". Presenteerde programma's voor NET5, RTL4 en Veronica (o.a. "Maximaal", samen met Daan Schuurmans en Renate van der Zalm). Films: "Tonino", "Simon", "Sextet", "Costa". Ze was van 2006-12 getrouwd met mode-ondernemer Steve te Pas.
1983
Legendarische voetbalkraker Ajax-FC Groningen (5-5). Hoofdrollen voor Johan Cruijff en Erwin Koeman.
1984
Geboortedag GR voetballer Arjen Robben, in Bedum. Bijnaam: "de Man van Glas" (vanwege zijn vele blessures). Aanvaller. Begon bij VV Bedum. Debuteerde op zijn 16e bij FC Groningen en speelde daar van 2000-02. Van 2002-04 speelde hij bij PSV, van 2004-07 bij Chelsea, van 2007-09 bij Real Madrid en van 2009-19 bij Bayern München. Speelde van 2003-17 96 interlands in Oranje en scoorde 37 keer. Hij werd in 2004 en in 2013 uitgeroepen tot 'Groningen van het Jaar' door de kijkers en luisteraars van RTV Noord. Sportman van het Jaar 2014. Hij trouwde in 2007 in Groningen met Bernadien Eillert. Hij stopte in 2019 met profvoetbal.
1989
De FIOD neemt de administratie van FC Groningen in beslag. Begin van de 'zwartgeldaffaire' en een financiële crisis bij de club. De FIOD doet ook invallen bij voorzitter Renze de Vries (1930-2012) en bestuursleden Wubbo de Boer en Siebe v.d. Pruik. Er was gesjoemeld met transfergelden van o.a. Jacques Storm, Jurrie Koolhof, John de Wolf, René Eykelkamp, Hennie Meijer en de broers Erwin Koeman en Ronald Koeman. Renze de Vries zou op 3 febuari aftreden als voorzitter (met de woorden "het zwaard van Damascus hangt boven deze vereniging"), en voor FC Groningen dreigde enige tijd een faillissement.
1999
Burgemeester Jacques Wallage van Groningen belooft op de VARA-TV dat hij elf kilo zal afvallen voor 1 juni 1999 of anders voor elke kilo die hij niet haalt een dag zal werken in bonbonatelier Schlaman in Groningen. Hij slaagt er met hulp van een diëtist in af te vallen, maar hij zou daarna al snel weer zwaarder worden.
2009
Sterfdag NL politicus-bestuurder Edzo Toxopeus (Edzo Hendrik Toxopeus, 1918-2009). Bijnaam: 'Tox'. VVD. Was Cdk van Groningen van 1970-80, en vertrok daarna naar de Raad van State (tot 1988), om in Groningen te worden opgevolgd door zijn partijgenoot Henk Vonhoff (1931-2010). Hij was van 1959-65 minister van Binnenlandse Zaken in het kabinet-De Quay en het kabinet-Marijnen, en zat daarvoor en daarna in de Tweede Kamer. In 1985 werd hij benoemd tot minister van Staat. Jurist, begon als advocaat in Breda.
2010
De laatste kranten van het Dagblad van het Noorden worden gedrukt op de pers van de NDC aan de Lübeckweg in Groningen. Voortaan wordt de krant gedrukt in Leeuwarden. Daarmee verdwijnt de laatste krantendrukkerij uit de provincie Groningen.
2014
Sterfdag GR schaatser Jan Pesman (Jan Sijbrand Pesman, 1931-2014). Geboren in Stedum, woonde later in Holwierde. Boerenzoon. Blonk uit door zijn fraaie glijstijl. Allrounder, stayer, gespecialiseerd in de 5 en 10 kilometer. Hij won in 1960 een Olympische bronzen medaille op de 5 km in het Amerikaanse Squaw Valley; voor hem zelf was dat een grote tegenvaller, na deze Spelen zette hij een punt achter zijn schaatscarrière.

23 januari in Nederland

1912
Geboortedag NL actrice en regisseuse Ank van der Moer (Anna Maria van der Moer, 1912-83), in Amsterdam. Gezelschap: 'De Nederlandse Comedie', 1950-71. Speelde in o.a. "Moeder Courage", "Gijsbreght van Aemstel", De drie zusters", Tramlijn begeerte", "De Jantjes". Ze werkte als regisseuse mee aan talloze radio- en TV-programma's. Ze overleed in 1983.
1926
De eerste Nederlandse herenhockeyinterland: in en tegen België wordt gewonnen met 1-2.
1935
Geboortedag NL journalist en presentator Joop van Zijl, in Haarlem. Presenteerde het "NOS Journaal" van 1977-96 en was er eindredacteur (behalve van 1981-83 toen hij een uitstapje maakte naar VARA's "Achter het Nieuws"). Begon bij de jeugdomroep "Minjon" (AVRO). Werkte o.a., voor "AVRO's Radiojournaal", "Televizier", "Monitor" en "Panoramiek". Werkte na zijn afscheid in 1996 voor o.a. Omroep Flevoland. Treinenliefhebber. Broer van nieuwslezer Hans van Zijl (1940-98).
1942
Autorijden wordt verboden voor joden door de Duitse bezetters (WO-II).
1944
Geboortedag NL acteur en regisseur Rutger Hauer (Rutger Oelsen Hauer, 1944-2019), in Breukelen. Hij was één van de beste NL acteurs aller tijden. TV: serie "Floris" (van Paul Verhoeven). Films: "Turks fruit", "Spetters", "Soldaat van Oranje", "Oogverblindend". Vanaf 1981 in Hollywood: "Blade runner", "Flesh & blood", "The hitcher", "The room" (ook regie), "Confessions of a dangerous mind", "Batman begins", "Sin city", "Changing fortunes" (ook regie). Kleurenblind geboren. Acteerde van 1967-73 bij 'De Noorder Compagnie' in Groningen. Hij werd in 1999 uitgeroepen tot Nederlandse 'acteur van de eeuw'. Hij overleed in 2019.
1968
Geboortedag NL schaatscoach, schaatsteamleider en langebaanschaatser Jac Orie, in Den Haag. Succescoach, kampioenenmaker met een wetenschappelijke aanpak, op maat gesneden trainingsprogramma's en groot tactisch inzicht. Grossierde met zijn schaatsers in Olympische medailles, wereldtitels en Europese titels. NOC*NSF Coach van het Jaar 2004, Sportcoach van het Jaar 2017. Zijn eigen schaatscarrière werd verstoord door o.a. bloedvergiftiging, valpartijen, rugklachten en trombose in zijn arm.
1970
De feministische actiegroep 'Dolle Mina' bezet het opleidingsinstituut 'Nijenrode' in Breukelen omdat daar alleen mannen worden toegelaten. Tijdens de actie raken de actievoersters slaags met leerlingen van het instituut. Nijenrode zou later ook vrouwen gaan toelaten.
1972
De Nederlandse schaatser Ard Schenk wordt Europees kampioen allround. Begin van Schenk's topseizoen: hij zou daarna ook wereldkampioen en drievoudig Olympisch kampioen worden (in Sapporo).
1984
Presentatie van het eindrapport van de 'brede maatschappelijke discussie over kernenergie' o.l.v. jhr. Maup de Brauw (Maurits Louis de Brauw, 1925-84). Dit was de grootste inspraakprocedure ooit in Nederland gehouden, de BMD heeft 2 jaar geduurd en 28 miljoen gulden gekost. Conclusie: de bestaande kerncentrales mogen open blijven maar er moeten geen nieuwe bij komen, en er moet meer nadruk komen op energiebesparing en milieuvriendelijke energiebronnen.
1985
Geboortedag FR fotomodel en actrice Doutzen Kroes, in Oostermeer (Friesland). Internationaal topmodel, bestbetaalde NL model aller tijden, werkte voor o.a. Versace, Dolce & Gabbana, Gucci, Calvin Klein en Victoria’s Secret, en tekende een topcontract met cosmeticaconcern L’Oreal. Film: "Nova Zembla". Ze kreeg de Friese Persprijs 2007. Ze werd in 2007 ambassadeur voor de taalcampagne 'Praat mar Frysk' en in 2009 ambassadeur van de organisatie 'Dance4life'. Ze had relaties met schaatser Sven Kramer (onbevestigd) en dj Greg Andrews ('DJ Ruckus'), en trouwde in 2010 met dj Sunnery James.
1993
De omstreden NL conservatieve Roomskatholieke leider bisschop Jo Gijsen (Johannes Matthijs Gijsen, 1932-2013) van Roermond treedt terug uit zijn ambt, officieel om 'gezondheidsredenen', officieus om 'de eenheid binnen zijn bisdom te herstellen'. Hij zou enkele jaren in een nonnenklooster verblijven in Walpersdorf, Oostenrijk, en zou in 1996 worden benoemd tot bisschop van Reykjavik, IJsland (tot 2007). Na zijn dood erkende de RK kerk dat Gijsen tussen 1958-61 twee minderjarige jongens had misbruikt.
2019
Sterfdag NL politicus-bestuurder Dick Dolman (Dirk Dolman, 1935-2019). PvdA. Van 1979-89 was hij voorzitter van de Tweede Kamer (Kamerlid vanaf 1970). Zijn stijl werd beschouwd als streng maar rechtvaardig en met humor. Van 1990-2003 was hij lid van de Raad van State. Begon als ambtenaar.

23 januari in Wereld

1783
Geboortedag Franse schrijver Stendhal (Marie-Henri Beyle, 1783-1842), in Grenoble. Aanhanger van het 'sensualisme'. Schreef: "Le rouge et le noir", "La chartreuse de Parme", "Lamiel", "De l'amour".
1832
Geboortedag Franse schilder, lithograaf en etser Edouard Manet (1832-83), in Parijs. Impressionist (tegen wil en dank), realist en pionier van de moderne schilderkunst. Werk: "Déjeuner sur l'herbe", "Le balcon", "Sur la plage", "Le Grand Canal à Venise", "Olympia", "Le bon bock", "Printemps". Hij overleed in 1883 aan de gevolgen van syfilis.
1928
Geboortedag Franse actrice en chanteuse Jeanne Moreau (1928-2017), in Parijs. Haar vader was de eigenaar van een bar in Montmartre, haar moeder een Britse danseres. Bekend om haar hese stem. Films: "Les amants", "Jules et Jim", "La notte", "Viva María!", "Plein sud", "Les valseuses", "Les liaisons dangereuses", "La notte", "Querelle", "I love you, I love you not", "Genesys", "Lisa", "Les valseuses". "Go west", "Le talent de mes amis". Ze overleed in 2017.
1943
Het Britse leger verovert Tripoli en achtervolgt de Duitsers in Tunesië. Keerpunt in de oorlog in Noord-Afrika (WO-II).
1944
Sterfdag Noorse schilder, drukker, beeldhouwer en houtsnijder Edvard Munch (1863-1944). Voorman van het expressionisme. Zijn bekendste schilderij is "De schreeuw" (er bestaan vier versies). Ander werk: "Vampier", "Madonna", "Het zieke kind". Hij werd gekweld door depressies en zenuwinzinkingen. In Oslo is een Munch Museum.
1957
Geboortedag prinses Caroline (Caroline Louise Marguerite Grimaldi) van Monaco. Prinses van Hannover, Prinses van Monaco. Eerste kind van Reinier III (1923-2005) van Monaco en diens echtgenote prinses Grace (prinses Gracia, Grace Kelly, 1929-82). Ze is de oudste zuster van prins Albert van Monaco.
1963
In Parijs tekenen Frankrijk en Duitsland (Charles de Gaulle en Konrad Adenauer) een 'vriendschapsverdrag'. Afgesproken wordt dat Frankrijk de grootste macht kan worden in Europa en Duitsland de tweede macht. De rest van Europa reageert ongerust, mede vanwege de anti-Amerikaanse politiek van Frankrijk en de omstreden Franse kernproven in de Sahara.
1968
Geboortedag Tsjechische tennisster Petr Korda. Hij kwam eind 1998 in opspraak door de eerste dopingaffaire in het proftennis.
1968
De Noord-Koreanen enteren het Amerikaanse schip USS Pueblo en nemen het in beslag op beschuldiging van spionage. De bemanning zou gevangen worden gezet tot 23 december 1968. Het schip werd nooit teruggegeven aan de V.S., het ligt tegenwoordig in Pyongyang als 'museumschip'.
1973
Door een uitbarsting van de vulkaan Helgafjell op het IJslandse eiland Heimaey wordt het visserstadje Vestmannaeyjar bedolven onder lava. De vijfduizend inwoners worden tijdig geëvacueerd.
1989
Sterfdag Spaanse kunstenaar Salvador Dali (Salvador Felipe y Jacinto Dali y Domenech, 1904-89). Hij was o.a. schilder, beeldhouwer, illustrator, filmer, fotograaf, ontwerper, schrijver. Excentrieke surrealist. Hij beschreef zijn schilderijen zelf als 'geschilderde droomfoto's', omdat de geschilderde objecten vaak in geen enkel verband met elkaar lijken te staan. Meester in de techniek van het 'trompe-l'oeil' (gezichtsbedrog) en het spel met perspectief. Hij zou worden 'begraven' onder een glazen stolp in een grafkelder onder het Dali-museum in zijn geboortestad Figueras in Catalonië.
2005
Sterfdag US entertainer, acteur en TV-presentator Johnny Carson (1925-2005). Longemfyseem. Bijnaam: 'the King of Late-Night Television'. TV: "The Tonight Show" (NBC, 1962-92), hij werd beroemd om zijn dialogen met 'sidekick' Ed McMahon en bandleider Doc Severinsen; hij presenteerde eerder o.a. "The Johnny Carson show" (1955-56) en "Who do you trust?" (1957-62). Films: "Get Bruce!", "Looking for love".
2020
Sterfdag Italiaanse architect Adolfo Natalini (1941-2020). Internationaal opererende architect. Begin jaren '90 maakte hij het -winnende- ontwerp voor het Waagstraat-complex (1996) in Groningen. Andere projecten: het Teatro della Compagnia en het Museo dell'Opera del Duomo in Florence, Römerberg en het Saalgasse huis in Frankfurt, de Western Wall in Jeruzalem. Hij was ook hoogleraar architectuur aan de Universiteit van Florence.
23 januari

Geboortedag Marty Paich (1925-1995)

Geboortedag Marty Paich (1925-1995)

23 januari in Muziek

1910
Geboortedag Frans-Belgische gitarist, violist en componist Django Reinhardt (Jean Baptiste, 1910-53), in Liberchies, België. Zigeuner. Jazz manouche, gipsy jazz. Medeoprichter jazzcombo 'Hot Club de France'. Hij raakte permanent gehandicapt aan twee vingers van zijn linkerhand bij een brand in de woonwagen waar hij als kind in leefde. Ontwikkelde een unieke gitaartechniek. Songs: "Daphne", "Nuages", "Tiger rag", "Manoir de mes reves", "Minor swing", "Djangology", "Honeysuckle rose". Hij overleed in 1953 in Samois-sur-Seine (Fontainebleau, Frankrijk) aan een hersenbloeding.
1925
Geboortedag US pianist, componist, arrangeur en bandleider Marty Paich (Martin Louis Paich, 1925-95), in Oakland, Californië. Produceerde talloze jazzalbums. TV: leidde de showorkesten van o.a. "The Glen Campbell good-time hour", "The Smothers Brothers comedy hour" en "The Sonny and Cher show". Songs: "I'll remember April", "What's right for you", "Logrolling", "Over the rainbow", "Ida". Vader van zanger-songwriter, gitarist en toetsenist David Paich (Toto). Hij overleed in 1995.
1940
Geboortedag US zanger-songwriter en saxofonist Jimmy Castor (James Walter Castor, 1940-2012), in Harlem, New York. Bijnaam: 'the Everything Man'. Pop, funk, novelty. Groep: 'The Jimmy Castor Bunch'. Songs: "Troglodyte (cave man)", "The Bertha Butt boogie" "King Kong", "Don't do that!", "Bom bom", "Space man", "E-man boogie", ""Love makes a woman" (met Joyce Sims). Hij overleed in 2012 aan een hartkwaal.
1948
Geboortedag US zangeres-songwriter Anita Pointer (Anita Marie Pointer), in Oakland, Californië. Ze was het oudste lid -en oprichtster- van de soulgroep 'The Pointer Sisters'. Songs: "Slow hand", "Fire", "Happiness", "Automatic", "I'm so excited", "Neutron dance". Haar solocarrière (met o.a. "Overnight success" en "Too many times") mislukte grotendeels.
1950
Geboortedag US toetsenist, accordeonist en componist Danny Federici (Daniel Paul Federici, 1950-2008), in Flemington, New Jersey. Bijnaam: 'Phantom Dan'. Groep: 'Bruce Springsteen's E Street Band'. Songs: "The river", "Hungry heart", "Born in the USA". Solo: "Erica", "Flemington", "Mingle-mangle", "My little cow". Hij speelde ook bij o.a. Joan Armatrading, Graham Parker, Gary 'U.S.' Bonds en Garland Jeffreys. Hij overleed in 2008 aan de gevolgen van melanoom (huidkanker). bruce Springsteen droeg zijn album "Working on a dream" aan hem op.
1953
Geboortedag US zanger en gitarist Robin Zander, in Beloit, Wisconsin. Groeide op in Loves Park, Illinois. Powerpop, hardrock, Southern rock. Groep: 'Cheap Trick'. Songs: "I want you to want me", "Surrender", "Ain't that a shame", "Dream police", "If you want my love". Solo-albums: "Robin Zander", "Countryside Blvd".
1976
Sterfdag US zanger en acteur Paul Robeson (Paul Bustill Robeson, 1898-1976). Zijn bekendste song was "Ole man river". Zong bas in "Othello". Films: "Song of freedom", "Big fella", "Show boat". Streed voor burgerrechten en was een politiek activist, veranderde zelfs songteksten om ze in harmonie te brengen met zijn denkbeelden. Hij kwam in opspraak door zijn sympathie voor de Sovjet-Unie, zijn paspoort werd ingetrokken van 1950-58.
1978
Sterfdag US zanger-songwriter en gitarist Terry Kath (Terry Alan Kath, 1946-78). Hij schiet zichzelf -per ongeluk- dood tijdens een feestje in Los Angeles, onder invloed van alcohol (hij speelde met een revolver waarvan hij dacht dat hij ongeladen was). Medeoprichter van de groep 'Chicago' (aanvankelijk 'Chicago Transit Authority' of 'CTA'). Songs: "Make me smile", "25 or 6 to 4", "I'm a man", "Beginnings", "If you leave me now", "Baby what a big suprise", "Color my world".
1978
Sterfdag US zanger en acteur Vic Ames (Vic Urick, 1926-78). Auto-ongeluk in Nashville, Tennessee. Close-harmony-kwartet: 'The Ames Brothers'. Songs: "You, you, you (are the one)", "Rag mop", "Sentimental me", "Undecided", "Tammy", ""The naughty lady of shady land". TV: "The Ames Brothers Show", "Toast of the town", "Cavalcade of stars".
1982
Geboortedag DR zanger Bas Nibbelke, in Klazienaveen. Hij brak in 2003 door in het TV-programma "Idols" (songs: "Aicha", "Annabel", "Rock dj") maar stopte in 2006 met de muziek en werd leraar lichamelijke opvoeding en voetbaltrainer bij De Weide in Hoogeveen, SC Lutten en VKW in Westerbork.
1990
Sterfdag US gitarist Albert Collins (1952-90). Longontsteking. Sinds 1986 was hij al grotendeels verlamd na een auto-ongeluk waarbij zijn vriendin het leven liet. Groep: 'Lynyrd Skynyrd'. Songs: "Sweet home Alabama", "Freebird", "Gimme back my bullets". NB: verwar deze Albert Collins niet met de gelijknamige bluesgitarist.
1997
Sterfdag US zanger-songwriter Richard Berry (Richard Berry jr., 1935-97). R&B, doo-wop. Schreef en zong "Louie Louie", "Have love, will travel", "Crazy lover". Zong "Roll with me, Henry" (met Etta James, 1938-2012). Hij zong bij o.a. de harmony groups 'The Flamingos' 'The Pharoahs', 'The Dreamers' en 'The Flairs'.
1998
Geboortedag US rapper en zanger-songwriter XXXTentacion (pseudoniem van Jahseh Dwayne Onfroy, 1998-2018), in Plantation, Florida. Nummers: "SAD!", "Jocelyn Flores", "falling down" (met Lil Peep), "Moonlight", "Bad!", "Look at me!", "Again" (met Noah Cyrus). Hij werd vervolgd wegens o.a. illegaal wapenbezit, zware mishandeling en het plegen van een overval. Hij werd in 2018 doodgeschoten in Deerfield Beach, Florida tijdens een op hem gerichte overval.
2018
Sterfdag Zuid-Afrikaanse trompettist, bugelspeler, zanger en componist Hugh Masekela (Hugh Ramopolo Masekela, 1939-2018). Prostaatkanker. Bijnaam: 'de vader van de Zuid-Afrikaanse jazz'. Songs: "Grazing in the grass", "Uptownship", "Sixty", "Time", "Soweto blues". Anti-apartheid activist. Zijn nummer "Bring him back home" was een oproep om Nelson Mandela vrij te laten en werd hét protestlied tegen de apartheid. Hij werkte hij samen met o.a. Harry Belfonte, Paul Simon en Herb Alpert.
Zoeken

Deze Dag geeft voor elke dag van het jaar een historisch overzicht van gebeurtenissen en verjaardagen in Groningen, Nederland, de Wereld en de Muziek.

© 2021 Deze Dag | Copyright en disclaimer