Deze Dag in de Geschiedenis

25 januari

Geboortedag Halbo C. Kool (1907-1968)

Halbo Christiaan Kool (1907-1968)

25 januari in Groningen

1801
Sterfdag GR bestuurder mr. Hendrik van Sijsen (of Hindrik van Sysen II, 1705-1801). Hij was -af en aan- burgemeester van Groningen van 1752-95, en al vanaf 1737 'raadsheer'. Hij bleef in functie (als 'stedelijk provisioneel representant') na de komst van de Fransen in 1795 en de overgang naar de Bataafse Republiek. Hij legde in 1793 de eerste steen voor het stadhuis op de Grote Markt. Zijn in 1738 overleden vader Hendrik van Sijsen (I) was ook burgemeester in Groningen. Hij was een kleinzoon van de Winschoter en Zuidbroekster predikant Hindrik Sisen (of Henricus Siso), geboren in Emden.
1907
Geboortedag GR schrijver-dichter, vertaler en journalist Halbo C. Kool (Halbo Christiaan Kool, 1907-68), in Groningen. Zijn debuutbundel "De Tooverformule" bezorgde hem in 1930 de status van 'literair wonderkind', maar die belofte kon hij niet waar maken. Ander werk: "Roodboek", "Een roos in het knoopsgat", "Muze zonder corset", "Morgengave voor meerminnen". Was redacteur bij dagblad 'Het Volk' (later 'Het Vrije Volk') en werkte bij het ANP, de Wereldomroep en de VARA. Hij pleegde in 1968 zelfmoord nabij Kortenhoef. Het lied "Een wonderkind van 50" van Lennaert Nijgh en Boudewijn de Groot gaat over zijn tragische leven.
1927
Geboortedag GR ondernemer en organisator Kees van Muylwijck (1927-2008), in Groningen. Oprichter -in 1968- van de 'Internationale Jaarbeurs Groningen', die hij zo'n 30 jaar organiseerde. Gaf eerder in Groningen het blad "Familieklanken" uit. Redde het 'Stadspark Paviljoen' in Groningen van de ondergang. Weldoener. Organiseerde acties, stunts en protestmarsen (o.a. tegen verloedering en voor normen en waarden). Hij overleed in 2008.
1931
Sterfdag GR landbouwvernieuwer, publicist en onderwijzer Gerhard Filippus Crone (1849-1931). Geboren in Slochteren. Hij spoorde boeren aan om kunstmest te gebruiken en melk naar de zuivelfabriek te brengen. 'Meester Crone' was van 1880-1916 hoofdonderwijzer in Oudemolen, en organiseerde het aanleggen en verbeteren van de wegen rond het dorp. Hij wordt sinds 1920 in Oudemolen geëerd met een granieten 'Cronebank'. Hij overleed in 1931.
1964
Geboortedag NL schrijfster, journaliste en publiciste Janine Hoekstein, in Amsterdam. Ze studeerde piano en journalistiek in Groningen. Schreef: "Duivelskloof", "De Uitvoering", "Goldbergvariaties", "De Fifties Club". Schreef de jeugdtheatervoorstelling "Wat nu, Roodkapje? Roodkapje, wat nu?" (voor 'Theater De Citadel' in Groningen) en andere stukken voor jeugd- en muziektheater. Publiceerde in o.a. 'Noorderland', 'Wonen & Co' en 'Dagblad van het Noorden'. Eindredacteur van de maandelijkse Drentse krant "De Vaart.nu" en "Verzamelen Magazine".
1999
Eerste werkdag politiekorpschef Bernard Welten in Groningen. Opvolger van de opgestapte korpschef Jaap Veenstra en interim-korpschef Jan Brand. Welten wordt in Groningen gepresenteerd als 'moderne manager'. Hij zegt: 'de politie moet weer de baas worden op straat'. Hij zou in functie blijven tot begin 2004 om dan naar Amsterdam te vertrekken (tot 2011), zijn opvolger in Groningen werd Oscar Dros, die in 2013 'politiechef van de eenheid Noord-Nederland' werd.
2013
Minister Henk Kamp van Economische Zaken maakt bekend dat Groningen rekening moet houden met zwaardere aardbevingen dan tot nu toe werd aangenomen. De NAM ging uit van schokken met een maximale kracht van 3.9 op de Schaal van Richter, nu wordt rekening gehouden met een maximale kracht van 5 op de Schaal van Richter. Er wordt 100 miljoen euro extra gereserveerd voor het schadefonds. De aankondiging zou leiden tot grote onrust in Noord-Groningen, protesten en acties en (een jaar later) een herstel-, steun- en investeringsfonds van 1,2 miljard euro. De gaswinning zou in de volgende jaren worden teruggeschroefd.

25 januari in Nederland

1927
Geboortedag NL ondernemer Albert Heijn (1927-2011), in Zaandam. Hij was tussen 1949 en 1989 grootaandeelhouder, manager, directeur en president van Albert Heijn (later 'Koninklijke Ahold') en voorzitter van de raad van bestuur. Bouwde zijn bedrijf uit tot een internationale onderneming en introduceerde de 'streepjescode'. Hij was een kleinzoon van zijn naamgenoot Albert Heijn (1865-1945), die het bedrijf begon met een kruidenierswinkel in Oostzaan. Broer van Gerrit Jan Heijn (1931-87), bestuurder en grootaandeelhouder, die bij een ontvoering in 1987 werd vermoord door de werkloze ingenieur Ferdi Elsas (Ferdi E.). Hij overleed in 2011 in zijn 19e eeuwse kasteel Puddlestone Court in Hereford, Engeland.
1927
Geboortedag NL vakbondsman Arie Groenevelt (1927-2017), in Leiden. Van 1969-79 was hij voorzitter van de Industriebond-NVV, daarna tot 1983 van de Industriebond-FNV. Radicale rechtlijnige antikapitalist, socialist in hart en nieren. Taaie CAO-onderhandelaar. Hij begon als instrumentmaker en metaalbewerker. Hij overleed in 2017 in Houten.
1928
Geboortedag NL voetballer en voetbaltrainer Cor van der Hart (Cornelis van der Hart, 1928-2006), in Amsterdam. Stopperspil. Clubs als speler: Ajax, Lille OSC, Fortuna '54, 44 interlands in Oranje (2 doelpunten). Hij was trainer bij o.a. Holland Sport, AZ '67, Standard Luik, Fort Lauderdale Strikers, ADO Den Haag, FC Volendam en Telstar; in 1974 was hij assistent van Rinus Michels tijdens het WK voetbal. Hij overleed in 2006.
1934
Geboortedag NL actrice en stemactrice Mimi Kok (Maria Theresia Kok, 1934-2014), in Amsterdam. Televisie en theater. TV: series: "Waldolala", "Van Oekel's discohoek", "Het is weer zo laat!", "De lachende scheerkwast", "Op zoek naar Yolanda" (ze speelde de rol van 'Gé Braadslee'), "We zijn weer thuis", "Q en Q", "Pension Hommeles", "De fabriek", "De horzel", "Krasse knarren". Films: "Blue movie", "Filmpje!", "Frank en Eva", "Cross fate". Ze was nooit getrouwd en had geen kinderen. Ze overleed in 2014.
1938
Geboortedag Arubaanse politicus Betico Croes (Gilberto François Croes, 1938-86), in Santa Cruz, Aruba. Bijnamen: 'Bevrijder van Aruba' (Libertador di Aruba), 'Vader van de Arubaanse natie'. Hij streed met succes voor een 'status aparte' voor Aruba (die werd op 1-1-1986 van kracht, sindsdien is Aruba een onafhankelijk zelfstandig land binnen het Koninkrijk der Nederlanden). Hij stierf in 1986 in een verpleeginrichting in Utrecht aan de gevolgen van een auto-ongeluk, 11 maanden eerder op Arbuba, waarbij hij in coma raakte. De geboortedag van Croes is een officiële 'nationale feestdag' op Aruba, 'Betico Croes Dag'.
1951
Geboortedag NL presentator en journalist Cees Grimbergen, in Den Haag. TV: presentator "Rondom tien" (NCRV, tot 2010), "Hollandse Zaken" (MAX), verslaggever bij "Kenmerk" (IKON), presentator van jongerenprogramma's als "Sjappoo" en "Snuiters" en van "Vesuvius". Radio: "Met het Oog op Morgen", "Casa Luna" (Radio1). Hij werkte als freelance-journalist voor kranten en tijdschriften. In 1982 was hij voor Harrie Jekkers (als 'Harry Klorkestein') de inspiratiebron voor het lied "O O Den Haag"; Grimbergen was namelijk afgewezen door de VARA, omdat zijn tongval te Haags zou zijn. Schreef: "Rondom 10, het boek".
1954
Geboortedag NL schrijfster, journaliste en columniste Renate Dorrestein (Renate Maria Dorrestein, 1954-2018), in Amsterdam. Feministe. Schreef: "Buitenstaanders", "Noorderlicht", "Verborgen gebreken", "Een hart van steen", "Zonder genade", "Het geheim van de schrijver", "Zolang er leven is", "Mijn zoon heeft een seksleven en ik lees mijn moeder Roodkapje voor", "Is er hoop", "De leesclub", "Weerwater", "Reddende engel". Autobiografie: "Dagelijks werk". Columns in 'De Tijd' en 'Opzij'. Ze begon als journalist bij 'Panorama'. Ze leed aan de ziekte ME en slokdarmkanker en overleed in 2018.
1990
Drie brandweermannen vinden de dood bij het blussen van een brand in hotel 'Huis ter Duin' in Noordwijk, tijdens een zware storm. De brandweermannen worden overvallen door een z.g. 'flashover' (een door toevoer van zuurstof plotseling uitslaand vuur). In totaal vallen door de storm in Nederland 19 doden (en in België 11).
1995
Sterfdag NL poppenmaker, poppentheaterspeler en schrijver Tom Brugman (1932-95). Hij vormde, samen met zijn vader en vijf broers, 'Brugmans Nederlands Marionettentheater'. Maakte de poppen voor de KRO-TV-series "Dappere Dodo" (hij deed -samen met familieleden- ook de stemmen) en "Tom Poes" (met stemmen van Wim Quint). Hij schreef kindermusicals, teksten voor televisie, hoorspelen, en het boek "Lever nooit de liefde in". Trad op met zijn zelfgebouwde 'muziekmobiel' en speelde zelf viool, trompet en de zingende zaag.
2004
Sterfdag NL atlete Fanny Blankers-Koen (Francina Elsje Blankers-Koen, 1918-2004). Veelzijdige nationale sportheldin. Bijnaam: 'de Vliegende Huisvrouw'. Won op de Olympische Spelen in Londen in 1948 vier gouden medailles (100 m., 200 m., 80 m. horden, 4 x 100 m. estafette). Was in latere jaren Olympische ploegleidster. Veroverde talrijke nationale en vijf Europese titels. Ze werd eind 1999 door de IAAF in Monte Carlo uitgeroepen tot 'Atlete van de Eeuw'. In Nederland werd ze 'Sportvrouw van de Eeuw'. Ze woonde als kind 5 jaar lang in Klein Ulsda, Groningen.
2010
Sterfdag NL fysiotherapeut en haptonoom Frans Veldman (1921-2010). Hij was in de jaren '50 de grondlegger van de 'haptonomie' (de leer van het menselijk gevoel en gevoelsleven). Tot zijn leerlingen behoorde Ted Troost, die later zijn praktijk zou overnemen. Hij verhuisde in de jaren '80 naar Frankrijk, na conflicten met collega's, en overleed daar in Oms.
2019
Sterfdag NL tekstschrijver, liedjesschrijver en journalist Eli Asser (Elias Asser, 1922-2019). Hij overleefde WO-II als medewerker van de Joodsche Raad, als leerling-verpleger en als onderduiker. Radio, TV, musicals en films. Maakte furore met de TV-series "'t Schaep met de 5 pooten" en "Citroentje met suiker" (KRO). Schreef liedteksten als "Het zal je kind maar wezen", "Vissen" en "As je mekaar niet meer vertrouwen kan". Werkte als journalist voor het Haagsch Dagblad en Vrij Nederland. Hij was de vader van Hella de Jonge (1949), echtgenote van cabaretier Freek de Jonge

25 januari in Wereld

1874
Geboortedag Engelse schrijver William Somerset Maugham (1874-1965), in Parijs. Schreef: "On human bondage", "Ashenden", "Cakes and ale", "The magician", "The razor's edge", "Catalina". Hij overleed in 1965.
1882
Geboortedag Engelse schrijfster Virginia Woolf (Adeline Virginia Steven, 1882-1941), in Londen. Feministe. Schreef: "The waves", "The years", "Mrs. Dalloway", "Between the acts", "To the lighthouse", "Orlando: a biography", "The common reader", "A room of one's own". Ze was lid van de 'Bloomsburygroep'. In 1941 pleegde ze zelfmoord door haar zakken te vullen met stenen, en zich te verdrinken in de rivier de Ouse nabij haar huis in Rodmell, Sussex.
1899
Geboortedag Belgische staatsman Paul-Henri Spaak (Paul-Henri Charles Spaak 1899-1972), in Schaarbeek. Bijnaam: 'mister Europa'. Socialist. Hij was enkele malen premier, en lange tijd minister van Buitenlandse Zaken. Eerste voorzitter VN-assemblee (1946), secretaris-generaal van de NAVO (1957-61), minister van Staat. Hij overleed in 1972.
1920
Sterfdag Italiaanse schilder, tekenaar en beeldhouwer Amedeo Modigliani (1884-1920). Hij sterft in armoede in Parijs na een bewogen leven en een bijzonder korte carrière maar hij wordt nu tot de belangrijkste kunstenaars van de 20e eeuw gerekend. Hij schilderde in totaal zo'n 400 schilderijen en 1.000 aquarellen. Zijn graf ligt op de begraafplaats Père Lachaise.
1924
Start van de eerste Olympische Winterspelen, in Chamonix, in de Franse Alpen, met deelname van 16 landen in 6 takken van sport. Er doen geen Nederlanders mee.
1942
Geboortedag Portugese voetballer Eusebio (Eusébio da Silva Ferreira, 1942-2014), in Lourenço Marques, Mozambique. Bijnamen: 'De Zwarte Parel van Mozambique' ('Pérola Negra'), 'De Zwarte Panther' ('Pantera Negra'). Clubs: Sporting Lourenço Marques, Benfica (1960-75), Toronto Metros-Croatia, Beira-Mar, União de Tomar en diverse Amerikaanse clubs. Europees topschutter (en Voetballer van het Jaar) 1968 en 1973. In 373 competitiewedstrijden maakte hij 342 doelpunten. Speelde 64 interlands voor Portugal en scoorde daarin 41 doelpunten. Hij stopte in 1979 met profvoetbal en overleed in 2014.
1944
Geboortedag Italiaans-Duitse actrice en fotomodel Anita Pallenberg (1944-2017), in Rome. Groeide op in Londen, New York en Rome als dochter van een Italiaanse kunstenaar en een Duitse secretaresse. Films: "Barbarella", "Candy", "Performance", "Love is the devil". Ze had in de jaren '60 en '70 relaties met twee leden van The Rolling Stones: Brian Jones en Keith Richards (en mogelijk ook met Mick Jagger, die schreef de songs "Angie" en "You got the silver" voor haar). Na een jarenlange drugsverslaving overleed ze in 2017 aan de gevolgen van hepatitis C, in Chichester, West Sussex.
1947
Sterfdag Italiaans-Amerikaanse gangster Al Capone (Alfonso Capone, 1899-1947). Hij overlijdt in Miami na een hersenbloeding. Was geboren in Napels. Bijnaam: 'Scarface'. Hij leidde de georganiseerde misdaad in Chicago tijdens de 'drooglegging' in de jaren '20 (hij organiseerde dranksmokkel, illegale stokerijen, prostitutie, afpersing en illegale kansspelen). Ging in 1931 de gevangenis in voor belastingfraude. Werd een legende door talloze films en boeken.
1971
De Oegandese brigadegeneraal Idi Amin (Idi Amin Dada, 1923-1928? - 2003), een voormalig bokskampioen, leidt een opstand tegen president Milton Obote (1924-2005), die dan in het buitenland verbijft, en grijpt de macht in Oeganda. Begin van een barbaarse periode, tot 1979, met zeker 300.000 dodelijke slachtoffers (hij bewaarde hoofden van tegenstanders in zijn koelkast). Het zou Amin de bijnaam 'de Slachter van Afrika' bezorgen. Hij leed aan grootsheidswaan en noemde zichzelf o.a. 'president voor het leven' en 'koning van Schotland'.
1989
De Britse acteur John Cleese wint voor het hooggerechtshof zijn zaak tegen de krant The Daily Mirror die had geschreven dat hij een kopie van zijn typetje 'Basil Fawlty' uit de TV-serie "Fawlty Towers" was geworden. Cleese krijgt een schadevergoeding.
1990
Sterfdag US actrice Ava Gardner (1922-90). Longontsteking. Ze werd 'de mooiste vrouw ter wereld' genoemd. Films: "Show boat", "The killers", "The little hut", "On the beach", "Mogambo", "The barefoot contessa", "The Cassandra crossing", "The night of the iguana". TV: speelde 'Ruth Galveston' in de serie "Knots Landing". Ze was getrouwd met Mickey Rooney, Artie Shaw en Frank Sinatra.
1999
Een zware aardbeving treft het westen van Colombia: 6 op de schaal van Richter. Er worden uiteindelijk 1.171 doden geteld.
2017
Sterfdag US actrice, comédienne en danseres Mary Tyler Moore (1936-2017). TV: series "The Dick van Dyke show", "The Mary Tyler Moore show" (1970-77), "The Mary Tyler Moore hour". Films: "Ordinary people", "Six weeks", "Just between friends", "Whose life is it anyway?", "Labor pains", en een reeks TV-films (o.a. "Stolen babies"). Ze kampte sinds de jaren '70 met diabetes en alcoholisme. Streed actief voor dierenrechten. Schreef: "After all", "Growing up again".
25 januari

Thomas Berge is jarig (1990)

Thomas Berge is jarig  (1990)

25 januari in Muziek

1759
Geboortedag Schotse dichter en liedschrijver Robert Burns (1759-96). Nationale dichter van Schotland. Schreef: "Auld Lang Syne". Ander werk: "Scots wha hae", "The cotter's saturday night", "The twa dogs", "The jolly beggars", "Holy Willie's prayer". Op 25 januari wordt 'Burns Night' gevierd door Schotten overal ter wereld, en worden 'Burns suppers' georganiseerd, met o.a. het gerecht 'haggis', Schotse whisky, verhalen en gedichten, en het zingen van "Auld Lang Syne".
1904
Geboortedag zanger-songwriter Sleepy John Estes (John Adam Estes, 1904-77), in Ripley, Tennessee. Leefde en stierf in armoe. Blues. Songs: "Someday, baby" ("Worried life blues"), "Drop down mama", "Special agent (railroad police blues)", "Milk cow blues", "Stomp that thing". Was sinds zijn jeugd blind in zijn rechteroog, en vanaf 1949 volledig blind. Had bloeddrukproblemen waardoor hij vaak pardoes in slaap viel.
1927
Geboortedag Braziliaanse componist, tekstschrijver, gitarist en zanger Antonio Carlos Jobim (1927-94), in Rio de Janeiro. Hij was één van de vaders van de bossa nova. Songs: "The girl from Ipanema", "Corcovado", "Desafinado", "Agua de beber", "Fotografia". Hij overleed in 1994 in New York tijdens een hartoperatie en kreeg in Brazilië een staatsbegrafenis. De luchthaven van Rio de Janeiro is sinds 1999 naar hem vernoemd.
1938
Geboortedag US zangeres Etta James (Jamesette Hawkins, 1938-2012), in Los Angeles. R&B- en soulpionier, en gospelzangeres. Ze werd 'ontdekt' door Johnny Otis (1921-2012). Songs: "At last", "The wallflower (Dance with me Henry)", "I'd rather go blind", "Tell mama", "Pushover", "Roll with me Henry", "I just want to make love to you", "All I could do was cry". Ze overleed in 2012 aan leukemie.
1943
Geboortedag Duitse schlagerzanger en acteur Roy Black (Gerhard Höllerich, 1943-91), in Strassberg nabij Augsburg. Zong: "Schön is est auf der Welt zu sein" (met Anita Hegerland), "Du bist nicht allein", "Ganz in weiss", "Weisst Du noch", "Eine Rose schenk ich dir". Speelde in diverse musicals. TV: speelde hotelchef 'Lennie Berger' in de serie "Ein Schloß am Wörthersee". Hij overleed in 1991 aan een hartstilstand.
1954
Geboortedag US basgitarist en songwriter Richard Finch, in Indianapolis, Indiana. Hij richtte, samen met Harry Wayne 'K.C.' Casey, 'KC & The Sunshine Band' op. Songs: "That's the way I like it", "Give it up", "Sound your funky horn", "Boogie shoes", "I'm your boogieman". Schreef, samen met K.C., "Rock your baby" voor George McCrae.
1956
Geboortedag Engelse gitarist Andy Cox (Andrew Cox), in Birmingham. New wave, ska, pop. Groepen: 'The Beat' (songs: "Can't get used to loving you", "Tears of a clown") en 'Fine Young Cannibals' (songs: "She drives me crazy", "Good thing").
1963
Geboortedag NL zangeres en presentatrice Suzanne Klemann. Groep: 'Lois Lane', samen met zus Monique Klemann. Songs: "It's the first time", "Fortune fairytales", "I wanna be", "This must be love", "Tonight", "When I'm with you". TV: ze presenteerde een autoprogramma op AT5 en een filmprogramma op FOX.
1976
Sterfdag US zanger-songwriter Chris Kenner (1929-76), in Kenner, Louisiana. Songs: "I like it like that", "Land of a thousand dances", "Rocket to the moon", "Sick and tired", "Something you got". Andere artiesten hadden meer succes met zijn songs dan hij zelf.
1981
Geboortedag US zangeres-songwriter, pianiste en actrice Alicia Keys (Alicia Augello Cook), in New York City. Bijnaam: 'Lellow'. R&B, soul. Songs: "Girlfriend", "Fallin'", "Troubles", "Jane Doe", "You don't know my name", "If I ain't got you", "Girl on fire", "Empire state of mind" (met Jay Z), "Empire state of mind (Part II) Broken down", "No one", "Another way to die", "It's on again" (met Kendrick Lamar). Films: "Smokin' aces", "The nanny diaries", "The secret life of bees".
1990
Geboortedag NL zanger en gitarist Thomas Berge (Chiel Ottink), in Enschede. Woont in Haaksbergen. Liedjes: "Als jij lacht", "Als jij alles kon overdoen", "Vraag mij wat liefde is", "Een glimlach", "Jij bent mijn leven", "De wereld ben jij", "Zonder jou", "Kon ik maar even bij je zijn", "Niets te veel", "Niets is onmogelijk". Hij worstelde met drank- en drugsproblemen. In zijn jeugd was hij een begenadigd fietscrosser. Op 12-jarige leeftijd nam hij al zijn eerste single op.
1994
Het Amerikaanse popidool Michael Jackson (1958-2009) koopt met miljoenen dollars een rechtszaak af waarin hij werd beschuldigd van seksuele kindermishandeling. In 2003-04 zou hij opnieuw worden beschuldigd van kindermisbruik en voor de rechtbank moeten verschijnen; een jury achtte alle 10 aanklachten ongegrond en sprak hem in 2005 vrij.
2005
Sterfdag US zanger Ray Peterson (1939-2005). Kanker. Hij had als kind polio maar herstelde grotendeels. Songs: "Tell Laura I love her", "Corrina Corrina", "Missing you", "I could have loved her so well", "Teenage heartache", "The wonder of you", "Give us your blessing". Hij werd later professioneel golfer.
2015
Sterfdag Egyptisch-Griekse zanger en basgitarist Demis Roussos (Artemios Ventouris Roussos, 1946-2015). Groep: 'Aphrodite's Child'. Songs: "Rain and tears", "I want to live", "It's five o'clock". Solo: "Forever and ever", "My friend the wind", "My reason", "Lost in love", "Schönes Mädchen aus Arcadia". Hij was in 1985 één van de gegijzelden tijdens een vijfdaagse vliegtuigkaping in Beiroet. Woog ooit 350 pond, schreef een boek over afvallen: "A question of weight". Werkte langdurig samen met Vangelis Papathanassiou.
Zoeken

Deze Dag geeft voor elke dag van het jaar een historisch overzicht van gebeurtenissen en verjaardagen in Groningen, Nederland, de Wereld en de Muziek.

© 2021 Deze Dag | Copyright en disclaimer