Deze Dag in de Geschiedenis

19 oktober

Geboortedag Jaap Eden (1873-1925)

Jaap Eden (1873-1925), hier als baanwielrenner

19 oktober in Groningen

1873
Geboortedag NL schaatser en wielrenner Jaap Eden (1873-1925), in Groningen. Hij was één van de meest succesvolle NL sporters van de 19e eeuw en grossierde in wereldtitels en records. Hij werd drie keer allround schaats-wereldkampioen en won twee wereldtitels als wielrenner. Werd in 1896 profrenner (bijnaam: 'De Locomotief') en verdiende daar 40.000 gulden per jaar mee, maar sprong slordig met zijn krachten om en stierf eenzaam in 1925. Jaren na zijn dood in 1925 is een groot grafmonument voor hem opgericht op de Algemene Begraafplaats in Haarlem. In Amsterdam is in 1961 een kunstijsbaan naar hem genoemd.
1928
Sterfdag GR bestuurder-politicus Carel Coenraad Geertsema (1843-1928). Hij sterft in Wiesbaden. Geboren in Groningen. Studeerde rechten aan de RUG. Liberaal. Hij was van 1892-93 tot 1917 Commissaris van de Koningin in Groningen (in 1982 benoemd en in 1893 geïnstalleerd). De Carel Coenraad Polder (of CC-polder) is naar hem genoemd (aangelegd in 1924 in het kader van een werkverschaffingsproject). Van 1917-22 was hij lid van de Eerste Kamer. Zoon van de politicus Johan Herman Geertsema (1816-1908).
1939
Geboortedag GR bestuurder-politicus Ties Koek (Ties Jan Koek, 1939-2014), in Finsterwolde. Zijn vader was eigenaar van klokkengieterij Van Bergen in Heiligerlee. PvdA. Hij was burgemeester van (toen) Nieuweschans (1971-80) en stond daar mede aan de wieg van het kuuroord. Daarna was hij burgemeester van Winschoten (1980-86) en Rheden (1986-2004). Hij ging in 2004 met pensioen en overleed in 2014.
1946
Geboortedag GR kunstenaar, organisator en publicist Christof Beukema (1946-2011), in De Hoogte, Groningen. Hij werd in Groningen o.a. bekend door de 32 schilderijen geïnspireerd door liedjes van Ede Staal, en door "De Groninger Nachtwacht" (n.a.v. 40 jaar popcultuur in Groningen). Voerde acties voor o.a. hergebruik van de oude stalen spoorbrug over het Van Starkenborghkanaal, de invulling van het Suikerunieterrein, en de stadsduiven. Hij overleed in 2011 in zijn woning aan de Kerklaan in de Stad na van de trap te zijn gevallen.
1964
Gerrit Hensens (PvdA) is -tot 1970- de nieuwe burgemeester van Nieuweschans (hij volgt Teije de Jong op, die sinds 1945 burgemeester van Nieuweschans was geweest). In 1970 zou Hensens naar Havelte vertrekken en worden opgevolgd door Ties Koek (1939-2014), de latere burgemeester van Winschoten.
1977
De opsplitsing van de RONO (Regionale Omroep Noord en Oost) is officieel een feit, in plaats van de RONO zijn er nu -nog steeds onder de paraplu van de NOS in Hilversum- drie nieuwe regionale omroepen: Radio Fryslân (voor Friesland), Radio Oost (voor Overijssel en Gelderland) en Radio Noord (voor Groningen en Drenthe). Radio Noord en Radio Oost zouden later opnieuw worden gesplitst. De RONO was in 1959 -toen als onderdeel van de NRU- de opvolger van de RON (Regionale Omroep Noord), die in 1946 van start was gegaan.

19 oktober in Nederland

1938
Geboortedag NL studentenleider, activist en publicist Ton Regtien (Antonius Aegidius Regtien, 1938-1989), in Amsterdam. Linkse ideoloog van diverse actiegroepen, o.a. bij de Maagdenhuis-bezetting in 1969. Hij was in l963 oprichter en eerste voorzitter van de Nederlandse Studenten Vakbeweging (SVB). Hij studeerde -en werkte tot 1983 als wetenschappelijk medewerker- aan de RUG in Groningen. Lid van de CPN vanaf 1975. Schreef voor o.a. De Nieuwe Linie, Vrij Nederland en De Volkskrant. Wilde aanvankelijk priester worden maar brak zijn opleiding af. Hij overleed in 1989.
1951
Eerste uitzending van het informatieve programma "Televizier" (AVRO's Televizier) dat zou uitgroeien tot een wekelijks actualiteitenprogramma (tot 1996). De bekendste presentator was Jaap van Meekren (1923-97), die na de komst van Wibo van de Linde (1938-2018) als programmadirecteur van de AVRO in 1984 vertrok naar Veronica. In 1996 zou Televizier opgaan in "Netwerk", daarna was de AVRO betrokken bij de actualiteitenrubriek "EénVandaag".
1953
Geboortedag NL actrice, regisseur en scenarioschrijver Hetty Heyting (Henriëtte Albertine Heijting), in Huissen, Gelderland. TV: speelde in de series "De Familie Knots" ('Tante Til', 'Oma Knots', 'Hansje'), "Zeg 'ns Aaa", "Farce Majeur". Schreef scenario's en teksten voor o.a. de series "Het Klokhuis", "Steil achterover", "Niemand de deur uit", "Verkeerd verbonden" en "Baantjer". Cabaretgroep "Niet Schieten".
1969
Geboortedag NL voetballer Danny Hesp (Danny Petrus Hesp), in Amsterdam. Verdediger, voorstopper. Clubs: FC Abcoude, Ajax, SC Heerenveen, TOP Oss, Roda JC, AZ, NEC, RBC Roosendaal. In totaal speelde hij 437 officiële wedstrijden, waarin hij 39 keer scoorde. Broer van keeper en keeperstrainer Ruud Hesp.
1970
Geboortedag NL presentatrice en fotomodel Pascalle van Egeraat (Pascalle Daniëlle van Egeraat), in Bergen op Zoom. Groeide op in Brabant, Noord-Holland en in Brazilië. Ze was omroepster bij Yorin en presenteerde 'Real TV' op SBS6 en "Nederland fietst" op RTL4.
1983
Sterfdag NL kunstschilder Carel Willink (Albert Carel Willink, 1900-83). Ambachtelijke meester, schilderde eerst abstract, later magisch-realistisch. Veel van zijn werk ademt een beklemmende sfeer van verval. Hij was van 1969-77 getrouwd met het bijna 40 jaar jongere model Mathilde Willink (Maria Theodora Mathilde de Doelder, 1938-77), en van 1977 tot zijn dood in 1983 met kunstenares Sylvia Quiël (Sylvia Willink).
1988
Geboortedag NL acteur, presentator en zanger Sascha Visser (Sascha Leon Visser), in Rotterdam. Begon als kindacteur. TV: "Ben zo terug", "Oppassen!!!", "Kees & Co", "Onderweg naar morgen". Hij nam in 2007 deel aan "So you wannabe a popstar?" (SBS6). Presenteerde voor de NCRV o.a. "Zappsport", "Willem Wever" en "Kaal of kammen", en vanaf 2017 "Roundup" op Ziggo Sport. Films: "De avondboot", "Alibi". Zong: "Ik wil met je mee", "Ik leef voor jou". Hij was ook voetballer en speelde in de jeugd van Feyenoord en Sparta.
2001
Bij paleis Huis ten Bosch in Den Haag botst Máxima Zorreguieta, (dan) de verloofde van (dan) kroonprins Willem-Alexander, met haar auto tegen een andere personenauto. Ze blijft ongedeerd. De bestuurder van de andere auto breekt een been. De politie neemt Máxima een blaastest af maar ze blijkt niet te hebben gedronken.
2007
Sterfdag NL schrijver, dichter, beeldhouwer en schilder Jan Wolkers (Jan Hendrik Wolkers, 1925-2007). Hij overlijdt in zijn woning op Texel. Schreef: "Turks fruit", "Kort Amerikaans", "Terug naar Oegstgeest", "Gesponnen suiker", "Een roos van vlees", "De spiegel van Rembrandt". Kampeerde in 1971 op Rottumerplaat voor de VARA- en AVRO-radio (schreef het dagboek "Groeten van Rottumerplaat"). Maakte het 'Auschwitz-monument' in Amsterdam en het monument op de dijk bij Ceres op Texel. Hij weigerde o.a. de Constantijn Huygensprijs (1982) en de P.C. Hooftprijs (1989). Biografie: "Het litteken van de dood" (Onno Blom, 2017).
2009
Supermarktketen 'Jumbo' (127 winkels) neemt concurrent 'Super de Boer' (315 winkels) over voor 552,5 miljoen euro. Jumbo wil zo een serieuze concurrent worden voor marktleider Albert Heijn, en zou daar in slagen.
2009
De 'DSB Bank' van -de in Groningen geboren- Dirk Scheringa wordt door de rechter failliet verklaard nadat reddingspogingen zijn mislukt. Bij de bank werken zo'n 2.000 mensen. In totaal worden bijna 400.000 klanten gedupeerd; 4.500 klanten met 'achtergestelde deposito's' zijn -vooralsnog- hun geld kwijt. Het faillissement raakt ook voetbalclub AZ, de schaats- en wielerploegen van DSB, en het 'Scheringa Museum' in Spanbroek. Een onderzoekscommissie zou in 2010 concluderen dat De Nederlandse Bank in 2005 geen bankvergunning had mogen verlenen aan de DSB, en dat te laat was ingegrepen toen het fout ging.
2012
Rabobank maakt bekend -na 17 jaar- per 31-12-2012 te stoppen met de sponsoring van de professionele wielerploegen, zowel mannen als vrouwen. Aanleiding zijn de herhaalde beschuldigingen van dopinggebruik door Raborenners, in het kielzog van een rapport van de Amerikaanse dopingautoriteit USADA over jarenlang dopinggebruik door Lance Armstrong en zijn ploeggenoten.
2017
Sterfdag NL presentator, publicist en ombudsman Frits Bom (1944-2017). Hij was verslaggever voor NOS-Journaal en VARA-radio ("Dingen van de dag"), werd daarna VARA-Ombudsman (1978-84), VARA-Konsumentenman (1984-89), RTL4-Vakantieman (1990-99), en 'Televisieman' bij TV Gelderland (2000-01). Maakte programma's als "Poets" en "De Konsumentenbus". Begon in 2001 voor zichzelf (o.a. als mediatrainer), en publiceerde van 2005-12 op zijn website een column als 'De TV-recensent'. Schreef: "Het mysterie van de hunebedden: buitenaardse hulp?", "Het grote vakantieboek", "De tijd", "Hoge standjes", "De havenman".

19 oktober in Wereld

1745
Sterfdag Ierse schrijver, dichter en theoloog Jonathan Swift (1667-1745). Schreef: "Gulliver's Travels", "The drapier's letter", "A tale of a tub", "The battle of the books", "A modest proposal". Hij leed aan de 'ziekte van Ménière' en kon de laatste jaren van zijn leven niet praten. Hij stierf krankzinnig in 1745.
1862
Geboortedag Franse uitvinder Auguste Lumière (1862-1954), in Lyon. Hij maakte samen met zijn broer Louis Lumière (1864-1948) de eerste filmcamera en de eerste projector (die ze 'cinematographe' noemden: het woord 'cinema' is er van afgeleid). Ze draaiden ook de eerste film: "Lunchpauze in de Lumiere-fabriek" (1895).
1872
In Nieuw Zuid-Wales, Australië wordt de 'Holtermann goudklomp' gevonden ('Holterman's plate'). Er zit 83,2 kilo puur goud in, daarmee is het de grootste goudklomp ooit gevonden.
1931
Geboortedag Engelse romanschrijver John Le Carré (David John Moore Cornwell), in Poole, Dorset. Hij werkte in de jaren '60 zelf voor de Britse geheime dienst. Hij schreef over de Koude Oorlog en na de val van de Berlijnse Muur o.a. over de strijd tegen terrorisme en over multinationals. Werk: "The spy who came in from the cold", "Smileys People", "The honorable schoolboy", "A perfect spy", "The Russia House", "Our game", "Single & single", "Our kind of traitor", "A legacy of spies".
1940
Geboortedag Iers-Britse acteur sir Michael Gambon, in Cabra, Dublin. TV: serie "The singing detective". Films: "The cook, the thief, his wife and her lover", "Wings of the dove", "The insider", "Path to war", ""Innocent sleep", "Monkey's tale", "Standing room only", "The actors"; hij speelde 'Albus Perkamentus' in de "Harry Potter" serie. Hij was ook succesvol in het theater.
1945
Geboortedag US acteur en zanger Divine (Harris Glenn Milstead, 1945-88), in Towson, Maryland. Travestiet, kleedde zich als vrouw. Films: "Pink flamingos", "Polyester", "Hairspray", "Lust in the dust", "Eat your makeup". Zong: "Shoot your shot", "Love reaction", "Shake it up", "Walk like a man", "Twistin'the night away". Hij overleed in 1988 aan een hartaanval in zijn slaap.
1945
Geboortedag US acteur John Lithgow (John Arthur Lithgow), in Rochester, New York. TV: serie "3rd Rock from the Sun". Bijrol-Oscarnominaties voor "Terms of endearment" en "The world according to Garp". Andere films: "Footloose", "Cliffhanger", "The pelican brief", "Hollow point", "Orange County", "Kinsey", "Love is strange". Vader van acteur Ian Lithgow.
1982
De autofabriek van DeLorean in Dunmurry bij Belfast, Noord-Ierland wordt gesloten vanwege een grote schuldenlast, nadat John DeLorean (1925-2005) in de Verenigde Staten was gearresteerd en opgesloten wegens drugshandel (mogelijk een poging om de DeLorean Motor Company te redden van een faillissement). In totaal waren er sinds begin 1981 in de fabriek ruim 9000 DeLoreans geproduceerd.
1987
'Zwarte Maandag' (Black Monday) op de beurs in Walll Street in New York. Een -onverwachte- crash van 22,6 procent. Aanleiding: onrust over de zwakke dollar, angst voor teruglopende olietoevoer door de oorlog tussen Irak en Iran en een plotseling stijgende rente. De AEX in Amsterdam (nog in guldens) duikelt van 247,09 op vrijdag naar 217,43 bij het slot op maandag, een daling van 12 procent, (dan) de grootste daling op één dag. De volgende dag zou de Nikkei-index (op de beurs van Tokio) met 15% dalen.
1994
Bij een zelfmoordaanslag met een bom door een Moslimterrorist in het centrum van Tel Aviv in Israël komen 22 mensen om het leven en raken meer dan 40 mensen gewond.
19 oktober

Geboortedag Peter Tosh (1944-1987)

Geboortedag Peter Tosh (1944-1987)

19 oktober in Muziek

1944
Geboortedag US zanger George McCrae, in West Palm Beach, Florida. R&B, soul. Songs: "Rock your baby", "Sing a happy song", "I can't leave you alone", "It´s been so long". "Do something", "One step closer (to love)", "Girls don't lie". In 2016 probeerde hij een comeback te maken met een nieuw conceptalbum genaamd "Love". In 1989 trouwde hij met de Nederlandse Yvonne Bergsma en sindsdien woont hij op Aruba en in Limburg.
1944
Geboortedag Jamaicaanse zanger-songwriter en gitarist Peter Tosh (Winston Hubert McIntosh, 1944-87). Reggae-pionier. Bijnaam: 'Stepping Razor'. Songs met '(Bob Marley and) The Wailers': "Get up, stand up", "No woman no cry", "Stir it up". Solo: "(You gotta walk) don't look back" (met Mick Jagger), "I'm the toughest", "I am that I am", "Legalize it", "Johnny B. Goode", "Buk-in-hamm-palace". Hij werd in 1987 doodgeschoten door drie gewapende overvallers die zijn woning in Jamaica waren binnengedrongen. Vader van reggaezanger Andrew Tosh.
1945
Geboortedag US zangeres Sharon Redd (1945-92), in New York City. Dance, disco. Songs: "In the name of love", "Love how you feel", "Beat the street", "You're a winner", "Can you handle it" (ook met 'DNA'), "Never give you up", "All the way to love". Halfzus van zangeres Penny Ford (of Pennye Ford). Ze overleed in 1992 aan AIDS en een longontsteking.
1945
Geboortedag US zangeres Jeannie C. Riley (Jeanne Carolyn Stephenson), in Stamford, Texas. Country, C&W, gospel. Songs: "Harper Valley PTA", "The girl most likely", "Country girl", "The back side of Dallas", "Oh singer", "There never was a time, "Good enough to be your wife", "Another football year", "Here's to the cowboys". Na 1970 maakte ze als 'born again christian' ook gospelmuziek. Autobiografie: "From Harper Valley to the mountain top".
1948
Geboortedag US gitarist, pianist en zanger Patrick Simmons, in Aberdeen, Washington. Groep: 'The Doobie Brothers'. Songs: "Listen to the music", "Long train running", "China grove", "Jesus is just alright", "Nobody", "What a fool believes". Solo: "So wrong".
1957
Geboortedag Britse zanger en multi-instrumentalist Karl Wallinger, in Prestatyn, Wales. Groepen: 'The Waterboys', oprichter van 'World Party'. Songs: "Is it like today?", "She's the one", "Ship of fools", "Way down now".
1968
Jimmy Page verandert de naam van zijn groep 'The New Yardbirds' in 'Led Zeppelin' .
1972
Geboortedag US rapper, songwriter en acteur Pras Michel (Samuel Prakazrel Michel), in Brooklyn, New York. Raptrio: 'The Fugees' (album: 'The score'). Solo: "Ghetto supastar (that is what you are)", "Blue angels", "Miss California" (met Dante Thomas). Films: "Mystery men", "Turn it up", "Higher Ed", "Full contact".
1995
Sterfdag US trompettist en componist Don Cherry (Don E. Cherry, 1936-95). Leverkwaal door hepatitis in Málaga, Spanje. Jazz, free jazz, bebop, pionier van de 'world fusion' muziek. Woonde ook in Parijs en Zweden. Hij maakte furore in de bands van Ornette Coleman (1930-2015). Stiefvader van zangeressen Neneh Cherry en Titiyo, en vader van zanger Eagle-Eye Cherry.
1999
Sterfdag NL componist, arrangeur en pianist Harry Bannink (1929-1999). Hartstilstand. Hij schreef liedjes voor o.a. voor Wim Sonneveld ("Frater Venantius") en TV-series als "Ja zuster nee zuster" (M'n opa", "In een rijtuigje"), "'t Schaep met de vijf pooten" ("Het zal je kind maar wezen", "Als je mekaar niet meer vertrouwen kan", "We benne op de wereld om mekaar te helpen", "Vissen") en "De film van ome Willem". Hij werkte lang samen met Annie M.G. Schmidt (1911-95).
Zoeken

Deze Dag geeft voor elke dag van het jaar een historisch overzicht van gebeurtenissen en verjaardagen in Groningen, Nederland, de Wereld en de Muziek.

© 2020 Deze Dag | Copyright en disclaimer