Deze Dag in de Geschiedenis

25 november

Suriname onafhankelijk 1975

Fort Zeelandia in Paramaribo

25 november in Groningen

1923
De GR voetballer Hans Tetzner (1898-1987) van Be Quick Groningen debuteert in Oranje (in een vriendschappelijke wedstrijd tegen Zwitserland) en is meteen aanvoerder. Hij zou in totaal 8 wedstrijden in het Nederlands elftal spelen. Tijdens zijn voetbalcarrière bedacht Tetzner de 'buitenspelval' en introduceerde deze ook in het Nederlands elftal. Hij was behalve voetballer ook chirurg (kniespecialist, zijn bekendste patiënt was -later- Johan Cruijff). In 1920 was hij met Be Quick landskampioen geworden. In 1926 stopte hij met voetballen. Hij overleed in 1987.
1974
Prins Claus opent de uitbreiding van Trelleborg Rubberfabrieken in Hoogezand (Foxham).
1997
Een 29-jarige automobilist uit Siddeburen rijdt 's ochtends om 7.30 uur op de Graauwedijk bij Overschild in volle vaart in op een groep fietsende schoolkinderen, na een verkeerd ingeschatte inhaalmanoeuvre. Vijf kinderen raken zeer ernstig gewond. Het ongeluk leidt tot landelijke discussies over de verkeersveiligheid van schoolkinderen. Aanvankelijk zouden na het ongeluk op de Graauwedijk 21 verkeersdrempels worden geplaatst; tussen 2004-09 werden de meeste drempels weer weggehaald en vervangen door een compleet nieuwe inrichting van de weg.
1998
Amateurfilmmaker, marionettenspeler (en ziekenverzorger) Eric Steegstra uit Groningen ontvangt de Tine Clevering-Meijer-prijs voor amateurkunst 1998, voor zijn poppenfilmpje 'Metro' (14 minuten). Hij had er zes jaar aan gewerkt.
2003
In de gemeente Pekela blijken -relatief- veruit de meeste sportvissers van Nederland te wonen: 22 procent van de mannen boven de 15 heeft er een visacte (ruim 1300 mannen). Ze vissen vooral in het Pekelder Hoofddiep. Leeuwarden is tweede sportvisgemeente met 'slechts' 7,5 procent mannen met een visacte.
2006
Sterfdag GR bestuurder-politicus Fijke Liemburg (1952-2006). Hij berooft zichzelf van het leven na veel tegenslag. PvdA. Was in 2004-05 burgemeester van Menterwolde maar trad al na 14 maanden af omdat hij vond dat hij werd tegengewerkt. Was eerder tien jaar lang wethouder van Haren (1994-2004). Begon als arbeidstherapeut in psychiatrische inrichting 'Licht en Kracht' in Assen. Een poging in 2005-06 om als kroegbaas 'café De Lanteern' in Noordlaren te exploiteren eindigde in een mislukking.

25 november in Nederland

1923
Geboortedag NL journalist en presentator Jaap van Meekren (Jacob Herman van Meekren, 1923-97), in Amsterdam. Bijnaam 'Mister AVRO'. TV: "AVRO Televizier" (eindredacteur en presentator), "Vragenvuur" en "Opsporing Verzocht"; "Veronica Nieuwslijn"; "RTL Nieuws". Radio: "Langs de lijn", "Met het oog op morgen". Had een reputatie van onkreukbaarheid en was een gevreesd interviewer. Begon als omroeper-nieuwslezer bij Radio Batavia (Nederlands Indië) en de Radionieuwsdienst. Hij overleed in 1997.
1944
Geboortedag NL schrijver en bioloog Maarten 't Hart, in Maassluis. Publiceerde ook onder het pseudoniem: 'Martin Hart'. Schreef: "Stenen voor een ransuil", "Een vlucht regenwulpen", "De kroongetuige", "De droomkoningin", "De ortolaan", "Onder de korenmaat", "Het vrome volk" (Multatuliprijs 1975), "De vlieger", "Lotte Weeda", "Het psalmenoproer", "Verlovingstijd", "Magdalena". Hij was etholoog aan de Leidse universiteit. TV: presenteerde in 1993-94 "Tussen dag en nacht"; serie "Maartens moestuin" (VPRO, 2014). Hij veroorzaakte in 1991 commotie door in vrouwenkleren op het Boekenbal te verschijnen. Ereburger van Maassluis.
1951
Geboortedag NL voetballer en trainer Johnny Rep (Nicolaas Rep), in Zaandam. Aanvaller. Bijnamen: 'de Blonde Engel', 'Goudhaantje'. Clubs: Ajax, Valencia, Bastia, St. Etienne, PEC Zwolle, Feyenoord, Haarlem. Speelde 42 interlands in Oranje en scoorde daarin 12 keer. Trainer: diverse amateurclubs, o.a. Omniworld (1996-2001), Texel '94 en RKSV Pancratius. Biografieën: "Rep, een roerig (voetbal)leven" (Mik Schots, 2010), "Johnny Rep, buitenbeentje" (Mark van den Heuvel, 2016). Hij zong: "Hé Johnny" (single, 1980).
1954
De KNVB fuseert met de Nederlandse Beroeps Voetbal Bond (NBVB) en accepteert -eindelijk- het betaalde voetbal in Nederland, na lang tegenstand te hebben geboden tegen het profvoetbal. De competities van NBVB en KNVB worden stilgelegd en er zou op 28-11-1954 een nieuwe, gezamenlijke profcompetitie van start gaan. Zes clubs uit de NBVB fuseerden met KNVB-clubs of werden opgeheven: Den Haag, Rapid '54, Rotterdam, Twentse Profs, Utrecht en Sportclub Venlo '54. De KNVB ging overstag omdat steeds meer NL topvoetballers voor geld naar buitenlandse clubs vertrokken.
1955
Geboortedag NL schrijver Connie Palmen (Aldegonda Petronella Maria Palmen), in Sint Odiliënberg bij Roermond. Ze was de partner van journalist, schrijver en acteur Ischa Meijer (1943-95) in de laatste jaren voor zijn dood. Schreef: "I.M.", "De wetten", "Echt contact is niet de bedoeling", "Geheel de uwe", "De erfenis", "Lucifer". AKO Literatuurprijs 1995 voor "De vriendschap". Libris Literatuurprijs 2016 voor "Jij zegt het". Ze trouwde in 2009 met oud-minister en D66-voorman Hans van Mierlo (1931-2010), met wie ze al sinds 1999 een relatie had.
1973
Boven Irak wordt de Boeing 747 'Mississippi' van de KLM met 256 inzittenden gekaapt door drie Palestijnen. Het zou -na een zwerftocht door het Midden-Oosten- goed aflopen, vooral dankzij bemiddeling van premier Dom Mintoff van Malta: alle passagiers worden na drie dagen vrijgelaten, in ruil voor een vrijgeleide voor de kapers in Dubai. Gezagvoerder Sjaak Risseeuw en zijn bemanning zouden een lintje voor 'betoonde moed' krijgen. De kapers zouden spoorloos verdwijnen.
1975
De republiek Suriname wordt -na 308 jaar- volledig onafhankelijk van Nederland, zoals in mei 1974 was afgesproken op een topconferentie in Den Haag. Koningin Juliana tekent een 'acte van erkenning'. Prinses Beatrix en premier Joop den Uyl (1919-87) wonen de plechtigheid in Paramaribo bij. Zeker 40.000 Surinamers emigreerden op de valreep naar Nederland. Eerste premier van Suriname wordt Henck Arron (1936-2000), tot hij in 1980 wordt afgezet bij een legercoup o.l.v. Desi Bouterse.
1979
Sterfdag FR politicus-bestuurder en vakbondsman Bouke Roolvink (1912-1979). ARP. Zoon van een landarbeider die het tot minister schopte. Begon als metaalarbeider en vakbondsman bij het CNV. Hij was van 1959-63 staatssecretaris en van 1967-71 minister van Sociale Zaken, en tussentijds fractieleider van de ARP in de Tweede Kamer. Hij kwam in 1976 als Tweede Kamerlid in opspraak door een opvallend goed betaald adviseurschap bij Gulf. In 1977 nam hij afscheid van de actieve politiek.
1990
Geboortedag Yasmin van der Meer, officieel de 15 miljoenste Nederlander.
2005
Door een sneeuwstorm ontstaat (dan) 'de langste avondspits in Nederland ooit': er staat 802 kilometer file om 18.00 uur. Op de A50, de A1 en de A28 staat het verkeer muurvast. Pas om 05.20 uur de volgende ochtend zijn alle files opgelost. Honderden reizigers (ook per trein) brengen de nacht door in opvangplaatsen. De gemeente Haaksbergen (25.000 inwoners) komt bijna drie dagen zonder stroom te zitten.
2012
Sterfdag NL langebaanschaatser, schaatscoach en verslaggever Jorrit Jorritsma (1945-2012). Hij kwam uit op het WK allround 1966 en 1967. In 1980 werd hij coach van de sprintkernploeg. Hij was hij verslaggever bij NOS Studio Sport en Radio Tour de France, en werkte later als neurolinguistisch programmeur.

25 november in Wereld

1835
Geboortedag Schots-Amerikaanse zakenman, miljonair en weldoener Andrew Carnegie (1835-1919), in Dunfermline. Maakte in Amerika zijn fortuin als staal-industrieel. Ging in 1901 met pensioen als 'de rijkste man ter wereld'. Was afkomstig uit een arme Schotse immigrantenfamilie en gaf veel van zijn vermogen aan goede doelen, o.a. onderwijs, wetenschap en cultuur en de bouw van het Vredespaleis in Den Haag. Ook liet hij muziektheaters bouwen in New York City en Pittsburgh, de 'Carnegie Halls'. Hij overleed in 1919.
1844
Geboortedag Duitse uitvinder en auto- en motorbouwer Carl Benz (Carl Friedrich Benz, 1844-1929), in Mühlburg bij Karlsruhe. Hij ontwikkelde een eencilinder-viertakt verbrandingsmotor voor zijn eerste driewiel-auto in 1886. In 1883 richtte hij in Mannheim de firma 'Benz & Cie.' op, die uitgroeide tot een grote auto- en motorenfabriek. Drie jaar voor zijn dood in 1929 fuseerde de firma Benz met Daimler tot 'Daimler-Benz'.
1914
Geboortedag US baseball-superster Joe DiMaggio (1914-99), in Martinez, Californië. Legendarische slagman, sloeg 361 homeruns in zijn carrière. Speelde van 1936-51 voor de 'New York Yankees'. Won negen keer de World Series. Was in 1954 kort getrouwd met Marilyn Monroe. Hij overleed in 1999.
1915
Geboortedag Chileense dictator generaal Augusto Pinochet (Augusto Pinochet Ugarte, 1915-2006), in Valparaiso. Regeerde van 1973-90 met harde hand in Chili, nadat hij -met hulp van de Amerikaanse CIA- de democratisch gekozen president Salvador Allende in 1973 had afgezet (Allende pleegde daarbij zelfmoord). Pinochet werd -op verzoek van Spanje- in 1998 gearresteerd in Engeland en onder huisarrest geplaatst, maar mocht vanwege zijn zwakke gezondheid na 16 maanden terugkeren naar Chili. Thuisgekomen bleek Pinochet echter plotseling volledig hersteld. Hij overleed in 2006 aan de gevolgen van een hartaanval.
1930
Op Midden-Java begint een uitbarsting van de vulkaan Merapi: 13 dorpen zouden worden vernietigd en 23 andere zwaar beschadigd. Er sterven bijna 1400 mensen. Pas in september 1931 zou de vulkaan weer tot rust komen. Met zo'n 70 uitbarstingen sinds 1548 is de Merapi ('berg van vuur') de meest actieve vulkaan van Indonesië.
1963
Begrafenis van de vermoorde Amerikaanse president John F. Kennedy (1917-63), in Washington DC, op de nationale begraafplaats Arlington. Conform de wens van Jackie Kennedy is de ceremonie van de begrafenis identiek aan die van Abraham Lincoln (de eerste president van de Verenigde Staten die tijdens zijn ambtsperiode werd vermoord).
1967
Sterfdag Wit-Russisch-Franse beeldhouwer en schilder Ossip Zadkine (1890-1967). In NL vooral bekend door zijn bronzen monument 'Verwoeste stad' in Rotterdam (en verder door 'Orpheus' in Apeldoorn, 'Vincent en Theo van Gogh' in Zundert en 'La demeure humaine' in Amsterdam. Hij was één van de belangrijkste beeldhouwers van het midden van de 20ste eeuw. Maakte ook gouaches, litho's en aquarellen.
1970
Sterfdag Japanse roman- en toneelschrijver en politiek activist Yukio Mishima (Kimitake Hiraoka, 1925-70). Hij pleegt harakiri ('seppuku') na een mislukte poging om aan te zetten tot een militaire staatsgreep. Nationalist en estheticus, hij vond dat traditionele Japanse waarden, het ethos en de oude erecode van de samoerai moesten worden hersteld. Schreef: "Bekentenissen van een gemaskerde", "Het gouden paviljoen", "De zee van de vruchtbaarheid". De groep 'The Stranglers' verwijst in het nummer "Death and night and blood" naar de dood van Mishima.
1971
Geboortedag US actrice en model Christina Applegate, in Hollywood. TV: speelde 'Kelly Bundy' in de serie "Married... with children" en 'Samantha Newly' in de serie "Samantha who?"; andere TV-series: "Jesse", "Heart of the city". Films: "Don't tell mom the babysitter's dead", "The giving tree", "Wild Bill", "The sweetest thing", "Surviving Christmas", "Anchorman", "The big hit", "A view from the top". Ze was van 1995-2002 lid van de meiden(dans)groep 'Pussycat Dolls'. Ze was van 2001-05 getrouwd met acteur Johnathon Schaech en trouwde in 2013 met de NL basgitarist Martijn LeNoble.
1974
Sterfdag Burmaanse bestuurder, politicus en diplomaat U Thant (Sithu U Thant, 1909-74). Kanker. Hij was van 1961-71 secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Speelde een prominente rol bij de oplossing van de 'Cubaanse rakettencrisis' in 1962. Begon zijn loopbaan als leraar, schoolhoofd en omroepdirecteur.
1990
De voormalige Poolse vakbondsleider Lech Walesa (van de vakbond 'Solidariteit') wint de eerste naoorlogse democratische verkiezingen in Polen en wordt president. Tijdens zijn ambtstermijn zou Polen overgaan van een centraal geleide economie naar een markteconomie.
1993
Sterfdag Britse schrijver en componist Anthony Burgess (John Anthony Burgess Wilson, 1917-93). Veelzijdige woordkunstenaar en taalacrobaat. Schreef: "A clockwork orange", "Nothing like the sun", "Time for a tiger", "Beds in the east". Schreef TV-series als "Jesus of Nazareth" en "The kingdom of the wicked". Componeerde ook muziek.
1998
Sterfdag US komiek, acteur en presentator Flip Wilson (Clerow Wilson, 1933-98). Leverkanker. Conference en album: "The devil made me buy this dress". TV: "The Flip Wilson show" (1970-74), serie "Charlie and company". Films: "Skatetown, USA", "Uptown saturday night". Hij stapte in 1979 -na een echtscheiding en juridische strijd om zijn kinderen- grotendeels uit de showwereld.
2005
Sterfdag Britse voetballer George Best (1946-2005). Longontsteking en andere kwalen. Geboren in Belfast, Noord-Ierland. Bijnaam: 'de Vijfde Beatle' (vanwege zijn lange haar). Europese voetballer van het jaar 1968. Clubs: Manchester United (1963-74), Stockport County, Cork Celtics, Dunstable Town, Los Angeles Aztecs, Fulham, Fort Lauderdale Strikers, Hibernian, San Jose Earthquakes, Bournemouth, Brisbane Lions. Leefde als een playboy. Alcoholist, hij bleef na een levertransplantatie in 2002 toch alcohol drinken.
2016
Sterfdag Cubaanse dictator Fidel Castro (Fidel Alejandro Castro Ruz, 1926-2016). Bijnaam: 'El Comandante'. Charismatische president, militair opperbevelhebber en socialistisch dictator ('lider maximo') van Cuba van 1959-2008. Hij werd in het zadel geholpen door Che Guevara en Camilo Cienfuegos (samen verdreven ze het regime van president Fulgencio Batista). Hij overleefde diverse aanslagen. In 2006 droeg hij zijn bevoegdheden over aan zijn jongere broer Raúl Castro vanwege medische problemen en in 2008 werd Raúl verkozen tot staatshoofd, tot 2018.
25 november

Percy Sledge is jarig (1940)

Percy Sledge is jarig (1940)

25 november in Muziek

1914
Geboortedag US zanger-songwriter, pianist en gitarist Eddie Boyd (Edward Riley Boyd, 1914-94), op de Stovall Plantage nabij Clarksdale, Mississippi. Blues, gospel. Songs: "Five long years", "Third degree", "24 Hours", "Black, brown and white". Hij speelde in 1967 met 'Cuby & The Blizzards' op het album "Praise the blues". Hij overleed in 1994 in Helsinki, Finland (hij woonde sinds 1970 in Finland).
1924
Geboortedag US altsaxofonist Paul Desmond (Paul Emil Breitenfeld, 1924-77), in San Francisco. Bijnaam: 'the Stork'. Cool jazz pionier. Speelde van 1951-67 in het 'Dave Brubeck Quartet'. Schreef en speelde "Take five" (Hij schonk de opbrengst voor een groot deel aan het Rode Kruis), "Take ten", "Desmond blue", "Blues in time", "Eleven four", "Jazzabelle", "Late lament", "Wintersong", "Wendy". Eigen groep: 'Paul Desmond Quintet'. Bekend om zijn overmatige alcoholgebruik. Hij overleed in 1977 aan longkanker.
1940
Geboortedag US zanger-songwriter Percy Sledge (1940-2015), in Leighton, Alabama. Soul, R&B, country, pop. Songs: "When a man loves a woman", "My special prayer", "Warm and tender love", "Take time to know her", "I'll be your everything", "Love me tender". Maakte in 1994 een bescheiden comeback met het album "Blue night". Begon als verpleger in een ziekenhuis. Hij overleed in 2015 thuis in Baton Rouge.
1942
Geboortedag US zanger-songwriter, gitarist, schrijver en publicist Bob Lind (Robert Neale Lind), in Baltimore. Pop, folk. Hij had vooral succes met het schrijven van liedjes voor anderen. Was zelf een 'one-hit wonder' dankzij "Elusive buterfly". Andere songs: "Goodbye neon lies", "Remember the rain", "Truly Julie's blues", "Cool summer", "Cheryl's goin' home". Hij begon in de jaren '70 van de vorige eeuw met het schrijven van romans, een toneelstuk en een filmscenario. Hij schreef ook voor de tabloids 'Weekly World News' en 'Sun'. In 2004 maakte hij een comeback als zanger.
1960
Geboortedag US zangeres-songwriter en schrijver Amy Grant (Amy Lee Grant), in Augusta, Georgia. Groeide op in Nashville. Bijnaam: 'Queen of Christian Pop'. Gospel, pop. Songs: "Baby, baby", "Find a way", "Wise up", "The next time I fall" (duet met Peter Cetera), "Every heartbeat", "That's what love is for". Boeken: "Amy Grant's heart to heart Bible stories", "Mosaic: pieces of my life so far". Ze was van 1982-99 getrouwd met zanger-songwriter Gary Chapman en trouwde in 2000 met countryzanger Vince Gill.
1965
Geboortedag Nigeriaans-Engelse zanger Tunde Baiyewu (Emmanuel Babatunde Baiyewu), in Londen. Pop, soul. Groep: 'The Lighthouse Family'. Songs: "Lifted", "Postcard from heaven", "Raincloud", High", "Lost in space", "Run", "Happy", "Free". Solo: "Great romantic", "Move", "Diamond in a rock".
1969
Beatle John Lennon (1940-80) stuurt zijn 'member of the British empire'-medaille terug, uit protest tegen de Britse betrokkenheid bij de oorlog in Vietnam en het gewapende conflict in Biafra.
1974
Sterfdag Britse zanger-songwriter, gitarist en pianist Nick Drake (Nicholas Rodney Drake, 1948-74). Hij overlijdt in zijn ouderlijk huis in Tanworth-in-Arden, nabij Coventry aan een overdosis van het antidepressivum Tryptizol (mogelijk zelfmoord). Introverte en melancholieke troubadour. Folk. Songs: "Cello song", "Poor boy", "River man", "Way to blue", "Pink moon", "Northern sky".
1976
Afscheidsconcert van 'The Band' getiteld "The Last Waltz", in 'Winterland' in San Francisco, waar de groep in 1969 ook het eerste concert had gegeven. M.m.v. Bob Dylan, Neil Young, Eric Clapton, Van Morrison, Neil Diamond, Joni Mitchell, Muddy Waters, Ronnie Hawkins, Dr. John, 'The Staple Singers' en anderen. The Band zou van 1983-99 op initiatief van Levon Helm (1942-2012) toch nog een comeback maken, met Rick Danko (1943-99) en Garth Hudson, maar zonder Robbie Robertson, die ruzie kreeg met zijn oude bandgenoten o.a. over de rechten van de songs.
Zoeken

Deze Dag geeft voor elke dag van het jaar een historisch overzicht van gebeurtenissen en verjaardagen in Groningen, Nederland, de Wereld en de Muziek.

© 2021 Deze Dag | Copyright en disclaimer