Deze Dag in de Geschiedenis

15 oktober

Geboortedag Friedrich Nietzsche (1844-1900)

15 oktober in Groningen

1980
Acht boeren rondom de GR dorpen Den Ham en Fransum maken melding van een mysterieus natuurverschijnsel: hun koeien springen plotseling hysterisch heen en weer in de stallen. Dat zou -volgens één van de theoretische verklaringen- veroorzaakt kunnen zijn door aardtrillingen. Het verschijnsel werd nooit bevredigend opgehelderd.
1997
Een ontsnapping uit de zwaarbeveiligde Van Mesdagkliniek in Groningen: de voor moord veroordeelde tbs-gedetineerden John van Tamelen en Stefan Kröger ontsnappen via een buizensysteem over de muur en het hekwerk. De politie begint een klopjacht. Het duo zou na 10 dagen in Antwerpen worden aangehouden. Kröger pleegde enkele maanden later zelfmoord, Van Tamelen kwam in 2011 vrij. Hij onthulde in 2012 dat de ontsnapping mogelijk was dankzij hulp van een sociotherapeute van de Van Mesdagkliniek, die een seksuele relatie had met Kröger. De ontsnapping zou grote gevolgen krijgen voor de kliniek en minister Winnie Sorgdrager van Justitie in ernstige problemen brengen.
1999
Een miniatuur-replica van het Peerd van Ome Loeks wordt geplaatst in Madurodam t.g.v. het 25-jarig bestaan van de GR Stichting Peerd van Ome Loeks. Schaal: 1 op 25.
2000
Sterfdag GR milieuactivist Klaas Bieze (1925-2000). Milieupionier. Solistisch opererende actievoerder en gifspeurder. Hij onthulde in de jaren '60, '70 en '80 een reeks grote milieuschandalen, o.a. in Woltersum (gifput), Oostwold (stortplaats), Nieuw-Roden (bodemvervuiling bedrijf Huizing) en de stad Groningen (bodemvervuiling Aagrunol). Hij kreeg in 1991 de milieuprijs van het blad Noorderbreedte. Hij was eerder politieman in Amsterdam en Groningen.
2007
Minister Ronald Plasterk van Cultuur wijst drie naoorlogse bouwwerken in de stad Groningen aan als rijksmonumenten: het Dudok-tankstation (1954) aan de Turfsingel, openluchtzwembad De Papiermolen (1955) van Jac. Koolhaas en de Wielewaalflat (F. Klein, 1957) aan het Wielewaalplein. Ook de modelboerderij in de Johannes Kerkhovenpolder (1952) nabij Woldendorp krijgt de status van rijksmonument.

15 oktober in Nederland

1917
De Friese danseres en courtisane Mata Hari (1876-1917) sterft voor een vuurpeleton in het fort van Vincennes nabij Parijs. Ze was beschuldigd van spionage voor de Duitsers, ze zou o.a. documenten over een nieuw wapen van de geallieerden, de tank, hebben doorgespeeld. Haar echte naam was Margaretha Geertruida Zelle (Griet Zelle), geboren in Leeuwarden. Van 1905 tot het uitbreken van WO-I was ze een exotische danseres en trad ze op in heel Europa. Maar na onhandigheid en tegenslag besloot ze geld aan te nemen van zowel de Duitsers als de Fransen voor spionageactiviteiten, met fatale gevolgen.
1946
Geboortedag NL schrijver Tessa de Loo (pseudoniem van Tineke Duyvené de Wit of Johanna Martina Duyvené de Wit), in Bussum. Schreef: "De meisjes van de suikerwerkfabriek", "Meander", "Het rookoffer", "Isabelle", "De tweeling", "Een bed in de hemel", "De zoon uit Spanje", "Verraad me niet", "Kenau", "Een goed nest", "Liefde in Pangea". Na een echtscheiding in 1980 woonde ze enkele jaren in Groningen, en verhuisde daarna naar Portugal.
1951
Geboortedag NL schrijver A.F.Th. van der Heijden of A.F.Th. (Adrianus Franciscus Theodorus van der Heijden), in Geldrop. Publiceerde aanvankelijk onder het pseudoniem 'Patrizio Canaponi'. P.C. Hooftprijs 2013 voor zijn oeuvre. AKO Literatuurprijs 1997 voor "Onder het plaveisel het moeras" en AKO Literatuurprijs 2007 voor "Het schervengericht". Ander werk: "De draaideur", "De tandeloze tijd"-cyclus, "Homo duplex"-cyclus, "Het leven uit een dag", "Asbestemming", "Hier viel Van Gogh flauw", "Tonio" (NS Publieksprijs).
1959
Een groep radiohandelaren (leden van de Bond van Vrije Radiohandelaren) richt de Vrije Radio Omroep Nederland (VRON) op. Initiatiefnemer is M. Lewin uit Diemen, secretaris van de Nederlandse Volksbeweging, een splinterpartij. De naam VRON zou al snel veranderen in Radio Veronica. Het zou nog een halfjaar duren voordat Radio Veronica in de ether kwam.
1963
Eerste aflevering in NL van de TV-serie "The Beverly Hillbillies", over de plotseling rijk geworden familie Clampett (door een olievondst in het moeras op hun land) die naar het luxe Beverly Hills verhuist (NCRV, 89 afleveringen tussen 1963 en 1974, in twee periodes). Het duo Flatt and Scruggs (samen met zanger Jerry Scoggins) had een hit met de tune van de serie: "The ballad of Jed Clampett".
1963
Geboortedag NL voetbaldoelman en trainer Stanley Menzo (Stanley Purl Menzo), in Paramaribo, Suriname. Clubs: TWW Centrum, Zeeburgia, Ajax, Haarlem, PSV, Lierse SK, Girondins Bordeaux. Zes interlands in Oranje. Hoofdtrainer van AGOVV, AFC, opnieuw AGOVV, FC Volendam, SC Cambuur, assistent en beloften Vitesse, Lierse SK, AFC, Ajax Cape Town, Beijing Guoan B. Hij was van 2004-06 keeperstrainer van het NL elftal.
1965
Een met stenguns bewapende bende van acht gemaskerde mannen overvalt de AMRO-bank aan de Heuvelring in Tilburg en gaat er vandoor met 900.000 gulden. Het bankfiliaal heeft geen alarminstallatie. Het is de eerste grote bankoverval in Nederland. De overvallers zijn Fransen die ook elders in Europa al banken hebben beroofd. Omdat ze zich verplaatsten in witte Citroëns, werden ze ook wel Citroënbende genoemd. De daders zouden in Frankrijk worden opgepakt en berecht.
1970
Grootscheepse zuiveringsactie door ruim duizend man politie en marechaussee in het Zuid-Molukse woonoord in Capelle aan den IJssel. Vijftien Zuid-Molukkers worden aangehouden, o.a. voor verboden wapenbezit.
1973
Hilversum 3 zendt voor het eerst een eigen nachtprogramma uit. Tot dan toe was 's nachts alleen het gekoppelde programma van Hilversum 1 en Hilversum 2 te beluisteren.
1982
Geboortedag NL wielrenster Kirsten Wild (Kirsten Carlijn Wild), in Almelo. Succesvol zowel op de baan als op de weg sinds 2006 in diverse disciplines. Grossierde in nationale titels, en EK en WK goud, zilver en brons op de baan. WK zilver op de weg 2016.
1991
Sterfdag Friese kinderboekenschrijver Hotze de Roos (1909-91). Schreef de Kameleon-serie (de eerste 60 delen), met 'Hielke en Sietse Klinkhamer' en 'Gerben Zonderland'. Na zijn dood is de serie voorgezet door Piero Stanco (de directeur van uitgeverij Kluitman) onder het pseudoniem 'P. de Roos', en daarna door Fred Diks en Joost Nauta (als 'J. de Roos'). Hotze de Roos wordt geëerd in het Friese dorp Terhorne dat zichzelf heeft uitgeroepen tot Kameleon-dorp.
2002
Uitvaart van prins Claus (1926-2002) en bijzetting in het familiegraf van de Oranjes onder de Nieuwe Kerk in Delft. Rechtstreeks uitgezonden op de Nederlandse, Duitse en Belgische TV en radio.
2005
Sterfdag Drentse schrijver en dichter Bart Veenstra (pseudoniem van Lambertus Henderikus Hadderingh, 1921-2005). Kanker. Hij schreef verhalen, streekromans, kinderboeken, detectives, hoorspelen, toneelstukken, musicals en een woordenboek. Leidde vanaf 1966 het dialectmaandblad 'Oeze Volk'. Culturele Prijs van Drenthe 1986.
2011
Het NL honkbalteam wordt wereldkampioen, door de WK-finale in Panama met 2-1 te winnen van Cuba. Eerder had Oranje in de finalegroep grootmacht Cuba ook al verslagen, toen met 4-1. Het is voor het eerst sinds 1938 dat een Europees land de honkbalwereldtitel verovert. Coach van Oranje is Brian Farley, eerste werper is Rob Cordemans.

15 oktober in Wereld

1844
Geboortedag Duitse filosoof, dichter en taalkunstenaar Friedrich Nietzsche (Friedrich Wilhelm Nietzsche, 1844-1900), in Röcken, bij Lutzen. Invloedrijke moderne denker, o.a. bekend door zijn gedachtegoed over goed en kwaad. Werk: "Also sprach Zarathustra", "Jenseits von Gut und Böse", "Götzen-dämmerung", "Der Wille zur Macht", "Die fröhliche Wissenschaft", "Der Fall Wagner", "Ecce Homo". Hij leed aan migraine, bijziendheid en maagproblemen. Bekendste uitspraak: 'God is dood'. Bij zijn dood in 1900 was hij krankzinnig.
1920
Geboortedag US schrijver, scriptschrijver en journalist Mario Puzo (Mario Gianluigi Puzo, 1920-99), in New York City. Schreef: "The Godfather" serie, "The dark arena", "The Sicilian", "Fools die", "The fourth K", "The fortunate pilgrim", "The last don", "Omtera", "The family", "Inside Las Vegas". Script-Oscars in 1972 en 1974 voor "The Godfather" en "The Godfather Part II". Hij overleed in 1999 aan een hartstilstand.
1926
Geboortedag Franse wijsgeer en psycholoog Michel Foucault (1926-84), in Poitiers. Politiek activist, 'structuralist' en taalfilosoof. Schreef: "Let mots et les choses" ("De woorden en de dingen"), "Surveiller et punir", "Histoire de la sexualité". Foucaults werk en zijn denkbeelden waren omstreden -en werden bekritiseerd door zijn collega's- maar zijn colleges in Parijs trokken overvolle zalen, tot zijn dood in 1984 door AIDS.
1944
Geboortedag Noord-Ierse politicus David Trimble, in Belfast. Leider van de protestantse Ulster Unionist Party. Hij was één van de architecten van het Good Friday Agreement in 1998. In 1998 kreeg hij de Nobelprijs voor de Vrede, samen met de gematigde katholieke politicus John Hume (1937-2020), voor hun inspanningen om vrede te stichten in Noord-Ierland.
1945
Oud-premier Pierre Laval (Pierre Jean Marie Laval, 1883-1945) van Vichy Frankrijk (1942-44) wordt in Fresnes geëxecuteerd voor hoogverraad. Hij had enkele dagen eerder tevergeefs geprobeerd zelfmoord te plegen (WO-II).
1946
Sterfdag nazi-oorlogsmisdadiger Hermann Göring (Hermann Wilhelm Göring, 1893-1946). De veldmaarschalk en stafchef van de Luftwaffe, Rijksdagpresident en rijksminister pleegt zelfmoord in zijn cel door een cyaankalipil in te nemen, twee uur voor hij zou worden opgehangen. Hij had de pil zijn cel in weten te smokkelen en verborgen weten te houden voor de bewakers. Hij was op 10 oktober tot de strop veroordeeld. Na Hitler was hij de belangrijkste man van het naziregime (WO-II).
1959
Geboortedag Britse hertogin van York Sarah Ferguson (Sarah Margaret Ferguson), in Londen. Bijnamen: 'Fergie', 'Duchess of Pork'. Ze was van 1986-96 echtgenote van prins Andrew (tot hun echtscheiding). Schreef kinderboeken en dieetboeken. Ze leidt de liefdadigheidsorganisatie 'Chance for Children', die een kantoor had op de 101ste verdieping van het World Trade Center in New York (ze had het geluk daar niet aanwezig te zijn tijdens de terreuraanslagen op 11-9-2001).
1963
Ludwig Erhard (1897-1977) volgt Konrad Adenauer (1876-1967) op als CDU-Bondskanselier van West-Duitsland. Adenauer had zich lang en hardnekkig verzet tegen het aantreden van Erhard, vanwege meningsverschillen. Erhard zou aanblijven tot eind 1966.
1990
De Russische glasnost- en perestrojka-hervormer Michail Gorbatsjov krijgt de Nobelprijs voor de Vrede 1990.
1993
Nelson Mandela (1918-2013) en president Frederik Willem de Klerk van Zuid-Afrika krijgen samen de Nobelprijs voor de Vrede 1993.
2003
Na Rusland en Amerika lanceert China als derde land ter wereld een bemand ruimtevaartuig, de Shenzhou V, met aan boord de militaire astronaut (of taikonaut) Yang Liwei (38). De raket vliegt 14 keer rond de aarde en landt dan veilig in Mongolië. Het Chinese ruimtevaartprogramma heeft als einddoel het sturen van een bemande raket naar de maan.
2012
Sterfdag Cambodjaanse koning Norodom Sihanouk (1922-2012). Hij was van 1941-2004 (met grote tussenpozen) koning en staatshoofd van Cambodja. Bij elkaar werd hij drie keer tot koning gekroond. Hij groeide uit tot een vader des vaderlands, maar leefde ook tientallen jaren in ballingschap (als balling woonde hij lang in China, maar hij was ook vaak in Parijs, waar hij het leven van een playboy leidde). In de jaren '70 sloot hij een -omstreden- verbond met de communistische Rode Khmer.
15 oktober

Chris de Burgh is jarig (1948)

15 oktober in Muziek

1935
Geboortedag US zanger-songwriter Barry McGuire, in Oklahoma City. Groeide op in Californië. Folk en pop. Groep: The New Christy Minstrels, 1961-65. Schreef en zong: "Green green". Solo: "Eve of destruction", "Child of our times", "Cloudy summer afternoon". Bracht in 1978 het kinderalbum "Bullfrogs and Butterflies" uit. Maakte in 1995 een comeback met Terry Talbot als het duo Talbot McGuire.
1938
Geboortedag Nigeriaanse zanger-songwriter, bandleider en activist Fela Kuti (Fela Ransome Kuti, Fela Anikulapo Kuti, 1938-97), in Abeokuta. Grondlegger van de Afrobeat. Onconventionele rebel, werd regelmatig gearresteerd en opgesloten. Riep in 1977 zijn landgoed uit tot Republiek Kalakuta, maar dat werd door het Nigeriaanse leger verwoest. Hij had 28 vrouwen, de meesten zongen en dansten in zijn band. Band: Egypt 80. Songs: "Beng, beng, beng", "I.T.T.", "Zombie", "Monkey banana". Vader van muzikanten Femi Kuti en Seun Anikulapo Kuti. Hij overleed in 1997 aan AIDS.
1938
Geboortedag US zanger-songwriter en pianist Marv Johnson (Marv Earl Johnson, 1938-93), in Detroit. Soul, R&B. Tamla-Motown-pionier. Songs: "You've got what it takes", "I love the way you love", "Come to me" (de allereerste single op het Tamla-label, dat later opging in Motown), "Happy days", "Merry-go-round", "I'll pick a rose for my Rose". Hij begon in de jaren '50 bij de doo-wop groep 'The Serenaders'. Hij overleed in 1993 aan een beroerte.
1945
Geboortedag NL zanger en liedjesschrijver Joost Nuissl, in Amsterdam. Troubadour van het Nederlandse lied. Liedjes: "Ik ben blij dat ik je niet vergeten ben", "Laten we maar samen verder gaan", "Wil je thee?". Vormde van 1980-82 met Joost Belinfante het duo Jjoooosstt (liedje: "Lieve Lina"). Hij schreef voor Rob de Nijs o.a. "Het werd zomer" en "Foto van vroeger". Hij was van 1988-2006 directeur van het Amsterdamse theater De Kleine Komedie.
1946
Geboortedag US zanger-songwriter, arrangeur en producer Richard Carpenter (Richard Lynn Carpenter), in New Haven, Connecticut. Duo The Carpenters, met zijn zus Karen Carpenter (zij stierf in 1983 aan een hartaanval, ze leed aan anorexia nervosa). Songs: "Close to you", "We've only just begun", "Rainy days and Mondays", "Yesterday once more", "Superstar", "Ticket to ride", "Top of the world", "Only yesterday", "Sweet sweet smile". Solo: "When time was all we had".
1948
Geboortedag Ierse zanger-songwriter Chris De Burgh (Christopher John Davidson), in Buenos Aires, Argentinië. Zoon van reislustige ouders, groeide op in Malta, Nigeria, Zaïre en Ierland. Songs: "Lady in Red", "High on emotion", "Flying", "Don't pay the ferryman", "Ship to shore", "Love is my decision", "The words 'I love you'".
1964
Sterfdag US componist en tekstdichter Cole Porter (1891-1964). Complicaties bij een niersteenoperatie in Santa Monica, Californië. Schreef twintig Broadway-musicals, waaronder "Kiss me Kate", en songs als "Let's do it", "Anything goes", "Love for sale" en "Begin the beguine". In 1937 werden zijn benen verbrijzeld door een ongeluk met een paard. In 1958 verloor hij zelfs zijn rechter been.
1972
Geboortedag Belgische zangeres Sandra Kim (Sandra Caldarone), in Montegnée, Luik. Ze werd in 1986 bekend als jongste winnares ooit (14 jaar) van het Eurovisie Songfestival met het lied "J'aime la vie", waarmee ze België de eerste overwinning ooit in het festival bezorgde. Andere songs: "Tokyo boy", "Sorry", "Souviens-toi", "Door veel van mij te houden" (met Frank Galan), "Anyway the wind blows".
1994
Geboortedag NL rapper en acteur Lil' Kleine (Jorik Scholten), in Amsterdam. Geboren op De Wallen en opgegroeid in de Jordaan. Hiphop, Nederhop, rap. Songs: "Zo verdomd alleen" (met Danny de Munk), "Verliefd op je moeder"; "Drank & drugs", "Niet omdat het moet", "1, 2, 3", "Loterij" en "Miljonair" (met Ronnie Flex); "Krantenwijk" (met Boef), "Verleden tijd" (met Frenna). Films: "Diep", "Prins". TV: serie "Van God los".
Zoeken

Deze Dag geeft voor elke dag van het jaar een historisch overzicht van gebeurtenissen en verjaardagen in Groningen, Nederland, de Wereld en de Muziek.

© 2021 Deze Dag | Copyright en disclaimer