Deze Dag in de Geschiedenis

4 oktober

Dierendag

'World Animal Day', sinds 1930

4 oktober in Groningen

1489
Sterfdag GR bijbels humanist Wessel Gansfort (ca. 1419-89). Hij was geboren en overlijdt in Groningen. Hij bekritiseerde kerkelijke leerstukken en wordt beschouwd als een voorloper van de Reformatie en het Protestantisme. De Duitse kerkhervormer Maarten Luther (1484-1546) noemde hem een inspiratiebron. Een in 1988 ingestelde Provinciale Groningse culturele prijs draagt zijn naam.
1873
Geboortedag GR streektaalpublicist en rechter Anne Siderius de Blecourt (1873-1940), in Appingedam. Schreef: "Fivelgoer landleven", "Oldambt en Ommelanden". Hij overleed in 1940.
1879
Geboortedag GR beeldhouwer en kunstschilder Fré Jeltsema (Frederik Engel Jeltsema, aanvankelijk Frederika Engelina Jeltsema, 1879-1971), in Uithuizen. Zoon van een hereboer. Hij was na zijn geboorte -door een medische onduidelijkheid- als meisje ingeschreven in het geboorteregister en werd Free genoemd. Zijn ouders voedden hem op als meisje, zelfs nadat op driejarige leeftijd was vastgesteld dat hij een jongen was. Pas in 1906 werd de vergissing formeel rechtgezet en kon hij verder als man (Fré) door het leven. Succesvol kunstenaar en ontwerper van medailles en penningen. Hij overleed in 1971 in Den Haag.
1915
Geboortedag dichter, journalist en vertaler Koos Schuur (Jacobus Gerardus Schuur, 1915-95), in Veendam. Hij was van 1935-42 journalist bij De Noordooster in Wildervank, en richtte -na de oorlog- in 1945 samen met Ferdinand Langen het tijdschrift Het Woord op. Woonde van 1951-63 in Australië. Bundels: "Groningsche poëzie", "De zeven vloeken", "Regenherberg", "Waar het was". Hij overleed in 1995.
1973
Grote gasexplosie en een enorme vuurzee aan de Zuiderweg in Zuidwending bij Veendam. Een hoofdleiding van het aardgasnet blijkt te zijn ontploft op een kruising van die gasleiding met een elektriciteitsleiding. Er gebeuren geen persoonlijke ongelukken.
1986
De K. ter Laan Prijs 1986 gaat postuum naar Ede Staal (1941-86) voor zijn Groningstalige oeuvre. Ede Staal overleed op 22-7-1986.
1988
Gedeputeerde Gerard Beukema stelt een tweejaarlijkse Provinciale cultuurprijs in: de Wessel Gansfortprijs. De prijs is bedoeld voor 'een persoon of instelling, die op een bijzondere wijze een impuls heeft gegeven aan het culturele leven in de Provincie Groningen'. De GR dichter Jean Pierre Rawie zou in 1989 de eerste Wessel Gansfortprijs krijgen.
1999
Het warenhuis V&D in Groningen verlengt de dagelijkse openingstijd tot 20.00 uur (was 18.00 uur). Vele winkels zouden volgen.
1999
De gemeentebesturen van Vlagtwedde en Bellingwedde presenteren samen een fusieplan. Naamsuggestie: gemeente Westerwolde. Vooral in Vlagtwedde zouden echter bedenkingen groeien tegen de herindeling, en in 2001 zou de fusie worden afgeblazen. In 2013 zou alsnog worden besloten tot een samenvoeging van de ambtelijke organisaties van beide gemeenten en in 2018 zou de volledige gemeentefusie alsnog doorgaan.
2003
Zanger en (liedjes)schrijver Eltje Doddema uit Harkstede krijgt in Stadskanaal de K. ter Laan Prijs 2003 van de Stichting 't Grunneger Bouk, voor zijn ijver om de Groninger taal voor een breed publiek toegankelijk te maken.
2007
FC Groningen met coach Ron Jans wordt in de eerste ronde om de UEFA-cup uitgeschakeld door ACF Fiorentina. Nadat het 1-1 was geworden in zowel de thuiswedstrijd (doelpunt Goran Lovre) als de uitwedstrijd (doelpunt Erik Nevland), verliest Groningen in Stadio Artemio Franchi in Florence na strafschoppen (5-4, missers van Evgeniy Levchenko en Marnix Kolder).

4 oktober in Nederland

1669
Sterfdag NL schilder, tekenaar en etser Rembrandt van Rijn (Rembrandt Harmensz. van Rijn, 1606-69). Zoon van een molenaar. Hij sterft eenzaam, en zou worden bijgezet in de Westerkerk in Amsterdam. Hij geldt als een van de grootste schilders en etsers in de Europese kunst, en als de belangrijkste Hollandse meester van de 17e eeuw. Werk: "De nachtwacht", "De staalmeesters", "De drie kruisen", "Mozes met de tafelen der wet", "Het joodse bruidje". Hoewel hij goed verdiende ging hij in 1656 failliet omdat hij al zijn geld in de aankoop van kunst had gestoken.
1830
Het Centraal Comité (of Voorlopig Bewind) in België verklaart het land onafhankelijk na vijftien jaar Nederlandse overheersing. De grote mogendheden zouden op 20-12-1830 de scheiding tussen Nederland en België erkennen maar het zou nog tot 1839 duren voordat koning Willem I het nieuwe België erkende. Pas in 1834, in het Verdrag van Maastricht, zou de grens tussen België en Nederland worden vastgesteld.
1911
Geboortedag NL voetballer en trainer Bas Paauwe sr. (Bastiaan Jacob Paauwe, 1911-89), in Rotterdam. Middenvelder. Hij speelde 311 competitiewedstrijden voor Feyenoord (18 goals), en 31 interlands in Oranje. Stopte in 1948 met voetballen. Als trainer werkte hij bij o.a. FC VVV, SC Heerenveen, FC Wageningen, Enschedese Boys, Sittardia en Maurits. Hij overleed in 1989 in Hoogvliet. Vader van voetbaltrainer Bas Paauwe jr. (1936-2015).
1952
Geboortedag NL schrijver Oek de Jong (Oebele Klaas Anne de Jong), in Breda. Schreef: "Opwaaiende zomerjurken", "Cirkel in het gras", "De inktvis", "De hemelvaart van Massimo", "Lui oog", "Hokwerda's kind" , "De wonderen van de heilbot" (dagboek 1997-2002). Hij is een zoon van politicus-bestuurder (en oud-staatssecretaris) Klaas de Jong Ozn.
1956
Geboortedag NL voetbaldoelman Hans van Breukelen (Johannes Franciscus van Breukelen), in Utrecht. Bijnaam: 'De Breuk'. Eén van de beste NL keepers aller tijden. Strafschopspecialist. Clubs: BVC, FC Utrecht, Nottingham Forest, PSV. Hij stond 73 interlands in het doel van Oranje. Was na zijn voetballoopbaan drie jaar technisch manager van FC Utrecht, en begon daarna zijn eigen managementbureau HvB Management. Keerde in 2010 terug bij PSV als commissaris. In 2016-17 was hij technisch directeur van de KNVB. Hij schreef boeken over voetbal en gaf managementtrainingen.
1959
Het Nederlands voetbalelftal o.l.v. bondscoach Elek Schwartz (1908-2000) verslaat België met 9-1, vooral dankzij sterk spel van het supertrio Abe Lenstra, Faas Wilkes en Kees Rijvers.
1962
Geboortedag NL schrijver Paul Goeken (1962-2011, hij schreef ook onder het pseudoniem Suzanne Vermeer), in Nijmegen. Schreef (als Paul Goeken): "De oversteek", "De orde", "Camouflage"; schreef (als Suzanne Vermeer): "All-inclusive", "Bella Italia", "Zomertijd", "Cruise", "Après-ski", "De suite". In 1993 begon hij met zijn vrouw een zwemschool met duikcentrum, en in 1999 openden zij een winkel op Gran Canaria. Hij overleed in 2011 aan kanker. Na zijn dood werd de auteursnaam Suzanne Vermeer voortgezet met een andere -onbekend gehouden- schrijver of schrijfster.
1962
Geboortedag NL actrice, zangeres en presentatrice Marjolein Keuning, in Vlaardingen. TV: presentatrice "Het gevoel van..." (KRO), "Geld maakt gelukkig" (SBS6), 'RTL Boulevard' (2015), 'In de stoel' (RTL4). Rollen in TV-series "Vrouwenvleugel", "Russen" en de soaps "Onderweg naar morgen" en "Goede tijden slechte tijden". Musicals: o.a. "Cats", "Chicago", "Les misérables", "Closer than ever". Films: "Flodder 3", "Voor elkaar gemaakt". Eigen theatershows "Girl Talk" (2002) en "Turf" (2008). Ze trouwde in 1993 met opera- en musicalzanger Henk Poort.
1964
Eerste aflevering op de Nederlandse TV van de politieserie "54... antwoord!" ("Car 54, where are you?"), met de agenten 'Toody' (Joe E. Ross) en 'Muldoon' (Fred Gwynne) in the Bronx in New York (VPRO, NTS, veertig afleveringen tot 1967).
1980
NOS Teletekst begint met de ondertiteling van Nederlandse televisieprogramma's t.b.v. doven en slechthorenden.
1992
De Bijlmerramp: een Israëlische transport-Boeing 747-200 van El Al stort aan het begin van de avond neer in de Bijlmer bij Amsterdam, op het hoekpunt van de flats Kruitberg en Groeneveen. Aanvankelijk wordt gevreesd voor meer dan 200 doden maar officieel worden 43 dodelijke slachtoffers geteld. Er bestaat geheimzinnigheid over de lading van de Boeing en over 'tientallen mannen in witte pakken'. Een parlementaire enquête in 1999 zou veel geheimzinnigheden ontzenuwen, maar kon niet iedereen overtuigen.
1992
Uitzending van de eerste aflevering van het radioprogramma "OVT" (aanvankelijk "O.V.T.", VPRO), een geschiedenisprogramma op de zondagochtend bedacht door journalist, schrijver en politicus Kees Slager. Het radioprogramma zou een inspiratiebron worden voor het latere televisieprogramma "Andere Tijden".
2020
Sterfdag NL meubelontwerper, binnenhuisarchitect en BN-er Jan des Bouvrie (Jan Antoon des Bouvrie, 1942-2020). Prostaatkanker. Zijn ouders hadden een meubelzaak. Gematigde modernist. Societyfiguur, TV-persoonlijkheid. Hij was één van de commercieel meest succesvolle meubel- en interieurontwerpers van NL, bekend om zijn gebruik van wit. Hij was docent op diverse design-academies en presenteerde het programma "TV Woonmagazine".

4 oktober in Wereld

1895
Geboortedag US filmkomiek, regisseur, scenarioschrijver en producer Buster Keaton (Joseph Frank Keaton VI, 1895-1966), in Piqua, Kansas. Bijnaam: 'The Great Stone Face'. Films: "The general", "The navigator", "Our hospitality", "The chemist", "The cameraman", "Steamboat Bill jr.", "Three on a limb", "Jail bait", "Ditto", "Limelight". Hij overleed in 1966 aan longkanker.
1924
Geboortedag US filmacteur Charlton Heston (John Charles Carter, 1924-2008), in Evanston, Illinois. Bijnaam: 'Chuck'. Films: "Julius Ceasar", "Touch of Evil", "The buccaneer", "Airport", "Earthquake", "El cid", "Treasure Island", "The ten commandments", "The order", "Hamlet", "Alaska", "Planet of the apes" serie. Oscar voor "Ben Hur". Hij streed in de jaren '50 en '60 voor gelijke rechten voor blank en zwart maar werd later conservatief en was van 1998-2003 zelfs voorzitter van de rechtse National Rifle Association (NRA). Hij overleed in 2008.
1930
De eerste officiële Wereld Dierendag (World Animal Day) wordt gevierd in o.a. Nederland (andere landen begonnen al in 1929 of pas in 1931). Het is een initiatief van Ilse Winter uit Brno in Tsjechië en voorzitter Margaret Ford van de Wereldvereniging van de Dierenbescherming in Engeland. Zij kozen 4 oktober want op de katholieke kalender is dat de feestdag (herdenking van de sterfdag) van Franciscus van Assisi (Giovanni Battista Bernardone, 1181-1226), o.a. beschemheilige van de dieren.
1946
Geboortedag US actrice Susan Sarandon (Susan Abigail Tomalin), in New York City. Films: "Thelma & Louise", "Lorenzo's oil", "Atlantic City", "The Rocky Horror picture show", "Bill Durham", "The client", "Stepmom", "The Banger Sisters", "Moonlight mile", "Alfie", "Shall we dance?", "The big wedding", "Viper club". Oscar voor haar rol in "Dead man walking". Zong: "Cradle will rock" (samen met Eddie Vedder). TV: series "Rescue me", "Feud", "Ray Donovan". Ze had van 1986-2009 een relatie met acteur Tim Robbins.
1949
Geboortedag US acteur Armand Assante (Armand Assanti), in New York City. Ierse moeder, Italiaanse vader. TV: hoofdrol in de serie "Gotti", serie "The doctors". Films: "The Mambo Kings", "Hoffa", "Private Benjamin", "Unfaithfully yours", "Judge Dredd", "Striptease", "After the storm", "Tough luck", "Consequence".
1952
De Amerikaanse hartpatiënt David Schwartz krijgt de eerste -externe- pacemaker, uitgevonden door de Amerikaanse dr. Paul Zoll van de Harvard University. Pas in 1958 zou, in Stockholm, Zweden, voor het eerst een pacemaker in een patiënt worden geïmplanteerd.
1956
Geboortedag Oostenrijkse acteur Christoph Waltz, in Wenen. Oscars voor "Inglourious basterds" en "Django unchained". Andere films: "The green hornet", "Ordinary decent criminal", "The three musketeers" (2011), "Spectre", "Tulip fever", "The zero theorem", "Big eyes", "Georgetown".
1957
De USSR slaagt er -als eerste- in een raket met een kunstmaan de ruimte in te schieten: de Spoetnik 1. Dat komt hard aan in de Verenigde Staten (de Koude Oorlog is op zijn hoogtepunt). De Spoetnik 1 is een aluminium bol van 58 cm, hij weegt 83 kilo en is uitgerust met twee radiozenders. De satelliet cirkelt rond de aarde op een hoogte tussen de 227 en 945 km. De Nederlandse premier Willem Drees sr. zegt te hopen dat 'deze vinding voor vreedzame doelen zal worden gebruikt'. Op 4 januari 1958 zou de Spoetnik terugvallen naar de aarde en in de atmosfeer verbranden.
1976
Geboortedag US actrice Alicia Silverstone, in San Francisco. Bijnaam: 'Queen Slice'. Films: "Clueless", "Batman & Robin", "The crush", "True crime", "Hideaway", "Excess baggage", "Scorched", "Catfight", "Book club". TV: series "Miss Match", "American woman". Ze komt op voor dierenrechten en milieubelangen.
1988
De Beierse milieuminister Alfred Dick (1927-2005) vraagt uit milieu-overwegingen om een 'jodelstop' in de Beierse Alpen: het gejodel zou gemzen, adelaars en andere zeldzame vogels verstoren en verjagen.
1989
Sterfdag Britse acteur, komiek en zanger Graham Chapman (Graham Arthur Chapman, 1941-89). Keelkanker. Lid van het Monty Python-team, viel op door openlijke toespelingen op zijn homoseksualiteit. Films: "The meaning of life", "The holy grail", "Life of Brian", "The odd job", "Yellowbeard". Hij was alcoholist tot 1977 en werd daarna geheelonthouder.
2020
Sterfdag Japanse modeontwerper Kenzo Takada (Kenzo, Takada Kenzō, 1939-2020). Covid-19. Hij was de stichter van Kenzo, een modehuis dat vooral kleding, parfums en huidverzorgingsproducten maakt.
4 oktober

Jenny Arean is jarig (1942)

4 oktober in Muziek

1942
Geboortedag NL zangeres, cabaretière en actrice Jenny Arean (Johanna Jenneke Josepha Klarenbeek), in Lisse. Zong: "Vluchten kan niet meer" (met Frans Halsema), "Mijn vader woont in Rio", "Het is over", "Pluizen in de wind". Film: "Keetje Tippel". TV: serie "Het meisje met de blauwe hoed" (NCRV); diverse series "'t Schaep" (als 'Riek Balk', KRO). Musicals: "En nu naar bed", "Heerlijk duurt het langst", "Chicago", "Foxtrot", "Annie". Diverse solo-theaterprogramma's. Ze begon in 1960 bij het ABC-cabaret van Wim Kan en Corrie Vonk.
1944
Geboortedag US zangeres Marlena Davis (Marlena Easley, 1944-93). Philadelphia soul. Groep: The Orlons. Songs: "The wah watusi", "Don't hang up", "South Street", "Not me", "Cross fire!". Ze overleed in 1993 aan longkanker.
1947
Geboortedag US basgitarist en zanger Jim Fielder, in Denton, Texas. Speelde o.a. bij: The Buffalo Springfield, Neil Sedaka, Blood Sweat & Tears, Frank Zappa & The Mothers of Invention, en Al Kooper.
1955
Geboortedag NL zanger-songwriter, presentator, acteur en producer Bob Fosko (pseudoniem van Geert Timmers, 1955-2020), in Baarn. Hij was ook stemacteur en recensent. Groepen: De Raggende Manne (songs: "Poep in je hoofd", "Bruine arrem"), Corrie en de Brokken, Hakkûhbar (song: "Gabbertje"). Solo: "Ben d'r helemaal klaar voor", "Zittie jaja". Hij schreef en zong campagnenummers voor de SP, had rollen in musicals en theaterproducties en was op tv te zien in o.a. "GTST", "Jiskefet" en "Baantjer". Hij overleed in 2020 aan kanker.
1959
Geboortedag Britse toetsenist en zanger-songwriter Chris Lowe (Christopher Sean Lowe), in Blackpool. Groep: Pet Shop Boys, met Neil Tennant. Songs: "Go West", "Suburbia", "Liberation", "West End girls", "Se a vida é", "New York City boy", "What have I done to deserve this" (met Dusty Springfield), "E-mail", "Home and dry", "She's Madonna" (met Robbie Williams), "I made my excuses and left".
1959
Geboortedag GR zangeres-songwriter Liza (Liza Voorhans, v.h. Liza Santanera), in Groningen. Bijnaam: 'De Groningse Willeke Alberti'. Liedjes: "Mijn eigen gang", "Mannen", "Telkens weer", "Mijn gevoel", "Jouw blik zegt me al genoeg", "In elke droom kom jij voorbij", "Laat mij gelukkig zijn", "Eenzame zondag", "Sterker dan de vrijheid", "Niemand kent mij zoals jij", "Morgenvroeg". Ze begon als zestienjarige zangeres in de band Jukebox. Ze exploiteerde Zonnestudio Liza in Uithuizermeeden.
1961
Geboortedag GR saxofonist Henk Hagenouw, in Oude Pekela. Alt- en tenorsaxofoon. Groep: 'Koi'. Songs: "Op een dag", "Camel shuffle", "Pipo", "Desaparesido", "If you know me", "Enzyma", "Singapore", "Yesterday".
1970
Sterfdag US zangeres Janis Joplin (Jamie Lyn Joplin, 1943-70). Overdosis heroïne en morfine, in het Landmark Motel in Hollywood, Californië. Bijnaam: 'Pearl'. Ze is één van de originele leden van de '27 club'. Blues, soul, rock. Groepen: Big Brother & The Holding Company, The Kozmic Blues Band, The Full Tilt Boogie Band. Songs: "Take another little piece of my heart", "Me and Bobby McGee", "Mercedes Benz", "Cry baby", "Try (just a little bit harder)", "Down on me". Ze was een publiekstrekker op het Woodstock festival in 1969.
2009
Sterfdag Argentijnse zangeres Mercedes Sosa (Haydée Mercedes Sosa, 1935-2009). Nier- en leverproblemen. Bijnaam: 'La Negra' (vanwege haar zwarte haar). Socialist, activist. Ze was populair in Latijns-Amerika vanwege haar strijd tegen militaire regimes en dictators, en werd bewonderd om haar intense stem. Zong: "Gracias a la vida", "Balderrama", "Alfonsina y el mar", "Al jardin de la Republica". In 1979 moest ze vluchten uit Argentinië, maar ze kon in 1982 terugkeren. Ze was een ambassadeur voor UNESCO.
2014
Sterfdag US toetsenist en zanger Paul Revere (Paul Revere Dick, 1938-2014). Kanker. Bijnaam: 'The Madman of Rock & Roll'. Oprichter van de groep Paul Revere & The Raiders. Songs: "Let me", "Good thing", "Indian reservation (the lament of the Cherokee reservation indian)", "Kicks", "Hungry", "We gotta all get together", "Louie Louie", "Like, long hair", "Ups and downs". Hij begon als restauranthouder in Caldwell, Idaho.
Zoeken

Deze Dag geeft voor elke dag van het jaar een historisch overzicht van gebeurtenissen en verjaardagen in Groningen, Nederland, de Wereld en de Muziek.

© 2022 Deze Dag | Copyright en disclaimer