Deze Dag in de Geschiedenis

22 november

Moord op JFK 1963

De presidentiële limousine vlak voor de aanslag in Dallas

22 november in Groningen

1954
Sterfdag GR advocaat, bestuurder, zakenman en schrijver Arent Tonko Vos (1875-1954). Geboren in Appingedam. Medeoprichter van de 'Brons Motorenfabriek' (1907) en het busbedrijf 'N.V. Damster Auto-maatschappij'. President-commissaris van de Nutsspaarbank en oprichter en voorzitter van de openbare leeszaal in Appingedam (1911). Hij was van 1918-30 ook voorzitter van de Algemene Vereniging Groningen, (Grunneger Genootschop). Kenner van het Gronings maar hij schreef zijn eigen werk (o.a. voor openluchtspelen) in het Nederlands. Naar hem is in Appingedam de Mr. A.T. Voslaan genoemd.
1956
Minister Herman Witte (KVP, 1909-73) van Volkshuisvesting en Bouwnijverheid opent in Groningen de 500.000ste woning die sinds 1945 in Nederland is gebouwd, in het kader van de wederopbouw. Het is een flatwoning aan de Rembrandt van Rijnstraat (nr. 49, een zogenaamde 'triplex-flat') met een gezamenlijke was- en douchekelder. De flats zouden in 2005 worden gesloopt om plaats te maken voor ruimere woningen. Een gedenksteen van beeldhouwer Rinus Meijer (1917-85) die op het balkon van de 500.000ste woning was bevestigd zou in 2010 verhuizen naar de groene middenberm van de straat.
1968
Geboortedag GR bestuurder en politicus Ard van der Tuuk, in Winschoten. PvdA. In 2019 werd hij de eerste 'vaste' kroonbenoemde burgemeester van de gemeente Westerkwartier, die op 1-1-2019 ontstond uit de fusie van Zuidhorn, Grootegast, Marum, Leek en een deel van de voormalige gemeente Winsum. Hij was eerder waterschapsbestuurder, Statenlid en gedeputeerde in Drenthe, en waarnemend burgemeester van Grootegast (2016-18).
1970
Geboortedag GR presentator, journalist en mediaman Edwin Pasveer, in Groningen. RTV Noord: eindredacteur radio (2010-16). TV Noord: vanaf 1998 presentator o.a. "Noord Vandaag", "Noord Nieuws", "Noord Sport", "De Week Bekeken", "De Overtocht". Radio Noord: presentator o.a. "Op Noord" (vanaf 2017 "Edwin op Noord"), "Van Zes tot Noord" (2001-10), "Halte Halftwee"; in 2019 keerde hij terug als presentator van het vroege ochtendprogramma. Hij won in 2001 de 'Nationale Nieuwsquiz' (NCRV). Hij begon bij de ziekenomroep.
1976
Geboortedag GR politicus-bestuurder Marc Jager, in Arnhem. CDA. Groeide op in Oosterbeek en Dieren en studeerde in Groningen. Gedeputeerde van Groningen van 2009-11 (opvolger Henk Bleker). Lid Provinciale Staten van 1999-2009; Statenfractievoorzitter 2007-09. Hij stapte in 2011 uit de politiek na een verkiezingsnederlaag en begon een advies- en managementbureau. Was eerder beleidsmedewerker van CDA-Europarlementariër Albert Jan Maat. Radio Noord: forumlid "De Week tot Twee". Begon als verkoper bij Albert Heijn.
1999
Na 19 maanden valt het doek voor Robert-Jan Hein's 'Oininio' (voorheen 'Oibibio') in De Korenbeurs op de Vismarkt in Groningen. Het gebouw is te groot voor het afgeslankte 'spiritueel new age centrum' en café-restaurant. De Korenbeurs zou in 2000 een AH-supermarkt worden. Oininio zou niet veel later compleet failliet gaan.
2002
Een grote brand die is ontstaan in een partij oud papier richt voor 3 miljoen euro schade aan in kartonfabriek Kappa Graphic Board in Sappemeer.
2007
Café De Wolthoorn & Co. in de Turftorenstraat in Groningen krijgt de titel 'Beste Café van Nederland' van 'Misset Horeca', organisator van de jaarlijkse verkiezing. Het klassieke café uit 1923 is tot een succes gemaakt door eigenaren Arnold Ensing en Jeroen Ensing.

22 november in Nederland

1909
Geboortedag Friese dichter en schrijver Douwe Tamminga (Douwe Annes Tamminga, 1909-2002), in Winsum (Fr). Promotor van het Fries. Dichtbundels: "In memoriam", "Brandaris", "Strofen foar myn soan". Schreef ook historische romans als "De boumaster fan de Aldehou", en vertaalde sprookjes, psalmen en liederen in het Fries. Hij overleed in 2002.
1910
Geboortedag NL stemartist en radiomaker Cor Galis (1910-97), in Almelo. Hij was -op hoge leeftijd- van 1974 tot zijn dood in 1997 'de stem van de VPRO', nadat zijn stem en stijl waren ontdekt door Peter Flik. Samen met Flik trad Galis in 1976 (als 'Cornelis Interieur') op in het programma "De Hoogwerkers". Hij leverde later ook bijdragen aan het radioprogramma van Ischa Meijer (1943-1995), "Een uur Ischa". Hij overleed in 1997.
1924
Sterfdag NL toneel- en romanschrijver en journalist Herman Heijermans (1864-1924). Kanker. Schreef ook onder o.a. de pseudoniemen 'Samuel Falkland' en 'Koos Habbema'. Woonde jaren in Berlijn omdat Nederland tot 1912 het auteursrecht niet erkende. Schreef: "Op hoop van zegen" (met de zin: 'de vis wordt duur betaald'), "Droomkoninkje", "Kamertjeszonde", "De dageraad". Was oprichter van het socialistische tijdschrift 'De Jonge Gids'.
1947
Geboortedag NL langebaanschaatser en arts Harm Kuipers, in Donderen. Wereldkampioen allround (in het Bislett-stadion in Oslo) in 1975. Hij was zijn eigen trainer en was geen lid van de kernploeg. Arts, studeerde medicijnen aan de RUG in Groningen. In 1992 werd hij hoogleraar bewegingswetenschappen aan de Rijks Universiteit Limburg. Hij was lid en hoofd van de 'Medische Commissie' van het IOC. In 2010 werd bij hem prostaatkanker geconstateerd en later ook slokdarmkanker.
1952
Voor het eerst wordt de landelijke intocht van Sinterklaas (in Amsterdam) rechtstreeks op de Nederlandse televisie uitgezonden. Presentatrice is Mies Bouwman (1929-2018), die deze taak zou vervullen tot 1973, m.u.v. 1964.
1967
Geboortedag NL langebaanschaatser en schaatscoach Bart Veldkamp, in Den Haag. Stayer. Wereldtitel marathonschaatsen 1988 (Ottawa). Goud op de 10 km op de Olympische winterspelen 1992 in Albertville, en brons op de 10 km. in Lillehammer 1994. Europees kampioen allround in 1990. Was sinds 1996 'schaats-Belg', omdat hij geen plaats meer kreeg in de NL ploeg. Coach van de US schaatsploeg (2007-09, ontslagen). Werd in 2010 assistent-coach bij schaatsploeg TVM. TV: schaatsanalist en commentator bij de NOS (tot 2010); won de editie 2006 van het NET5-programma "Peking Express" (met Chimene van Oosterhout).
1969
Eerste aflevering van de TV-spelshow "1 van de 8" (VARA, en later AVRO), gepresenteerd door Mies Bouwman (1929-2018) met de vaste tekst: 'licht uit, spot aan'. Het zou de meest succesvolle spelshow uit de NL televisiegeschiedenis worden, en lopen tot 1973, met nog zes afleveringen in 1976.
1973
Geboortedag NL presentatrice en actrice Daphne Bunskoek (Daphne Wilhelmina Bunskoek), in Almelo. Begon bij TV Oost (bij Eddy Zoëy). Veejay bij MTV en TMF, panellid "Ook dat nog" (KRO) en presentatrice van o.a. "Goedemorgen Nederland" (NL1, AKN), 'RTL Boulevard' (tot 2008), "House rules Holland" (NET5) en BNN. 'Tafeldame' bij DWDD. Speelde in de TV-series "Keyzer & De Boer Advocaten", "S1NGLE" en "Van jonge leu en oale groond" (RTV Oost). Film: "Feestje!". Ze had relaties met zanger Daniel Lohues en presentator Jeroen Pauw, en ging samenwonen met presentator Wessel van Diepen.
1979
Sterfdag NL politicus en bestuurder Anne Vondeling (1916-79). Auto-ongeluk bij Mechelen, België, veroorzaakt door een spookrijder. Boerenzoon, geboren in Appelscha. PvdA. Hij was o.a. minister, fractievoorzitter, oppositieleider, voorzitter van de Tweede Kamer (1972-79), partijvoorzitter en Europarlementarier (1979). Was van 1960-63 buitengewoon hoogleraar economie aan de RUG in Groningen. In 1982 is in Leeuwarden een standbeeld voor hem opgericht.
1999
Laatste radiopraatje "De toestand in de wereld" van mr. G.B.J. Hiltermann (1914-2000) voor de AVRO-radio. Conservatieve analyses, duiding en meningen van een invloedrijke commentator, een begrip sinds 1956. Zelf noemde hij zich een 'progressieve liberale cultuurdemocraat'. Hij besloot zijn laatste commentaar met "De tijd van eeuwige vrede is nog niet aangebroken, en dat zijn mijn laatste woorden over de toestand in de wereld, het ga u allen wel". Hiltermann overleed op 15 juli 2000.

22 november in Wereld

1869
Geboortedag Franse schrijver André Gide (André Paul Guillaume Gide, 1869-1951), in Parijs. Hij was een van de belangrijkste Franse schrijvers van zijn generatie. Schreef: "L'immoraliste", "Paludes", "La symphonie pastorale", "Les nouritures terrestres", "L'école des femmes". Nobelprijs voor Literatuur 1947. In 1952, een jaar na zijn dood, zette de Rooms-Katholieke Kerk zijn werk op de lijst van verboden boeken.
1890
Geboortedag Franse staatsman en generaal Charles de Gaulle (Charles André Joseph Marie de Gaulle, 1890-1970), in Rijsel. Oorlogsheld in WO-I en WO-II, hij vocht tijdens de WO-I als officier in de Slag bij Verdun, en was de leider van een Franse regering in ballingschap tijdens WO-II. Nationalist. Gekozen tot Frans president in 1958, 1965 en 1968 (duurde tot april 1969). Leider van de 'Gaullisten'. Hij overleed in 1970.
1899
Geboortedag US luchtvaartpionier Wiley Post (Wiley Hardeman Post, 1899-1935), in Texas. Hij was de eerste vliegenier die solo rond de wereld vloog, in 1933, in 7 dagen en bijna 19 uur. Hij kwam in 1935 om het leven bij een vliegtuigongeluk nabij Point Barrow in Noord Alaska, samen met schrijver en acteur Will Rogers (1879-1935).
1916
Sterfdag US schrijver, avonturier en goudzoeker Jack London (John Griffith Chaney, 1876-1916), in San Francisco. Hij sterft onder onduidelijke omstandigheden (mogelijk zelfmoord of vergiftiging) op zijn ranch bij Glen Ellen, Californië. Onwettige zoon van de Ierse astroloog William Henry Chaney. Schreef: "White Fang", "The call of the wild", "The human drift", "Martin Eden", "The son of the wolf", "Before Adam", "John Barleycorn", "The road", "The game". Hij zocht naar goud in Klondike (Yukon, Canada) en Alaska. Ook was hij o.a. landloper, bootwerker en oorlogsverslaggever.
1921
Geboortedag US acteur en stand-up comedian Rodney Dangerfield (Jacob Rodney Cohen, 1921-2004), in Babylon, New York. Films: "Caddyshack", "Easy money", "Back to school", "Natural born killers", "The godson", "Little Nicky", "The 4th tenor", "Angels with angles". TV: optredens in "The Tonight show", "The Dean Martin show" en "Saturday Night Live". Autobiografie: "It's not easy bein' me". Hij overleed in 2004 door complicaties na een hartklepoperatie.
1932
Geboortedag US acteur en regisseur Robert Vaughn (Robert Francis Vaughn, 1932-2016), in New York. TV: speelde o.a. 'Napoleon Solo' in de serie "The man from U.N.C.L.E.", 'general Hunt Stockwell' in "The A-Team" en 'Albert Stroller' in "Hustle. Films: "The magnificent seven", "The young Philadelphians", "Bullitt", "The bridge at Remagen", "Superman III", "Desperado", "Renegade", "Cottonmouth". Hij overleed in 2016 aan acute leukemie.
1940
Geboortedag Amerikaans-Britse acteur, regisseur, scriptschrijver en cartoonmaker Terry Gilliam (Terence Vance Gilliam), in Minneapolis, Minnesota. Bijnaam: 'Captain Chaos'. Hij is één van de zes oorspronkelijke leden van het Monty Python team en speelde in alle MP-films. Maakte de animatiefilmpjes voor de TV-serie "Monty Python's Flying Circus" (1969-74). Regie: "Brazil", "Jabberwocky", "Twelve monkeys", "Monty Python and the quest for the holy grail", "The fisher king", "Fear and loathing in Las Vegas", "The brothers Grimm".
1956
In Melbourne, Australië worden de 16e Olympische spelen officieel geopend. Nederland besluit -net als Spanje en Zwitserland- op het allerlaatste moment om de spelen te boycotten vanwege de Russische inval in Hongarije. Andere landen boycotten de spelen vanwege de 'kwestie Formosa' of de 'Suezcrisis'. Vanwege de Australische quarantaineregels kunnen de paardensportonderdelen niet in Melbourne plaatsvinden. Deze onderdelen zouden daarom afgewerkt worden in Stockholm, Zweden.
1958
Geboortedag US filmactrice Jamie Lee Curtis (Jamie Lee Haden-Guest, baroness Haden-Guest), in Los Angeles. Dochter van Janet Leigh (1927-2004) en Tony Curtis (1925-2010). Bijnaam: 'the Scream Queen'. Films: "A fish called Wanda", "Perfect", "Halloween"-serie, "The fog", "Virus", "Trading places", "Drowning Mona", "True lies", "Freaky friday", "Fierce creatures", "An acceptable loss". TV: series "Operation Petticoat", "Anything but love", "Scream queens". Ze trouwde in 1984 met acteur en regisseur Christopher Guest (baron Haden-Guest van Saling).
1963
De US president John F. Kennedy (John Fitzgerald Kennedy, 1917-63) wordt in Dallas, Texas vermoord terwijl hij in een open limousine over Dealey Plaza rijdt. De oud-marinier Lee Harvey Oswald (1939-63) wordt aangehouden als dader maar zou twee dagen later zelf in de parkeergarage van het hoofdbureau van politie in Dallas worden neergeschoten door nachtclubeigenaar Jack Ruby (1911-67). De moord op Kennedy was lang onderwerp van speculaties en complottheorieën waarin de CIA een belangrijke rol kreeg toebedeeld. John F. Kennedy was de vierde Amerikaanse president in de geschiedenis die vermoord werd.
1963
Sterfdag Britse schrijver en dichter Aldous Huxley (Aldous Leonard Huxley, 1894-1963). Gevolgen van keelkanker. Scherpzinnig en veelzijdig man, werd op latere leeftijd beïnvloed door Oosterse mystiek en psychedelische middelen. Schreef: "Brave New World", "Eyeless in Gaza", "Point counter point", "Ape and essence", "Heaven and hell", "The doors of perception".
1967
Geboortedag Duitse tennissuperster Boris Becker, in Leimen nabij Heidelberg. Bijnaam: 'Boem Boem Becker' (vanwege zijn keiharde service). Hij was in 1985 de jongste winnaar van het toernooi op Wimbledon, en won daar in 1986 en 1989 opnieuw. In 1989 won hij ook de US Open, en in 1991 en 1996 de Australian Open. Hij stopte in 1999 met proftennis nadat hij op Wimbledon had verloren van de Australiër Partrick Rafter. Hij trad daarna o.a. op als commentator bij tennistoernooien voor de BBC. In 2017 werd hij failliet verklaard door een rechtbank in Londen maar wist uit handen te blijven van zijn schuldeisers.
1974
Bij een IRA-aanslag op het 'Mulberry Bush Public House' in Birmingham, Engeland worden 21 mensen gedood en raken 182 gewond.
1980
Sterfdag US toneel- en filmactrice Mae West (Mary Jane West, 1892-1980). Gevolgen van een beroerte. Ze was een seksidool in de jaren '20 en '30. Films: "Go West young man", "Klondike Annie", "My Little chickadee", "I'm no angel", "Myra Breckinridge", "Sextette". Haar optreden in de door haar zelf geschreven Broadway-show: "Sex" (in 1926) kwam haar op acht dagen celstraf te staan.
1990
De Britse premier en 'Iron Lady' Margaret Thatcher (1925-2013) gooit de handdoek in de ring en kondigt na elf jaar regeren haar ontslag aan, omdat Michael Heseltine populairder is dan zij bij de conservatieven. Thatcher was de langst zittende Britse premier van de twintigste eeuw.
2000
Sterfdag Tsjechische lange-afstandsloper Emil Zatopek (1922-2000). Hersenbloeding. Bijnaam: 'de Locomotief'. Hij won vier gouden Olympische medailles (in 1948 op de 10 km, in 1952 op de 5 en 10 km. en de marathon). Verbeterde alle wereldrecords vanaf 5 km. Nam van 1949 tot 1951 deel aan 69 wedstrijden en won ze allemaal.
2005
Angela Merkel (CDU) wordt formeel gekozen als nieuwe bondskanselier van Duitsland. Ze is de eerste vrouw in dit ambt en bovendien de eerste Oost-Duitse -en met 51 jaar de jongste- bondskanselier ooit. Ze volgt Gerhard Schröder (SPD) op die van 1998-2005 bondskanselier was.
22 november

Steven van Zandt is jarig (1950)

22 november in Muziek

1897
Geboortedag NL tekstdichter en schrijver Jacques van Tol (Jacobus Franciscus van Tol, 1897-1969). Hij schreef o.a. "De kleine man" voor Louis Davids, "Als je voor een dubbeltje geboren bent" voor Heintje Davids en "Mijn ideaal" voor Corry Brokken. Produceerde teksten voor de 'Snip en Snap Revues'. Werd in de jaren '30 NSB-lid en schreef tijdens WO-II antisemitische teksten voor het 'Paulus de Ruiter radiocabaret'. Na de oorlog werd hem verboden nog als tekstschrijver te werken (maar hij bleef heimelijk liedjes uitgeven onder ander namen). Vader van zanger en tekstdichter Tol Hansse (Hans van Tol, 1940-2002).
1899
Geboortedag US zanger-songwriter, pianist, bandleider en acteur Hoagy Carmichael (Howard Hoagland Carmichael, 1899-1981), in Bloomington, Indiana. Zijn "Stardust" stond in 1999 nummer 2 in de 'Top-100 van de 20ste eeuw' van de BBC, na "Yesterday" van The Beatles. Andere songs: "Georgia on my mind", "Up the Lazy River", "The nearness of you", "Heart and soul", "In the cool, cool, cool of the evening", "Skylark", "Lazybones", "Washboard blues". Films: "To have and to have not", "The best years of our lives", "Night song", "The Las Vergas story". Hij overleed in 1981 aan hartproblemen.
1913
Geboortedag Britse componist, pianist en dirigent lord Benjamin Britten (Edward Benjamin Britten, baron Britten, 1913-76), in Lowestoft, Suffolk. Zoon van een tandarts. Hij wordt beschouwd als één van de grootste klassieke Britse componisten van de 20e eeuw. Componeerde o.a. de opera's "The rape of Lucretia", "Gloriana", "Peter Grimes", "Billy Budd", "Death in Venice"; en talloze koorwerken, liederen en orkestwerken. Daarnaast maakte hij kamermuziek en filmmuziek. Hij overleed in 1976 aan hartproblemen.
1917
Geboortedag US songwriter, pianist en producer Bernie Lowe (Bernard Lowenthal, 1917-93), in Philadelphia. Schreef "Teddy bear" voor Elvis Presley en "Kissin' time", "We got love", "Wild one" en "Good time baby" voor Bobby Rydell. Richtte in 1956 samen met Kal Mann het platenlabel 'Cameo-Parkway Records' op, waarop Chubby Checker en Dee Dee Sharp furore maakten. Hij overleed in 1993.
1943
Sterfdag US liedtekstschrijver Lorenz Hart (Lorenz Milton Hart, 1895-1943). Longontsteking. Hij vormde ruim 20 jaar lang een succesvol duo met Richard Rodgers (1902-79), met wie hij o.a. musicals schreef als "A Connecticut Yankee", "Babes in arms" en "Pal Joey". Songs: "Isn't it romantic?", "The Lady is a tramp", "My funny valentine", "I wish I were in love again", "Blue moon", "Glad to be unhappy", "With a song in my heart".
1950
Geboortedag US zanger, gitarist, acteur en producent Steven van Zandt (Steve van Zandt, Steven Lento), in Boston. Bijnamen: 'Little Steven' en 'Miami Steve'. Groepen: 'Bruce Springsteen's E Street Band', 'Southside Johnny and The Asbury Jukes', 'Little Steven and The Disciples of Soul'. Songs: "Forever", "Revolution", "Sun city". Album "Soulfire". TV: hoofdrol in de serie "Lilyhammer"; speelde 'Silvio' in de serie "The Soprano's". Hij is ook radio-diskjockey ("Little Steven's underground garage"). Bandanadrager, hij bedekt er littekens mee die hij als tiener opliep bij een auto-ongeluk.
1968
The Beatles brengen hun naamloze 'witte dubbelalbum' uit ('The White Album' of 'White Double'), met o.a. de songs "Ob-la-di, ob-la-da", "Sexie Sadie", "While my guitar gently weeps", "Blackbird", "Happiness is a warm gun" en "Back in the USSR". Producer George Martin wilde -vanwege de wisselende kwaliteit van de nummers- liever alleen de beste songs op één elpee uitbrengen, maar de Beatles hielden vast aan een dubbelelpee.
1980
Sterfdag NL componist en orkestleider Malando (Arie Maasland, 1908-80). Hij werd beroemd met zijn tango-orkest. Songs: "Olé guapa" (één van de best verkochte Nederlandse singles aller tijden), "Baile", "Attar desert", "Cae-cae", "Chic-a-chic-a-bum-chi", "Joanita". Arie's kleinzoon 'Danny Malando' blies het orkest in de jaren '90 nieuw leven in.
1997
Sterfdag Australische zanger en acteur Michael Hutchence (1960-97). Zelfmoord, hij hangt zich op in een hotel in Sydney. Groep: 'INXS'. Songs: "Suicide blonde", "Never tear us apart", "The original sin", "Disappear", "Mystify", "Need you tonight", "New sensation", "Devil inside". Films: "Dogs in space, "Frankenstein unbound", "Limp".
Zoeken

Deze Dag geeft voor elke dag van het jaar een historisch overzicht van gebeurtenissen en verjaardagen in Groningen, Nederland, de Wereld en de Muziek.

© 2020 Deze Dag | Copyright en disclaimer