Deze Dag in de Geschiedenis

12 juni

Kop van Jut dag 1878

Hendrik Jut (1852-1878)

12 juni in Groningen

1878
Sterfdag Haagse moordenaar Hendrik Jut (Hendrik Jacobus Jut, 1851-78), in de gevangenis in Leeuwarden, waar hij levenslang uitzat. Hij en zijn vrouw Christina Goedvolk hadden in 1872 uit geldnood de rijke weduwe M. Th. van der Kouwen-Ten Cate en haar dienstbode Leentje Beeloo vermoord. Juts stoffelijk overschot werd ter beschikking gesteld van de wetenschap en naar het Academisch Ziekenhuis in Groningen gebracht, waar Juts hoofd (de 'kop van Jut') op sterk water werd gezet. Maar de fles met het hoofd ging lekken en het anatomisch museum van de RUG heeft nu alleen nog een afgietsel.
1934
Geboortedag GR zwemster Rika Bruins (Henderika Griep-Bruins), in Groningen. Club: GZ & PC (Groninger Zwem & Polo Club). Ze verbeterde -als lid van het Nederlandse team- het wereldrecord wisselslag-estafette 4 x 100 meter in 1954. Nam deel aan de Olympische Spelen 1952 (200 m. schoolslag) maar werd daar in de halve finale uitgeschakeld. Ze kon slecht tegen reizen. Won wel drie nationale schoolslagtitels. In 1956 stopte ze met haar wedstrijdcarrière en ging waterpolo spelen. Ze was ook naaister in een mode-atelier.
1974
Oproer in de Davidstraat in Groningen. Bewoners, waaronder krakers en studenten, verzetten zich tegen sloop van enkele huizen. De politie moet timmerlieden beschermen die de woningen komen dichtspijkeren.
1990
Officiële opening van het nieuwe landelijke hoofdkantoor van de Koninklijke PTT in Groningen door koningin Beatrix. Gevolg van de operatie 'spreiding der Rijksdiensten'. Al in 1998 zou -dan- KPN in tweeën worden gesplitst en zouden alle hoofddirecties weer uit Groningen vertrekken.
1999
Sterfdag GR voetballer Klaas Buist (1927-99). Bijnaam 'De Neuze'. Legendarische linksback van GVAV 1948-65. Hij speelde in een elftal met de -ook legendarische- Abel Alting, Siep Benninga en Bram van der Hoeven. Hij blonk uit door zijn snelheid en harde schot. Na zijn actieve voetbalcarrière werkte hij als trainer bij VV Hoogkerk en VV Engelbert. Hij was smid van beroep.

12 juni in Nederland

1259
Amersfoort krijgt officieel stadsrechten van de Utrechtse bisschop Hendrik van Vianden (? - 1267). In de akte wordt het stadje omschreven als een 'oppidum', een stad met een aarden wal, wellicht met poorten. Behalve aan Amersfoort gaf de bisschop ook stadsrechten aan Hasselt (1252), Goor (1263), Oudewater (1265), Loenen en Vreeland (1265). In 1254 legde hij de eerste steen voor de Domkerk van Utrecht.
1575
De 'Vader des Vaderlands' Willem van Oranje (Willem de Zwijger, 1533-84) trouwt in Den Briel met zijn derde vrouw: Charlotte van Bourbon (Charlotte de Bourbon, 1546 of 1547 - 1582). Eerder was hij getrouwd met Anna van Egmont van Buren (van 1551-58) en Anna van Saksen (van 1561-71). Het huwelijk met Charlotte van Bourbon zou duren tot haar dood in 1582, en zes dochters opleveren. Daarna zou hij nog trouwen met Louise de Coligny.
1667
Tijdens de Tweede Engels-NL Oorlog, op de Tocht naar Chatham (Slag bij de Medway) slaan de Nederlanders, onder bevel van admiraal Michiel de Ruyter (1607-76), een beslissende slag: bij de aanval op de marinebasis Chatham aan de Medway wordt het Engelse vlaggenschip HMS Royal Charles geënterd (het schip zou als buit mee terug worden genomen naar Nederland, net als de HMS Unity); andere Engelse marineschepen worden in brand gestoken of tot zinken gebracht. Het is (dan) het grootste verlies ooit voor de Engelse marine.
1909
Geboortedag NL humorist, operettezanger en revue-artiest Max Tailleur (Mozes Max Tailleur, 1909-90), in Amsterdam. Gespecialiseerd in joodse humor ('Sam en Moos' moppen). Begon als diamantslijper. Was rheumapatiënt, richtte diverse rheumastichtingen op zoals 'Beter met Max' en 'Geef Max de Zak'. Hij was in 1971 initiatiefnemer van de telefonische 'geinlijn'. Hij overleed in 1990.
1910
Officiële oprichting van de voetbalvereniging PEC Zwolle, in Hotel Koenders op de Grote Markt in Zwolle. PEC (PH-EDN-Combinatie) is een fusie van de voetbalverenigingen EDN (Ende Desespereert Nimmer uit 1904) en PH (Prins Hendrik uit 1906). De fusieclub krijgt ook meteen een atletiekafdeling. Van 1990 tot 2012 heette de club FC Zwolle.
1921
Geboortedag NL politicus-bestuurder en econoom Johan Witteveen (Hendrikus Johannes Witteveen, 1921-2019), in Zeist. VVD. Hij was minister van Financiën in twee NL kabinetten (1963-63 en 1967-71). Van 1973-78 was hij voorzitter van het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Hij was voorman van de NL tak van de soefi-beweging. De bij de ramp met vlucht MH17 -met zijn vrouw en dochter- omgekomen PvdA-senator Willem Witteveen (1952-2014) was zijn zoon. Hij overleed in 2019.
1929
Geboortedag Anne Frank (Annelies Marie Frank, 1929-45), in Frankfurt am Main. Ze schreef "Het Achterhuis", een dagboek over haar onderduikperiode als joods meisje in Amsterdam, van 12-6-1942 tot 1-8-1944 (ze kreeg het -lege- dagboek op haar 13e verjaardag). Ze stierf in concentratiekamp Bergen-Belsen in (waarschijnlijk) februari 1945, waarschijnlijk aan de gevolgen van vlektyfus. Het Anne Frank Huis in Amsterdam zou één van de drukst bezochte musea van Nederland worden en Anne Frank zou uitgroeien tot een wereldwijd symbool van de jodenvervolging.
1954
De Friese 'Siamese tweeling' Tjitske de Vries en Folkje de Vries (7 maanden oud) uit Mûnein (Molenend, bij Oenkerk) wordt -onder grote belangstelling van internationale media- met succes operatief van elkaar gescheiden in het Provinciale Diaconessenhuis in Leeuwarden. De meisjes waren met hun buikjes aan elkaar vergroeid, maar vanaf de geboorte functioneerden beide lichamen los van elkaar. Ze zijn de eerste NL Siamese tweeling die met succes operatief wordt gescheiden (en zelfs internationaal is het -dan- nog maar zelden gelukt).
1959
Gerboortedag Surinaams-Nederlandse acteur Kenneth Herdigein, in Paramaribo. TV: speelde 'John Wijntak' in de serie "Zeg 'ns Aaa", 'Govert' in "We zijn weer thuis", 'Stanley Mauricius' in "Goede tijden, slechte tijden" en 'Ken' in "Ben zo terug"; andere TV-series: "Unit 13", "Keyzer & De Boer Advocaten", "SpangaS", "Overspel", "Moordvrouw". Films: "An Bloem", "Havinck", "Zoeken naar Eileen", "Lost in Amsterdam".
1963
Geboortedag NL bestuurder-politicus Cora van Nieuwenhuizen (Cornelia van Nieuwenhuizen-Wijbenga), in Ridderkerk. In 2017 werd ze minister van Infrastructuur en Waterstaat in het kabinet-Rutte III. Van 2014-17 was ze lid van het Europees Parlement en van 2010-14 lid van de Tweede Kamer. Eerder was ze Statenlid en gedeputeerde in Noord-Brabant en gemeenteraadslid in Oisterwijk. Ze begon als geografe.
1995
De NL discuswerper Erik de Bruin wordt door de Internationale Amateur Atletiek Federatie (IAAF) voor vier jaar uitgesloten wegens doping tijdens de Grand Prix van Keulen. Hoewel de tuchtcommissie van de KNAU hem vrij zou spreken, hield de IAAF vast aan de maximale straf. De Bruin zou het vonnis aanvechten maar bakzeil halen; daarna nam hij afscheid van de atletiek.
1997
Sterfdag NL beeldend kunstenaar en beeldhouwer Pieter d'Hont (Pieter Hermanus d'Hont, 1917-97). Hij was de officieuze stadsbeeldhouwer van Utrecht en heeft daar vele beelden achtergelaten, waaronder het beeld van Anne Frank. Hij maakte ook het beeldje 'Edison', dat wordt uitgereikt tijdens de Edison Music Awards. Ander werk: 'Beursmannetje' (Amsterdam), 'Bizon' (Utrecht), 'Maigret' (Delfzijl), 'Europa en de stier' (Groningen), 'Marskramer' (Assen) en de fontein in Zwijndrecht.
2004
De politie maakt een eind aan een 'naaktfietstocht' bij Apeldoorn in het kader van de 'World Naked Bike Ride'-dag. Zo'n dertig blote fietsers krijgen de opdracht om kleren aan te trekken. Volgens de politie hadden zij een vergunning moeten aanvragen, maar de organisatie van de tocht had dat geweigerd. Doel van de fietstocht was 'de vrijheid terug te claimen om naakt te mogen zijn'.
2004
Sterfdag NL natuurfotograaf Flip de Nooyer (1948-2004). Kanker. Woonde en werkte in Havelte (Havelterberg). Internationaal vermaarde fotograaf, reisde de wereld af voor zijn natuurfoto's.
2011
Sterfdag NL sportjournalist en presentator Bob Spaak (Egbert Spaak, 1917-2011). TV: NTS, presentator, commentator, verslaggever en chef van "Sport in Beeld", de voorloper van "Studio Sport". Hij begon bij Het Vrije Volk, VARA-radio en het blad Voetbal International. In 1982 ging hij met pensioen.

12 juni in Wereld

1924
Geboortedag US politicus George Bush sr. (George Herbert Walker Bush, 1924-2018), in Milton, Massachusetts. Hij was de 41ste Amerikaanse president van 1989-93, en daarvoor van 1981-89 vicepresident onder Ronald Reagan (1911-2004). Zijn echtgenote was Barbara Pierce Bush (1925-2018). Vader van George W. Bush (George Bush jr.), die van 2001-09 de 43ste Amerikaanse president was. Hij overleed in 2018, een halfjaar na zijn vrouw.
1964
De Zuid-Afrikaanse strijder voor gelijke burgerrechten Nelson Mandela (1918-2013) en zeven medestanders van het ANC worden veroordeeld tot levenslange gevangenisstraffen wegens 'sabotageactiviteiten', in het zogeheten 'Rivoniaproces'. Ze zouden voorbereidingen hebben getroffen voor een guerrilla-oorlog, met de bedoeling het blanke apartheidsregime met geweld omver te werpen. Pas in 1990 zou Nelson Mandela worden vrijgelaten op verzoek van president Frederik de Klerk.
1967
Op de raketlanceerplaats Bajkonoer wordt de Russische 'Venera 4' gelanceerd, het eerste (onbemande) ruimtevoertuig dat metingen gaat doen in de atmosfeer van de planeet Venus. Voorgaande missies deden waarnemingen vanaf grote afstand. De Venera 4 zou op 18-10-1967 bij Venus arriveren en gedurende 93 minuten gegevens naar de aarde zenden, tot hij op ongeveer 25 km. hoogte bezweek onder de druk en de hoge temperatuur.
1991
Zo'n 105 miljoen Russen kiezen Boris Jetsin als hun president. Hij zou later in 1991 -na een mislukte rechtse staatsgreep- Michail Gorbatsjov opvolgen en de Sovjet Unie officieel ontbinden. Jeltsin zou in Rusland aan de macht blijven tot de laatste dag van de eeuw, 31 december 1999 (Vladimir Poetin zou hem opvolgen).
1994
Nicole Brown-Simpson (1959-94), de ex-echtgenote van de Amerikaanse sportheld O.J. Simpson (Orenthal James Simpson, 1947), wordt samen met haar nieuwe vriend Ronald Goldman (1968-94) vermoord bij haar woning in Brentwood, Los Angeles. O.J. Simpson wordt meteen verdacht, maar zou -na een geruchtmakend strafproces- in 1995 worden vrijgesproken van moord ondanks een zware bewijslast. In 1997 zou hij in een civiele zaak wel worden veroordeeld tot een schadevergoeding van in totaal 8,5 miljoen dollar.
1999
Start van de 'Operation Joint Guardian': NAVO-vredestroepen trekken Kosovo binnen. Een Russische eenheid (200 man) is ze te snel af en bezet vrijdagnacht al de luchthaven van Pristina. De Servische troepen trekken zich terug. De US president Bill Clinton claimt de overwinning in de oorlog (Kosovo-crisis).
2003
Sterfdag US acteur Gregory Peck (Eldred Gregory Peck, 1916-2003). Zoon van een drogist. Films: "The guns of Navarone", "How the west was won", "Gentleman's agreement", "The boys from Brazil", "Cape fear", "The omen", "Spellbound", "Roman Holiday". Oscar voor "To kill a mockingbird".
2016
Bij een schietpartij in de homo-nachtclub 'Pulse' in Orlando, Florida in de Verenigde Staten vallen 50 doden, waaronder de schutter, en 53 gewonden. De schutter is Omar Mateen (29), een in de V.S. geboren man met Afghaanse ouders. Zijn motieven blijven onduidelijk. Het is (dan) de dodelijkste schietpartij ooit in de Verenigde Staten.
12 juni

Eelco Gelling is jarig (1946)

Eelco Gelling is jarig  (1946)

12 juni in Muziek

1941
Geboortedag US toetsenist, componist en bandleider Chick Corea (Armando Anthony Corea), in Chelsea, Massachusetts. Invloedrijke jazzpianist. Free jazz, post-bop, jazzrock-fusion. Songs: "Spain", "La fiesta", "Delphi I", "Wind danse", "Day danse", "No mystery", "Nefertiti", "Tones for Joan's Bones", "Light years", "Like minds", "Mozart goes dancing", "Fingerprints".
1943
Geboortedag Engelse zanger-songwriter Reg Presley (Reginald Maurice Ball, 1943-2013), in Andover, Hampshire. Groep: 'The Troggs'. Songs: "Love is all around", "Wild thing", "I can't control myself", "Hi hi Hazel", "When will the rain come", "I want you", "Any way that you want me". Hij schreef: "Wild things they don't tell us". Hij overleed in 2013 aan longkanker (hij had ook hartproblemen).
1946
Geboortedag NL gitarist en componist Eelco Gelling, in Zwartsluis. Blues, R&B, rock. Speelde bij o.a.: 'Cuby & The Blizzards', 'The Red White & Blue Band', 'The Muskee Gang', 'Tower', 'The Freelance Band', 'Blues Connection', 'The Eelco Gelling Band', en speelde kort bij 'The Golden Earring'. Van 1967-72 werd hij beschouwd als 'de beste bluesgitarist van NL'. Gitaarvirtuoos en enfant terrible, kwam in problemen door drugsgebruik en ongedisciplineerd gedrag.
1951
Geboortedag US zanger-songwriter, gitarist en toetsenist Brad Delp (Bradley Edward Delp, 1951-2007). Groep: 'Boston', 1975-90 en (af en aan) van 1994-2006. Songs: "More than a feeling", "Amanda", "Peace of mind", "Long time", "Let me take you home tonight", "Smokin'", "Don't look back". Zong in de jaren '90 ook in de band 'RTZ'. Begon als produktiemedewerker in een koffiezetapparatenfabriek. In 2007 maakte hij zelf een eind aan zijn leven.
1952
Geboortedag Engelse basgitarist en zanger-songwriter Pete Farndon (Peter Granville Farndon, 1952-83), in Hereford. Groep: 'The Pretenders' (1978-82, ontslagen wegens overmatig drugsgebruik). Songs: "Brass in pocket", "Talk of the town", "I go to sleep"; schreef "The wait" en "Space invader". Hij verdronk thuis in zijn badkuip in 1983 na een overdosis heroïne en cocaïne.
1954
Geboortedag NL cabaretière, zangeres en presentatrice Tineke Schouten, in Utrecht. Dochter van een kruidenier. Succesvol met theatershows en de televisieregistraties die daarvan werden gemaakt. Liedjes: "Lenie uit de Takkestraat", "Zwiet zwiet honniebie", "De gebemoei", "'t Papagaajelied", "Zis is mij lijf", "De babbelende papegaai", "De violenwals", "Zomer in Vreeswijk". Boek: "Zij van de Takkestraat en andere theatertoppers".
1957
Sterfdag US altsaxofonist en bandleider Jimmy Dorsey (1904-57). Jazz. Songs: "Amapola", "In a sentimental mood", "I’m glad there is you”, “Change partners”, “Green eyes”, “I got rhythm", "The dreamer in me”, “Stompin' at the Savoy". Broer van jazztrombonist en bandleider Tommy Dorsey (1905-56).
2011
Sterfdag US zanger Carl Gardner (Carl Edward Gardner, 1928-2011). Hartaanval. Hij was oprichter -in 1955, met Bobby Nunn (1925-86)- en leider van 'The Coasters'. Tenor. Songs: "Yakety yak", "If Teardrops were kisses", "Charlie Brown", "Searchin'", "I must be dreamin'", "Poison ivy", "Along came Jones". Zijn zoon Carl Gardner jr., die al sinds 1998 lid was van de band, volgde hem in 2006 op als leadzanger van The Coasters.
2018
Sterfdag Engelse drummer, bandleider en geluidstechnicus Jon Hiseman (Philip John Hiseman, 1944-2018). Hersentumor. Groep: 'Colosseum', 1968-71. Songs: "All the love in the world", "Those who are about to die". Solo: "A night in the sun". Speelde eerder in John Mayall's Bluesbreakers, en later in de bands 'Paraphernalia' en 'Tempest'. Hij werkte ook als geluidstechnicus, muziekproducer en sessiedrummer.
Zoeken

Deze Dag geeft voor elke dag van het jaar een historisch overzicht van gebeurtenissen en verjaardagen in Groningen, Nederland, de Wereld en de Muziek.

© 2021 Deze Dag | Copyright en disclaimer