Deze Dag in de Geschiedenis

22 mei

Windows dag 1990

Microsoft-baas Bill Gates presenteert trots Windows 3.0 in 1990

22 mei in Groningen

1900
Sterfdag GR politicus-bestuurder mr. Sebastiaan Modderman (Sebastiaan Matheüs Sigismund Modderman, 1820-1900). Geboren in Hoogezand. Hij was van 1893-1900 burgemeester van Groningen, en daarvoor wethouder van Groningen (1864-93), en Rijksadvocaat (vanaf 1846). Zijn vader Antonius Modderman was Tweede-Kamerlid en zijn grootvader Tonco Modderman was lid van de Staten-Generaal. In Groningen is de 'Moddermanlaan' naar hem genoemd.
1915
Geboortedag GR bestuurder-politicus Aijolt Kloosterboer (1915-2015), in Scheemda. Hij was van 1971-77 burgemeester van Warffum, en eerder o.a. wethouder en locoburgemeester in Scheemda. Hij begon als bedrijfsleider op boerderij De Hoogte in Heiligerlee. Hij overleed in 2015 op 100-jarige leeftijd in Loppersum.
1919
Bij Gemeenteraadsverkiezingen wordt de SDAP o.l.v. lijsttrekker L.J.H. Eversen voor het eerst de grootste partij in de stad Groningen, met elf zetels. Bij de collegebesprekingen stelt de SDAP echter te hoge eisen en valt uit de boot, de partij moet in de oppositie. De sociaal-democraten (SDAP/PvdA) zouden tot 2014 de grootste fractie in de Groninger gemeenteraad blijven.
1939
Sterfdag GR dichter en schrijver Willem de Mérode (Willem de Merode, Willem Eduard Keuning, 1887-1939). Hij sterft in zijn woonplaats Eerbeek aan een hartkwaal. Geboren in Spijk. Andere pseudoniemen: 'Joost van Keppel', 'Henri Hooglandt', 'Jan Bos'. Calvinist. Werkte als leraar in Oude Pekela en Uithuizermeeden. Kwam door zijn homoseksualiteit in conflict met maatschappij en geloof. Werk: "Mooi volk", "Aaldoags geproat", "Spiegelbeelden", "'n Poar dörpsgenooten". Dichtbundels: "De overgave", "Het kostbaar bloed", "Ganymedes", "De donkere bloei", "De lichtstreep", "Kaleidoscoop".
1950
Sterfdag Duits-Nederlandse ondernemer en fabrikant Elso Free (of Elzo Free, 1851-1950). Hij was geboren in Heisfelde bij Leer (Dld) als boerenzoon. Begon in 1875 als opzichter bij de strokartonfabriek 'Aastroom' in Pekela en was daarna ontwerper en technisch leider van de kartonfabriek 'Union'. Groeide uit tot belangrijkste man van de strokarton-industrie in Oude Pekela. Hij bouwde daar zelf in 1904 de strokartonfabriek 'Free & Co.' (E. Free & Compagnie), en in 1913 de strokartonfabriek 'Britannia' (N.V. Stroocartonfabriek Britannia). In Oude Pekela herinneren een bank en een monument aan Free.
1955
Geboortedag GR presentator en radiomaker Okkie Smit, in Froombosch. Radio Noord (vanaf 1989): "Werk aan de winkel", "Muziek in bedrijf", "Het Dorp", "Gedane Zaken" (met Elzo Huizing), "De 53e Breedtegraad" en "Noordmannen" (met Alex Vissering, tot 2015 en daarna met Drewes Wildeman, tot 2017), "Zundagmörn in Grunnen", "Noordbrouk rechtsóf", "De Standplaats", "Rondje Noord". Werkte eerder bij de arbeidsbureaus in Groningen en Hoogezand-Sappemeer als o.a. beroepskeuzevoorlichter. In 2017 stopte hij met zijn radiowerk.
1974
De professionele tak van de voetbalclub 'Veendam' (voorheen 'Prinses Juliana Veendam', 'PJ Veendam' en 'Look Out') scheidt zich af en gaat verder als 'Sportclub Veendam' (later 'BV Veendam' en vanaf 2011 weer 'SC Veendam'). In 1954 trad Veendam al toe tot het betaalde voetbal. Na een lange periode van grote financiële zorgen zou SC Veendam in 2013 definitief failliet gaan en kwam na 59 jaar een eind aan het betaalde voetbal aan de Langeleegte.
1980
De rioolzuiveringsinstallatie in Garmerwolde wordt in gebruik genomen. Het is de grootste van Groningen. De installatie kostte tachtig miljoen gulden en draait voor een deel op zelf geproduceerd rioolgas.
1995
Een groep van dertig jongeren kraakt de voormalige Rabenhauptkazerne van Defensie aan de Hereweg in Groningen. Ze zouden daarbij kraakwachten hebben mishandeld. De krakers vluchten als de Mobiele Eenheid het pand komt ontruimen.
2019
Aardbeving nabij Westerwijtwerd, één van de vier zwaarste in Noord-Nederland: 3.4 op de schaal van Richter. De trillingen worden ook goed gevoeld in de stad Groningen. Er zouden ruim 3.000 meldingen van schade binnenkomen bij de Tijdelijke Commissie Mijnbouwschade Groningen (TCMG). De bevingen worden veroorzaakt door de bodemdaling als gevolg van de gaswinning door de NAM.

22 mei in Nederland

1904
Geboortedag NL schrijver en onderwijzer Anne de Vries (1904-64), in Kloosterveen bij Assen. Kinder-, jeugd- en schoolboeken. Schreef "Bartje", "Bartje zoekt het geluk", "Verhalen uit het land van Bartje", "Reis door de nacht", "De man in de jachthut", "En nergens op de wereld", "De levensroman van Johannes Post". Meer dan een miljoen kinderen leerden lezen met zijn "Lezen in de eerste klas", "Lees nu maar" (gebruikt op katholieke scholen) of "Ons eigen leesboek" (gebruikt in Suriname). Verzetsstrijder tijdens WO-II. Hij overleed in 1964 aan een hartaanval in zijn woonplaats Zeist.
1912
Geboortedag politicus en veehouder Hendrik Koekoek (1912-87), in Hollandscheveld. Bijnaam: 'Boer Koekoek'. Oprichter (in 1958) en leider van de Boerenpartij, later omgedoopt tot 'Rechtse Volkspartij'. Spraakmakend Tweede Kamerlid 1963-81. Was ook een tijdje lid van Provinciale Staten van Gelderland en van de gemeenteraad van Ede. Zong met Vader Abraham (Pierre Kartner) de carnavalshit "Den Uyl is in den olie" (nummer 1 in 1974). Hij overleed in 1987 in zijn woonplaats Bennekom.
1963
Geboortedag NL politicus en econoom Jolande Sap (Johanna Catharina Maria Sap), in Venlo. GroenLinks. Fractievoorzitter Tweede Kamer en politiek leider van 2010-2012 (ze werd eind 2010 aangewezen als opvolger van Femke Halsema). Pleitte voor een fusie van GroenLinks met D66 en de PvdA. Streefde in 2012 naar verdubbeling van het zetelaantal van GroenLinks maar verloor echter vier zetels en moest aftreden. Ze stapte uit de Tweede Kamer en de politiek.
1969
Geboortedag NL pornoactrice, model en publiciste Kim Holland (pseudoniem van Yvonne Meulendijk-van Zelderen), in Gouda. Erotiek, seks en porno. Exploiteerde digitale erotiekkanalen voor kabel TV en internet, 06-sekslijnen en het seksblad 'Kim's Kontakten'. Redigeerde de brievenrubriek 'Kim's Hoogstandjes' in 'Aktueel'. Schreef: "Sexpower", "Sexueel zelfvertrouwen voor meisjes en vrouwen vanaf de pubertijd". Opende in 2001 een omstreden 'dance-club' in Scheveningen. TV: docusoap "Op z'n Hollands" (Talpa).
1972
De NL damgrootmeester Ton Sijbrands (22) wordt in Hengelo (Ov.) wereldkampioen dammen. Sinds 1955 hadden alleen Russen die titel gewonnen. Harm Wiersma wordt tweede, gevolgd door de onttroonde Russen Andris Andreiko, Anatoli Gantwarg en Iser Koeperman.
1977
Sterfdag NL magistraat en politicus Gijsbert Van Hall (1904-1977). Bankier. Burgemeester van Amsterdam van 1957-67, waar hij het imago van een regent-oude stijl kreeg (hij werd 'eervol' -maar niet op eigen verzoek- ontslagen na zware kritiek op zijn politiebeleid). Ook was hij Eerste Kamerlid voor de PvdA van 1956-71. Hij was verzetsstijder tijdens WO-II en financer van het verzet, samen met zijn broer Walraven van Hall (1906-45) die werd gearresteerd en doodgeschoten door de Duitse bezetters. Film: "Bankier van het verzet" (2018).
1981
FC Utrecht voetbalt z'n laatste wedstrijd in het oude stadion Galgenwaard. Supporters nemen 'souvenirs' mee naar huis en slopen daarvoor het halve stadion.
1990
De Amerikaanse softwarefirma Microsoft o.l.v. Bill Gates en Paul Allen presenteert het computersturingsprogramma Windows 3.0 (Windows 3.x) in Nederland als opvolger van MS-DOS, en brengt tegelijkertijd nieuwe versies van de programma's Word en Excel op de markt. Begin van een automatiseringsrevolutie, en van de doorbraak van personal computers en het internet. Microsoft zou na de introductie van Windows 95 in 1995 de personal-computermarkt volledig gaan domineren. De eerste -primitieve- versie van Windows (1.0) was al in 1985 gelanceerd in de V.S.

22 mei in Wereld

1859
Geboortedag Schotse schrijver sir Arthur Conan Doyle (Arthur Ignatius Conan Doyle, 1859-1930), in Edinburgh. Geestelijk vader van de speurder 'Sherlock Holmes' en zijn vriend 'Dr. Watson'. Schreef: "The hound of the Baskervilles", "The sign of four", "A study in scarlet", "His last bow", "The final problem". Hij schreef ook historische romans, sciencefiction, toneelstukken, poëzie en non-fictie. Hij was arts in Southsea. In 1887 werd hij 'Vrijmetselaar'; hij werd ook beïnvloed door het spiritisme (hij schreef daar o.a. "The history of spiritualism" over). Hij overleed in 1930 aan een hartaanval.
1885
Sterfdag Franse schrijver, dichter, essayist en politicus Victor Hugo (Victor Marie Hugo, 1802-85). Zijn dood in Parijs is een nationale gebeurtenis, hij zou worden bijgezet in het Panthéon in Parijs. Hij was één van de invloedrijkste Franse romantische schrijvers van de 19e eeuw. Werk: "Les misérables", "Cromwell", "Hernani", "Les travailleurs de la mer", "Quatre-vingt-treize". Meerdere zangers (o.a. Georges Brassens en Julos Beaucarne) hebben gedichten van Hugo op muziek gezet. Als politicus streed hij tegen de doodstraf en voor algemeen kiesrecht en gratis openbaar onderwijs.
1907
Geboortedag Waals-Belgische striptekenaar en schrijver Hergé (Georges Remi, 1907-83), in Brussel. Geestelijk vader van 'Kuifje' ('Tintin'). Tekende ook de strips "Kwik en Flupke" en "Jo, Suus en Joko". Hij overleed in 1983.
1907
Geboortedag Britse acteur, regisseur en producer lord Laurence Olivier (Laurence Kerr Olivier, 1907-89), in Dorking, Surrey. Films: "Brideshead revisited", "Wuthering heights", "The Bounty", "Spartacus", "Battle of Britain", "A bridge too far", "The boys from Brazil", "The Betsy". Wordt beschouwd als één van de grootste Britse acteurs van de 20ste eeuw. Veel van zijn film- en theaterproducties waren bewerkingen van stukken van William Shakespeare. Hij overleed in 1989, hij leed o.a. aan kanker.
1930
Geboortedag US homo-activist en politicus Harvey Milk (Harvey Bernard Milk, 1930-78), in Woodmere, New York. Bijnaam: 'De Burgemeester van Castro Street'. Hij was de eerste Amerikaanse (openlijk) homosexuele man die een verkiesbaar ambt bekleedde: 'city supervisor' in San Francisco. In 1978 werd hij doodgeschoten door een gefrustreerde collega-supervisor, Dan White (1946-85), die meteen ook burgemeester George Moscone (1929-78) van San Francisco vermoordde. White kwam er van af met slechts 5 jaar cel maar pleegde 2 jaar na zijn vrijlating zelfmoord. Film: "Milk".
1939
Adolf Hitler (Duitsland) en Benito Mussolini (Italië) sluiten hun 'Pact van Staal' waarin ze elkaar steun beloven in tijd van oorlog.
1942
Geboortedag Canadese actrice Barbara Parkins, in Vancouver, BC. TV: speelde 'Betty Anderson' in de serie "Peyton Place" (1964). Films: "Valley of the dolls", "Vengeance", "Bear Island", "Shout at the devil", "Asylum". Ze groeide uit tot een sekssymbool en poseerde meerdere malen voor 'Playboy'.
1960
De Grote Chileense Aardbeving of Valdivia-aardbeving, de zwaarste aardbeving ooit gemeten op aarde met een kracht van 9,6 op de Schaal van Richter, treft de provincie Valdivia in Chili. Er zijn duizenden doden (minimaal 3.000). Na de beving volgt een tsunami die niet alleen Chili treft maar ook vele tientallen doden eist in o.a. Californië, Hawaii, Nieuw Zeeland, Australië, Japan en de Filipijnen. De beving is zo krachtig dat rivieren hun loop verleggen en de vulkaan Puyehue uitbarst.
1967
Een grote brand legt het warenhuis 'l'Innovation' in het hart van Brussel, België in de as. Het is de meest rampzalige winkelbrand in de Belgische geschiedenis met 323 doden en vermisten en 150 gewonden (over de precieze aantallen bestaat twijfel). De oorzaak van de brand zou nooit worden gevonden. Innovation opende in 1970 op dezelfde plaats een nieuw warenhuis.
1970
Geboortedag Engelse fotomodel en actrice Naomi Campbell, in Londen. Films: "Miami Rhapsody", "Burn Hollywood burn", "Catwalk". In 2010 moest ze getuigen in het proces tegen de voormalig Liberiaanse dictator Charles Taylor, die haar diamanten zou hebben geschonken (ze verklaarde inderdaad in Zuid-Afrika diamanten te hebben ontvangen van 'mannen die 's nachts aan haar slaapkamerdeur klopten', maar ze beweerde dat ze hun identiteit niet kende).
1972
Richard Nixon (1913-94) bezoekt als eerste Amerikaanse president de Sovjet-Unie. Hij bespreekt daar o.a. wapenreductie met Leonid Brezjnev (1906-82).
1982
In Engeland wordt moordenaar Peter Sutcliffe (Peter William Sutcliffe, 1946), alias de 'Yorkshire Ripper', tot levenslang veroordeeld voor het vermoorden van dertien vrouwen, met name prostituees, in het noorden van Engeland tussen 1975-80, en het mishandelen van zeven andere vrouwen die wisten te ontsnappen. Hij bewerkte zijn slachtoffers met o.a. messen, schroevendraaiers, hamers, touw en een beugelzaag. Een rechter van het Engelse High Court of Justice deed in 2010 de uitspraak dat Sutcliffe nooit meer vrij komt.
1998
De bevolking van Noord-Ierland en de Ierse Republiek kiest met overgrote meerderheid voor maatregelen die een eind moeten maken aan dertig jaar geweld en bloedvergieten tussen protestanten en katholieken.
2018
Sterfdag US romanschrijver Philip Roth (Philip Milton Roth, 1933-2018). Schreef: "Portnoy's complaint", "Goodbye Columbus", "The ghost writer", "The anatomy lesson", "Letting go", "American pastoral" (Pulitzer-prijs), "The plot against America", "I married a communist", "The humbling", "Nemesis", "The human stain", "Everyman". Hij stopte met schrijven in 2012.
22 mei

Geboortedag Charles Aznavour (1924-2018)

22 mei in Muziek

1813
Geboortedag Duitse componist Richard Wagner (Wilhelm Richard Wagner, 1813-83), in Leipzig. Werk: "Der Ring des Nibelungen", "Tannhäuser", "Tristan und Isolde", "Der fliegende Hollander", "Parsifal", "Das Rheingold". Hoewel hij joodse vrienden had stond hij bekend als antisemiet en schreef hij in 1850 het antisemitische pamflet "Das Judenthum in der Musik". Hij stierf in 1883 aan een hartaanval in Venetië na een ruzie met zijn echtgenote Cosima Wagner (Cosima de Flavigny, 1837-1930), de dochter van Franz Liszt (1811-86).
1850
Geboortedag Oostenrijkse componist en violist Johann Schrammel (1850-93), in Wenen. Grondlegger van de z.g. 'Schrammelmuziek' (Schrammelmusik). Begon als militair muzikant. Broer van componist-violist Josef Schrammel (1852-1895), met wie hij het 'Schrammelkwartet' oprichtte. Composities: "Wien bleibt Wien", "Der Schwalben Gruß", "Weana Gmüat", "'s Herz von an echten Weana", "Lumpen Polka", "Nussdorfer Marsch". Zoon van klarinettist Kaspar Schrammel.
1914
Geboortedag US componist, toetsenist en bandleider Sun Ra (Herman Poole Blount, 1914-93; hij veranderde zijn naam in 1948 in 'Le Sony'r Ra'), in Birmingham, Alabama. Hij beweerde zelf op de planeet Saturnus te zijn geboren. Jazz, elektronische muziek. Multimedia-pionier, filosoof en dichter. Baanbrekend en kleurrijk muzikant. Band: 'The Arkestra' of 'Sun Ra Arkestra'. Songs: "Space is the place", "Star wars won't work", "Nuclear war", "Starship". Hij streed tegen racisme en drugs. Hij overleed in 1993.
1924
Geboortedag Armeens-Franse zanger-songwriter, acteur en diplomaat Charles Aznavour (Sahnour Aznavourian, Chahnour Varinag Aznavourian, 1924-2018), in Parijs. Chansons: "La mama", "She", "Yesterday when I was young", "Les comédiens", "Qui", "La bohème", "The old fashioned way", "For me... formidable", "Mes emmerdes", "J'ai vu Paris". Films: "Tirez sur le pianiste", "Paris au mois d'août", "The adventurers", "Candy", "Vive la vie!", "Le comédien", "Ararat", "Dix petits nègres". In 2008 werd hem het Armeens staatsburgerschap toegekend en in 2009 werd hij ambassadeur van Armenië in Zwitserland. Hij overleed in 2018.
1930
Geboortedag Engelse trompettist, zanger en bandleider Kenny Ball (Kenneth Daniel Ball, 1930-2013), in Ilford, Essex. Dixielandgroep: 'Kenny Ball and his Jazzmen' of 'Kenny Ball's Jazzmen'. Songs: "Washington Square", "When I'm 64", "Midnight in Moscow" ("Moskou nights"), "The green leaves of summer", "Samantha", "Pennies from heaven", "Got plenty o'nuttin'", "Hello Dolly", "Sukiyaki". Begon als vertegenwoordiger. Hij overleed in 2013 aan de gevolgen van longontsteking.
1950
Geboortedag Engels-Amerikaanse zanger-songwriter en tekstdichter Bernie Taupin, in Lincolnshire. Hij schreef songteksten voor Elton John, o.a. "Candle in the wind", "Your song", "Rocket man", "I'm still standing", "Nikita", "Tiny dancer", en "Daniel". Solo albums: "Taupin", "He who rides the tiger", "Tribe". Hij werd in de jaren '80 Amerikaans staatsburger en exploiteerde met zijn vrouw Stephanie Taupin het restaurant 'Cicada' in Los Angeles. Schreef de autobiografie "A cradle of haloes".
1951
Geboortedag Vlaamse zanger-liedjesschrijver Johan Verminnen (Johan Maurits Verminnen), in Wemmel. Liedjes: "'k Voel me goed", "Laat me nu toch niet alleen", "In de Rue des Bouchers", "Brussel", "Mooie dagen", "Paulien", "Ieder met zijn vlag", "Ik wil zo graag de wereld zien...". Schreef een boek over zijn moeder: "Prinses van het Pajottenland". Hij trouwde in 1986 met fotomodel Catherine Mattelaer.
1954
Geboortedag Britse toetsenist en songwriter Jerry Dammers (Gerald Dankin), in India. Skagroepen: 'The Specials', 'The Special AKA'. Richtte in 1979 het 'Two Tone'-label op. Songs: "Ghost town", "A message to you Rudy", "Too much too young", "Gangsters".
1956
Geboortedag Duitse schlagerzanger en presentator Dennie Christian (Bernd Althoff), in Bernsberg bij Keulen. Hij leerde als kind Nederlands spreken. Zong: "Rosamunde", "Wij zijn twee vrienden (hoeba hoeba hop)", "Vriendschap", "Oh Nederland", "Zaterdagavond" (samen met Mieke). Is festivalorganisator. TV: "Schlagerparade" (KRO, 1982), "Schlagerfestival" (TROS), programma's voor RTV Oost en RTL.
1959
Geboortedag Engelse zanger-componist Steven Morrissey (Steven Patrick Morrissey), in Davyhulme, Manchester. Medeoprichter van 'The Smiths'. Songs: "Girlfriend in a coma", "Hand in glove", "This charming man", "Heaven knows I'm miserable now", "There's a light that never goes out". Solo: "Suedehead", "Dagenham Dave", "Please, please, let me get what I want", "How soon is now?".
2019
Sterfdag NL muzikant, componist en muziekproducer Cees Schrama (Cornelius Martin Schrama, 1936-2019). Diabetes. zijn vader speelde saxofoon, zijn moeder was concertpianiste. Jazz, pop. Hij speelde piano, orgel, mellotron en vibrafoon. Werkte met o.a. The Golden Earrings (album "Winter harvest") en Shocking Blue ("Venus"). Speelde bij o.a. 'Funky Eight' en 'Casey & The Pressure Group' ("The heart of a woman"). Radio: presentator "Sesjun" (TROS, van 1973-2004). Werkte bij platenmaatschappij Polydor en was 24 jaar bestuurslid van BUMA/STEMRA.
Zoeken

Deze Dag geeft voor elke dag van het jaar een historisch overzicht van gebeurtenissen en verjaardagen in Groningen, Nederland, de Wereld en de Muziek.

© 2020 Deze Dag | Copyright en disclaimer