Deze Dag in de Geschiedenis

3 mei

FC Groningen wint de Beker 2015

De KNVB Beker is voor FC Groningen na een 2-0 winst op PEC Zwolle

3 mei in Groningen

1743
Doopdag GR avonturier barones Etta Palm (Etta Lubina Johanna Aelders, 1743-99), in Groningen (haar geboortedag is onbekend). Ze was feministe, courtisane en dubbelspion, woonde met wisselende partners in Arnhem, Amsterdam, Brussel en Parijs (waar ze van 1773 tot 1792 verbleef als 'baronne d'Aelders', en informatie verzamelde voor o.a. de NL raadspensionaris Van de Spiegel, de Franse revolutionairen en Pruisen). Ze werd later in NL ontmaskerd als dubbelagent, en gevangengezet in het Kasteel van Woerden. Eind 1798 werd ze vrijgelaten toen haar gezondheid ernstig achteruitging. Enkele maanden later overleed ze in Den Haag.
1939
Geboortedag GR kinderboekenschrijver Harm de Jonge, in Groningen. Zijn ouders voeren op een binnenschip, daarom woonde hij vanaf zijn 8e in pleeggezinnen. Studeerde Nederlandse taal- en letterkunde in Amsterdam en Groningen. Schreef: "Josja Pruis" (Woutertje Pieterse Prijs 2007), "Steenkuib is een rat", "Vuurbom", "De vogelrots", "De geur van roestig ijzer", "De rode hamervis", "De liefste vraag", "Het bedorgeltje van Jakob Balck". Hij was ook leraar Nederlands.
1943
De Duitse bezetters (SD) fusilleren 16 willekeurige mannen en jongens in Trimunt (Marum), om een eind te maken aan de Meistakingen en sabotage in het Zuidelijk Westerkwartier. Onder de slachtoffers is een 13-jarige jongen. Directe aanleiding is een wegblokkade met bomen. De lijken worden begraven in Appelbergen bij Glimmen. Na de oorlog zijn ze herbegraven in Marum. Op 3 mei 2004 is bij Het Grote Veen in Appelbergen een monument geplaatst. De verantwoordelijke Duitse SD-majoor in de zaak-Trimunt, Johann Mechels, zou (pas) in 1949 worden gearresteerd en veroordeeld tot 20 jaar gevangenisstraf (WO-II).
1974
Tweehonderd actievoerende studenten bezetten het Academiegebouw in Groningen uit protest tegen de wet op de heffing van collegegelden. De bezetting zou zes dagen duren.
1980
De pompinstallatie van een uitgerukte bluswagen van de brandweer vliegt in brand. Daardoor kan een woningbrand in Zuidbroek niet tijdig worden geblust en brandt het hele huis af.
1991
Sterfdag GR kinderpsychiater en bestuurder-politicus Gerrit Mik (1922-91). D66. Geboren in Wildervank als zoon van een huisschilder. Studeerde geneeskunde aan de RUG. Hoogleraar jeugdpsychiatrie, hij speelde een belangrijke rol in de 'kindermisbruik-affaire Oude Pekela' (of 'clownsaffaire') in 1987. Was gedeputeerde in Groningen van 1972-74, Statenlid 1970-74 en 1978-81. D66-er van het eerste uur, verloor in 1982 de strijd om het lijsttrekkerschap van Jan Terlouw. Tweede Kamerlid 1981-86.
1991
Akzo in Delfzijl gaat 700 bedrijfsfietsen op het terrein van het chemiecomplex, die zijn aangetast en verroest door de bijtende stoffen in de lucht, vervangen door 'degelijke Hollandse kwaliteitsfietsen'.
1992
Geboortedag NL topmodel Ymre Stiekema, in Groningen. Ze groeide op in Tolbert en verhuisde in 2010 naar New York. In 2008 won ze de 'Dutch Model Award' in Amsterdam. Daarna werd ze 'het gezicht' van modemerk Prada, en was ze model voor diverse grote modeontwerpers. Oud-burgemeester Jan Leegwater van Kloosterburen en Scheemda is haar grootvader.
1992
'Mister FC Groningen' Jan van Dijk speelt zijn laatste wedstrijd als betaald voetballer voor FC Groningen (uit tegen RKC). In totaal speelde hij 537 wedstrijden voor de FC (476 competitie, 42 beker en 19 EC), en scoorde 48 keer. Later zou hij assistent-trainer en vervolgens hoofdtrainer (1998-2001) worden bij FC Groningen.
1998
Erwin Koeman speelt, na een actieve carrière van 19 jaar, zijn laatste wedstrijd voor FC Groningen. Er wordt met 6-2 van PSV verloren. FC Groningen moet nacompetitie spelen en zou degraderen. Koeman wordt jeugdtrainer bij PSV en zou in 2004 trainer van RKC worden.
2015
FC Groningen wint voor het eerst in de clubgeschiedenis de KNVB Beker. In De Kuip in Rotterdam wordt PEC Zwolle met 2-0 verslagen in de bekerfinale 2015 dankzij twee treffers van Albert Rusnák. Trainer is Erwin van de Looi, directeur is Hans Nijland. Het is de eerste grote prijs van de FC. Dankzij de bekerwinst plaatst FC Groningen zich direct voor het hoofdtoernooi van de Europa League en mag de club met landskampioen PSV strijden om de Johan Cruijff-schaal. De bekerwinst leidt tot grote euforie in Groningen.
2019
Sterfdag NL journalist en hoofdredacteur Piebe Prins (Piebe Jan Prins, 1925-2019). Hij was van 1966 tot zijn pensionering in 1988 hoofdredacteur van de Drents-Groningse Pers (de dagbladen Winschoter Courant, Noordooster, Emmer Courant, Drentsche en Asser Courant en Hoogeveens Dagblad). Mede-initiatiefnemer in 1976 van de wielerronde 'De Gouden Pijl' in Emmen.

3 mei in Nederland

1922
Geboortedag Belgisch-Nederlandse architect Frans van Gool (Frans Jan van Gool, 1922-2015), in Antwerpen. Hij ontwierp o.a. het PTT-hoofdkantoor in Groningen, de Lijnbaan in Rotterdam (projectleider), 'Peper en Zout' in Amsterdam, het PTT-girokantoor in Leeuwarden en veel woningbouw en kantoorgebouwen in Amsterdam. Hij was 'rijksbouwmeester' van 1986-88. Hij overleed in 2015.
1942
Invoering van de 'jodenster' in Nederland door de Duitse bezetters: alle joden in Nederland moeten nu de zespuntige gele ster met het woord 'Jood' dragen. Per persoon voorlopig maximaal 4 sterren, per 4 sterren (of minder) één textielpunt, prijs per ster 4 cent, door de dragers zelf te betalen. De jodenster moet -zichtbaar opgenaaid- op de linkerkant ter borsthoogte van het kledingstuk gedragen worden (WO-II).
1958
Geboortedag NL zwemster, sportverslaggeefster, presentatrice en regisseuse Hansje Bunschoten (1958-2017), in Hilversum. Vrije slag specialist. Ze was geruime tijd houder van Europese en nationale zwemrecords en won 9 Nederlandse titels. Nam deel aan de Olympische Spelen 1972 in München. TV: presentatie "Sport op Vrijdag" (KRO, met Kees Jansma), "Dolce Vita" (KRO), zwemcommentatrice en regisseuse bij "Studio Sport" (NOS). Dochter van trainer Wil Bunschoten. Ze overleed in 2017 aan de gevolgen van borstkanker.
1973
Geboortedag NL voetballer en trainer Michael Reiziger, in Amstelveen. Surinaamse ouders. Rechterverdediger, voorstopper (hij werd door Louis van Gaal omgevormd van aanvaller tot verdediger). Clubs: St. Martinus, Ajax, Volendam, FC Groningen (1993-94), Ajax, AC Milan, Barcelona, Middlesbrough, PSV. Hij speelde 72 interlands in Oranje (1 goal) en stopte in 2007 met profvoetbal. Clubs als trainer: Sparta (jeugd en assistent), Ajax (jeugd en interim).
1976
Schaatser Piet Kleine uit Hoogeveen heeft eindelijk een betaalde baan: hij wordt postbode bij de PTT, op voorspraak van coach Leen Pfrommer en minister Harry van Doorn (1915-92) van CRM. Als werkloze had Piet Kleine Olympisch goud gewonnen op de 10 kilometer en was hij wereldkampioen geworden.
1979
Geboortedag NL voetballer en trainer Björn Schilder, in Purmerend. Verdediger, middenvelder. Clubs: FC Groningen (1997-2001), BV Veendam (2001-03), Appingedam, Sportclub Genemuiden, SC Joure (tot 2013). Clubs als trainer: Drachtster Boys, vv TFS.
1979
Sterfdag NL ondernemer en autobouwer Wim van Doorne (Wilhelmus Antonius Vincentius van Doorne, 1906-78). Hij richtte in 1932 samen met zijn broer Hub van Doorne (Hubert Jozef van Doorne, 1900-79) het (latere) automobielbedrijf 'DAF' op (oorspronkelijk 'Van Doorne's Aanhangwagenfabriek N.V.'). Hij werd in 1965 president-directeur van DAF, na het afscheid van Hub, en was de initiatiefnemer voor de oprichting van de DAF personenautofabriek in Born.
1981
Dankzij een 1-5 overwinning op Feyenoord in De Kuip in Rotterdam wordt AZ'67 landskampioen. Dat leidt tot een groot volksfeest in Alkmaar. AZ'67 was groot gemaakt met geld van sponsor Klaas Molenaar.
1990
Minister Hedy d'Ancona van WVC staat de regionale en lokale publieke omroepen toe om reclame uit te gaan zenden, al moeten daarvoor, als overgangsregeling, eerst afspraken worden gemaakt met de regionale uitgevers.
1994
Het CDA o.l.v. lijsttrekker Elco Brinkman verliest 20 zetels bij de Tweede-Kamerverkiezingen, de PvdA verliest er 12. D66 is met 24 zetels de grote winnaar. Dat zou leiden tot het eerste 'Paarse kabinet' (PvdA-VVD-D66).
1998
De Nederlandse econoom en oud-politicus Wim Duisenberg wordt -na moeizame onderhandelingen en een conflict met Frankrijk- benoemd tot president van de Europese Centrale Bank (ECB), voor 'maximaal acht jaar'. Hij gaat de euro invoeren als nieuwe Europese munt, en zou in functie blijven tot eind 2003.
1999
Journaalverslaggeefster Maria Henneman verliest een rechtszaak tegen het weekblad HP/De Tijd, dat in een artikel had gesuggereerd dat zij een amoureuze relatie met ex-premier Ruud Lubbers (1939-2018) heeft gehad.
2002
Sterfdag DR motorsportbestuurder, schrijver en dichter Jan Weggemans (1917-2000). Geboren in Zweeloo. Hij was voorzitter van de TT in Assen en directeur van het Circuit van Drenthe. Van 1953-70 was hij medewerker van de RONO en stemacteur in het hoorspel "Schuppen is troef". Hij schreef en dichtte in de Drentse streektaal in 'Oeze Volk'. Hij zat ook voor de VVD in de gemeenteraad van Assen.
2006
Sterfdag NL beeldend kunstenaar Karel Appel (Christiaan Karel Appel, 1921-2006). Hij overlijdt aan een hartkwaal in Zurich, Zwitserland, waar hij woonde. Geboren in Amsterdam. Hij had in 1946 zijn eerste solo-expositie in 'Het Beerenhuis' in Groningen. Medeoprichter van kunstenaarsgroep 'Cobra' (1948-51). Pionier van de 'action painting'. Werkte in o.a. Parijs, Toscane, Monaco en New York. UNESCO-prijs 1954, Guggenheimprijs 1960. Beroemd geworden om zijn uitspraak "Ik rotzooi maar wat an".
2009
Sterfdag NL acteur en regisseur Ton Lutz (1919-2009). Hij zat tijdens WO-II ondergedoken in Groningen en was in 1945 één van de pioniers van de radio in Groningen bij de OPMC (Omroep Provinciaal Militair Commissariaat), de voorloper van de RON, de RONO en RTV Noord. Won als acteur twee 'Louis d'Or's (in 1968 en 1983). Speelde een rol in de film "Fanfare". Biografie: "Ton Lutz, toneelvader des vaderlands". Begon als journalist. Broer van acteurs Luc Lutz (1924-2001) en Pieter Lutz, oom van acteur Joris Lutz.

3 mei in Wereld

1898
Geboortedag Israëlische politicus Golda Meir (Golda Mabovitz, Golda Meyerson-Mabovitz, 1898-1978), in Kiev, USSR (nu Oekraïne). Ze was premier van Israël van 1969-74. Bijnamen: 'De IJzeren Dame' en (in de Arabische wereld) 'De Oude Dame'. Ze was de derde vrouwelijke minister-president in de wereldgeschiedenis na Sirimavo Bandaranaike van Ceylon en Indira Gandhi van India. Van 1949-56 was ze minister van Arbeid en van 1956-66 minister van Buitenlandse Zaken. In 1978 overleed ze aan kanker.
1945
In de Lübecker Bocht bombarderen geallieerde vliegtuigen drie schepen met gevangenen uit concentratiekamp Neuengamme (ze zien de schepen aan voor troepentransportschepen). Zo'n 8000 gevangenen komen om het leven. Veel opvarenden die de oever weten te bereiken worden door de SS neergeschoten. De nazi's hadden de gevangenen op de schepen gezet in een poging het bestaan van Neuengamme te verhullen (WO-II).
1968
Begin van de 'Parijse studentenrevolte', een periode van felle studentenprotesten, rellen en ongeregeldheden in Parijs, Frankrijk, vooral gericht tegen de 'oude maatschappij' en traditionele moraliteit, waarbij het onderwijssysteem en het gebrek aan werkgelegenheid centraal stonden. De ongeregeldheden zouden zich over het land verspreiden en een maand aanhouden. Er zou ook een algemene staking uitbreken.
1971
De Oost-Duitse communistische politicus Erich Honeker (1912-94) volgt Walter Ulbricht (1893-1973) op als 'eerste partijsecretaris' van de DDR. Ulbricht blijft staatshoofd.
1978
Het eerste 'spam'-bericht ('junk email') ter wereld wordt verzonden naar een lijst willekeurige emailadressen in Californië. Verkoopmedewerker Gary Thuerk van de 'Digital Equipment Corporation' (later 'Compaq') is de uitvinder van deze manier om per email grootschalig te adverteren. Het eerste spambericht leidde meteen al tot irritatie en kritiek (de naam 'spam' ontstond overigens pas veel later).
1986
In Pigeon Forge in Tennessee, V.S. wordt het vernieuwde en uitgebreide attractiepark 'Dollywood' van countryzangeres Dolly Parton en de Herschend Family officieel geopend. Het park was in 1961 gesticht als 'Rebel Railroad' (later omgedoopt in 'Goldrush Junction'). Als 'Dollywood' zou het een Amerikaanse topattractie worden.
1991
Sterfdag Pools-Amerikaanse schrijver Jerzy Kosinski (Jerzy Lewinkopf, Jerzy Nikodem Kosinski, 1933-91). Zelfmoord. Hij had Joods-Poolse ouders. Schreef: "Being there", "The devil tree", "The painted bird", "Cockpit", "Pinball", "Passion play", "Blind date", "Steps", "The hermit of 69th Street". Hij gebruikte aanvankelijk het pseudoniem 'Joseph Novak'. Als schrijver was hij omstreden en werd hij beschuldigd van plagiaat. Zijn laatste levensjaren kenmerkten zich door een slechte gezondheid en een schrijversblok.
1993
Internationale Dag van de Persvrijheid, of 'World Press Freedom Day' sinds 1993, geïnspireerd door de 'Verklaring van Windhoek' (Namibië) van 3 mei 1991, waarin Afrikaanse journalisten pleitten voor vrije onafhankelijke pluriforme media in alle landen van de wereld, als basis voor democratie en als fundamenteel mensenrecht.
1997
Voor het eerst verliest een regerend wereldkampioen schaken, Gary Kasparov, van een schaakcomputer ('Deep Blue'). Het wordt 2,5 - 3,5 (Deep Blue wint de laatste partij verpletterend in slechts 19 zetten).
3 mei

Geboortedag Bing Crosby (1903-1977)

3 mei in Muziek

1903
Geboortedag US zanger, componist en acteur Bing Crosby (Harry Lillis Crosby, 1903-77), in Tacoma, Washington. Trio 'The Rhythm Boys'. Songs: "True love" (met Grace Kelly), "White christmas", "Peace on earth", "Little drummer boy", "Stardust", "Great day", "Sweet Georgia Brown", "Only forever", "Swinging on a star", "Play a simple melody", "Pennies from heaven". Films: "The bells of St. Mary's", "Here comes the groom", "The big broadcast", "Robin and the 7 hoods". Oscar voor "Going my way". Hij overleed in 1977 aan een hartaanval op een golfbaan in Madrid.
1919
Geboortedag US zanger-songwriter, gitarist, banjospeler en activist Pete Seeger (Peter Seeger, 1919-2014), in Patterson, New York. Folk. Linkse pacifist en rebel. Groep: 'The Weavers', tot 1958 (songs: "Goodnight Irene", "Tzena, tzena, tzena", "Kisses sweeter than wine"). Solo: "Where have all the flowers gone", "This land is your land", "We shall overcome". Schreef: "If I had a hammer". Hij werd in 1955 tot een jaar celstraf veroordeeld voor zijn 'on-Amerikaanse activiteiten' (maar door een fout werd hij al na vier dagen vrijgelaten). Hij overleed in 2014.
1928
Geboortedag US zanger en gitarist Dave Dudley (Darwin David Pedruska, 1928-2003), in Spencer, Wisconsin. Country, C&W. Bijnaam: 'vader van truck driving music'. Songs: "Six days on the road", "The pool shark", "Truck driving son of a gun", "Fireball rolled a seven", "Day drinking" (met Tom T. Hall), "Vietnam blues", "Counterfeit cowboy", "Me and ole c.b.", "Trucker's prayer", "Two six packs away". Hij overleed in 2003 aan een hartaanval.
1933
Geboortedag US zanger-songwriter James Brown (James Joseph Brown jr., 1933-2006), in Barnwell, South Carolina. Soul, R&B, funk. Bijnamen: 'the Godfather of Soul', 'mr. Dynamite'. Songs: "Papa's got a brand new bag", "Woman", "I feel good", "It's a man's man's man's world", "Cold sweat", "Sex machine", "Living in America". Uitvinder van de 'moonwalk'. Veel van zijn opnamen zijn als samples gebruikt door hip-hoppers. Hij ging in 1949 drie jaar de cel in voor autokraken en een gewapende overval, en in 1988 ruim twee jaar voor drugsgebruik en mishandeling. Hij overleed in 2006 aan longontsteking.
1934
Geboortedag Egyptisch-Franse zanger-songwriter, componist en gitarist Georges Moustaki (Yussef Mustacchi, Giuseppe Mustacchi, 1934-2013), in Alexandrië, Egypte. Hij verhuisde in 1951 naar Frankrijk. Chansons: "Le métèque", "Eden blues", "Les orteils du soleil", "Les musiciens", "Sarah", "Ma liberté", "Ma solitude". Schreef de tekst van "Milord" voor Edith Piaf (1915-63). Hij overleed in 2013 in Nice.
1937
Geboortedag US zanger en acteur Frankie Valli (Francis Stephen Castelluccio), in Newark, New Jersey. Groep: 'The Four Seasons'. Songs: "Walk like a man", "Big girls don't cry", "Sherry", "Let's hang on", "Working my way back to you", "Who loves you", "December 1963 (oh what a night)", "Dawn (go away)", "Beggin'". Solo: ""Grease", "My eyes adored you", "Swearin' to God". Films: "Eternity", "Modern love", "Opposite corners".
1950
Geboortedag Britse zangeres, gitariste en pianiste Mary Hopkin (Mary Visconti), in Pontardawe, Wales. Werd 'ontdekt' door Paul McCartney. Zong: "Those were the days", "Goodbye", "Temma harbour", "Water, paper and clay", "If you love me". Ze werd in 1970 tweede op het Eurovisie Songfestival in de RAI in Amsterdam met "Knock knock who's there".
1951
Geboortedag US zanger-songwriter Christopher Cross (Christopher Charles Geppert), in San Antonio, Texas. Hij kreeg een Oscar voor "Arthur's theme (best that you can do)". Andere songs: "Sailing" (3 Grammys), "Think of Laura", "Say you'll be mine", "Ride like the wind", "All right", "Never be the same", "Loving strangers", "Wild, wild west".
1956
Geboortedag GR zanger-gitarist, cabaretier en tekstdichter Peter de Haan, in Loppersum. Hij is 'Pé' in 'Pé Daalemmer & Rooie Rinus' en 'Bill Wiersma' in 'De Bende van Baflo Bill' (K. ter Laan Prijs 1994). Zong: "Hee doe", "Alcohol", "Hoornse Plas"; "Assen", "Drents liedtie"; "Italioanen" (als 'Pé Dalo en Rini Rosso'), "Bie de Lidl" (als 'Voorheen De Bende mit Pazzipanten'). Solo: "Gina Lollobrigida" (met 'DiepTriest'). Hij was ook zanger en gitarist in de groep 'Stuck Herry'. Hij is apotheker van beroep. Neef van oud-voetballer Henk de Haan.
1959
Geboortedag Engelse toetsenist David Ball. Vormde het duo 'Soft Cell' met Marc Almond. Songs: "Tainted love", "Say hello, wave goodbye", "Memorabilia", "Torch", "What?", "Sex dwarf". Speelde later in de groep 'The Grid' (songs: "Swamp thing", "Rollercoaster").
1962
Geboortedag NL zanger, liedjesschrijver en theatermaker Maarten van Roozendaal (1962-2013), in Heiloo. Hij zong over het leven, de liefde, de dood en de drank. Hij regisseerde en adviseerde ook andere artiesten, en zette gedichten van Jean Pierre Rawie op muziek. In 2000 kreeg hij de Annie M.G. Schmidtprijs voor het lied "Red mij niet". Hij overleed in 2013 aan kanker.
1986
Het Eurovisie Songfestival 1986 in Bergen, Noorwegen wordt voor België gewonnen door Sandra Kim met "J'aime la vie" (eerste Belgische overwinning). Voor Nederland wordt de groep 'Frizzle Sizzle' dertiende met "Alles heeft ritme".
1987
Sterfdag Italiaans-Egyptisch-Franse zangeres en actrice Dalida (Yolande Christina Gigliotti, 1933-87). Zelfmoord door een overdosis slaappillen. Ze laat een briefje na met de woorden: "la vie m'est insupportable, pardonnez-moi" (het leven is ondraaglijk voor mij, vergeef me). Ze was in 1954 'Miss Egypte'. Chansons: "Bambino", "Paroles paroles" (met Alain Delon), "Gigi L'amorosa", "Gondolier", "Les enfants du piree", "Il venait d'avoir 18 ans". Films: "The sixth day", "Io ti amo", "Mädchen für die Mambo-bar".
1988
Geboortedag Engelse zanger-songwriter Michael Kiwanuka (Michael Samuel Kiwanuka), in Muswell Hill, Londen. Zijn roots liggen in Oeganda (zijn ouders ontvluchtten het regime van dictator Idi Amin). R&B, soul. Songs: "Love and hate" ("Love & hate"), "Tell me a tale", "Home again", "Cold little heart", "Bones", "You've got nothing to lose".
1997
Het Eurovisie Songfestival 1997 in Ierland wordt gewonnen voor Groot-Brittannië door de groep 'Katrina and The Waves' met "Love shine a light". Voor Nederland wordt 'Mrs. Einstein' (Saskia van Zutphen, Paulette Willemse en Suzanne Venneker) 22ste met "Niemand heeft nog tijd".
Zoeken

Deze Dag geeft voor elke dag van het jaar een historisch overzicht van gebeurtenissen en verjaardagen in Groningen, Nederland, de Wereld en de Muziek.

© 2021 Deze Dag | Copyright en disclaimer