Deze Dag in de Geschiedenis

24 oktober

Brand in Groot Bronswijk 1970

De brand in Wagenborgen

24 oktober in Groningen

1763
Geboortedag GR fabrikant en burgemeester Rudolph Pabus Cleveringa (1763-1818), in Farmsum. Hij was van 1808-18 burgemeester van Appingedam (maire), net als voor hem zijn vader Bronno Fredericus Cleveringa was geweest (zijn zoon Johannes Quintinus zou later ook burgemeester van Appingedam worden). Hij woonde op de Fromaborg en was daardoor Heer van Wirdum en redger aldaar. Hij bezat daarnaast huizen, landerijen en bedrijven (o.a. een steenfabriek, een kalkoven, een oliemolen en een zoutziederij). Hij overleed in 1818.
1915
Het Groninger hardloopwonder Louwe Huizenga (Haardloper Huzengoa, eigenlijk Luurt Huizenga, 1893-1973) uit Wehe loopt in en rond Groningen een -officieus- wereldrecord op de marathon: 2 uur 32 minuten en 40 seconden, ruim 4 minuten sneller dan het toenmalige officiële wereldrecord van de Zuid-Afrikaan Kenneth McArthur (1881-1960), gelopen op de Olympische Spelen van Stockholm 1912. Het record van Huizenga wordt niet erkend omdat er geen tijdwaarnemer van de Nederlandse Atletiek Unie aanwezig is (die was te laat aangevraagd). In de laatste kilometers gebruikt Huizenga de tram uit Zuidlaren als haas.
1951
Geboortedag NL bestuurder-politicus Peter den Oudsten (Peter Erick Johan den Oudsten), in Leeuwarden. PvdA. Hij was van 2015-19 burgemeester van Groningen (en in 2019 waarnemer van de fusiegemeente Groningen-Haren-Ten Boer). Waarnemend burgemeester van Utrecht (2020). Eerder was hij o.a. wethouder in Leeuwarden, burgemeester van Meppel (2001-05) en burgemeester van Enschede (2005-14), en in de jaren '80 en '90 was hij hoofd in- en externe betrekkingen bij het Provinciaal Energiebedrijf Friesland (later Nuon) en Friesland Food.
1953
De gemeente Leens besluit tot aankoop van de borg Verhildersum, van mr. H. Frima te Groningen, voor het bedrag van 30.000 gulden. De borg dateert uit de 14e eeuw en staat op een landgoed van 32 ha. De familie Tjarda van Starkenborgh Stachouwer was meer dan 200 jaar eigenaar van de borg.
1970
Zestien vrouwelijke patiënten komen om het leven tijdens en na een brand in paviljoen Salem van de psychiatrische inrichting 'Groot Bronswijk' in Wagenborgen (7 patiënten komen in de vlammen om, 9 anderen zouden later overlijden aan hun brandwonden). Er zijn zo'n 20 gewonden. Zo'n 32 patiënten rennen in paniek naar boven en kruipen in kasten of onder bedden, zij worden met ladders gered. Het vuur is aangestoken door een jeugdige patiënte die later zei dat ze 'met vakantie wilde'. De patiënten mochten destijds op de slaapzalen roken, en hadden lucifers en aanstekers bij zich.
1971
De enkele maanden eerder uit GVAV ontstane betaald voetbalclub FC Groningen boekt de allereerste competitiezege, in Arnhem tegen Vitesse. Het wordt 1-2, dankzij Bjarne Jensen en een eigen doelpunt van Vitesse. De eerste negen (!) competitiewedstrijden waren niet gewonnen (4 nederlagen, 5 gelijke spelen). Bij FC Groningen spelen o.a. Jan Nordström, Martin Koeman (1938-2013), Piet Fransen (1936-2015) en Hugo Hovenkamp mee.
1986
Sterfdag GR dichter-schrijver Lidy van Eijsselsteijn (1904-86). Geboren in Nieuwe Pekela als dochter van een predikant, woonde in Haren. Ze schreef ook in het Gronings, las begin jaren '60 voor op de RONO. Werk: "De resonans", "Spiraal", "Gebied zonder grens", "Zouden wij ooit weten", "Lange lange riege, twaalm is gain stiege" en "De wolvenjoager en aandere verhoalen". Ze kreeg de Hendrik de Vriesprijs 1970.
2003
Een aardbeving van 3.0 op de schaal van Richter richt lichte schade aan in Wirdum. Het epicentrum ligt bij Hoeksmeer in de gemeente Loppersum. Binnen een maand tijd zouden nog twee bevingen volgen in het gebied van Loppersum-Middelstum. De NAM zou in totaal zo'n 80 schademeldingen krijgen.
2012
De Amerikaanse chemiereus Dow Chemical kondigt de sluiting aan -in 2013- van dochterbedrijf Rohm and Haas in Farmsum. Dat kost 43 mensen hun baan. De maatregel is onderdeel van een wereldwijde reorganisatie waarbij 20 bedrijven worden gesloten en 2400 banen verloren gaan bij Dow.

24 oktober in Nederland

1632
Geboortedag NL natuurvorser Antoni van Leeuwenhoek (ook wel Theunis, Thonis of Antonie van Leeuwenhoek, 1632-1723), in Delft. Autodidact. Mede-uitvinder en ontwikkelaar van de microscoop (hij maakte er zelf meer dan 500) en 'vader van de microbiologie'. Hij was de eerste man op aarde die bacteriën, spermatozoïden en haarvaten zag. Veelzijdig mens, hij was ook landmeter, wijnroeier, glasblazer en microbioloog. Het 'Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis' in Amsterdam is naar hem genoemd. Hij overleed in 1723 in zijn woonplaats Delft.
1924
Geboortedag NL damkampioen Piet Roozenburg (1924-2003), in Rotterdam. Was vier keer wereldkampioen (1948, 1951, 1952 en 1954) en acht keer nationaal kampioen. Bedacht het 'Roozenburg-systeem' (aanvallen vanaf de flanken). Was van 1985-90 president van de werelddambond FMJD. Schreef een reeks damboeken. Hij overleed in 2003.
1943
Geboortedag NL historicus, schrijver en televisiepersoonlijkheid Maarten van Rossem, in Zeist. Groeide op in Wageningen. Amerikadeskundige. Relativerende nuchtere commentator. TV: "Op reis met Van Rossem" (NCRV), "Maliebaan in beweging" (RTV Utrecht), "Van Rossem for President" (EO), "Hier zijn de Van Rossems" (NTR); 'juryvoorzitter' in "De Slimste Mens" (sidekick). Hij was 'Historicus van het jaar 2003'. Schreef talloze boeken over o.a. de Verenigde Staten en Amerikaanse politiek. Inspirator en mede-oprichter van het opinietijdschrift 'Maarten!'. Liefhebber van de originele Donald Duck-verhalen.
1946
Geboortedag NL presentatrice en journaliste Catherine Keyl (Catherine Keijl). Studeerde Frans aan de RUG in Groningen. Begon als scriptgirl bij de IKON. Werkte daarna bij NCRV ("Hier en Nu"), AVRO ("Televizier", "Opsporing Verzocht" en "Service Salon"), RTL4 ("Ontbijtshow", "5 Uur show", "Catherine"), EO, TROS ("Studio 2", "Keyl"), en MAX ("MAX en Catherine").
1952
Geboortedag NL acteur en schrijver Maarten Spanjer (Martinus Raphaël Spanjer), in Amsterdam. Werd bekend door zijn typetjes 'Het Miskend Talent', de 'Voetbalombudsman', 'Drs. Vijfje' en 'Beun de Haas'. TV: taxichauffeur in "Taxi", speelde 'rechercheur Martin Boks' in de politieserie "Boks" (Talpa). Films: "De gulle minnaar", "De schippers van de Kameleon", "Spetters". Schreef: "Drank, voetbal en vrouwen", "Zuiderzeeballade", "Moedeloos voorwaarts", "Eigen schuld".
1958
Geboortedag NL presentator en producent Eddy Keur. Werkte o.a. voor RTL, SBS6, FOX, Noordzee FM en Q-Radio. TV: "Reis van je leven", "Vijf op een rij", homoshow "Boys tonight" (RTL8, met Marco Verhagen). Begon zijn eigen bedrijf 'Eddy Keur Producties'.
1962
Uit angst voor het uit de hand lopen van de 'Cuba-crisis' en het uitbreken van een atoomoorlog wordt in Steenwijk -in opdracht van burgemeester Dingemans Wierts- een hoge aarden wal opgericht rondom het gemeentehuis, mede om de BB-commandopost te beschermen. De reacties in de media zijn verbaasd en cynisch. Op de basis Havelterberg nabij Steenwijk lagen destijds echter -mogelijk- kernwapens opgeslagen. Pas in 1968 zou de wal in Steenwijk worden afgegraven.
1969
Eerste uitzending van de KRO-televisieserie "'t Schaep met de vijf pooten", geschreven door Eli Asser, met hoofdrollen van Piet Römer, Leen Jongewaard en Adèle Bloemendaal, en liedjes van Harry Bannink als "Het zal je kind maar wezen", "As je mekaar niet meer vertrouwen kan", "We benne op de wereld om mekaar te helpen" en "Vissen". De serie, die speelde in het café van 'Kootje de Beer' in de Jordaan, werd een groot succes maar zou slechts acht afleveringen tellen omdat het productieteam door wrevel en onmin uiteen viel.
2010
Feyenoord verliest de uitwedstrijd tegen PSV met 10-0. Dat is de grootste nederlaag uit de clubgeschiedenis. Het voetbalteam, met trainer Mario Been, wordt bij De Kuip opgewacht door een schare woedende fans.

24 oktober in Wereld

1915
Geboortedag US striptekenaar Bob Kane (Robert Kahn, 1915-98), in New York City. Geestelijk vader van o.a. 'Batman' (in 1939) en 'Zorro'. Werkte vanaf 1936 voor 'Detective Comics', dat later opging in 'DC Comics'. Hij overleed in 1998.
1929
'Zwarte donderdag' op de beurs in New York, Verenigde Staten. Aandeelhouders verkopen samen in paniek 13 miljoen aandelen terwijl de koersen instorten. Dat zou leiden tot een totale instorting van de beurs op 29 oktober, 'zwarte dinsdag'.
1945
De nationaal-socialistische Noorse oud-premier-in-bezettingstijd Vidkun Quisling (1887-1945) wordt geëxecuteerd wegens hoogverraad. Zijn naam wordt synoniem voor 'verrader' en 'collaborateur' (WO-II).
1947
Geboortedag US acteur Kevin Kline (Kevin Delaney Kline), in St. Louis, Missouri. Films: "Sophie's choice", "The big chill", "The ice storm", "Silverado", "Fierce creatures", "Wild wild west", "I love you to death", "The anniversary party", "Life as a house, "The emperor's club", "De-lovely". Oscar voor zijn rol van 'Otto West' in "A fish called Wanda". Trouwde in 1989 met actrice Phoebe Cates.
1957
Sterfdag Franse mode-ontwerper Christian Dior (1905-57). Hartaanval in Italië. Bedenker van de naoorlogse 'new look'. Maakte vanaf 1947 ook parfums. De leiding van Dior's modehuis zou worden overgenomen door zijn vroegere assistent Yves Saint-Laurent (1936-2008).
1964
Zambia (het voormalige Noord-Rhodesië) wordt zelfstandig. Politicus en strijder voor onafhankelijkheid Kenneth Kaunda (1924) wordt de eerste president, tot 1992.
1970
Sterfdag toonaangevende US historicus-auteur Richard Hofstadter (1916-70). Leukemie. Schreef: "Anti-intellectualism in American life", "The paranoid style in American politics", "The American political tradition: and the men who made it".
1971
Tijdens een race op Brands Hatch bij Londen, Engeland komt de Zwitserse coureur Jo Siffert (35) om het leven. Zijn bolide slaat over de kop en vliegt in brand. Het is het zesde dodelijke ongeluk in een formule-1-race binnen anderhalf jaar.
1975
Geboortedag Oostenrijkse voetballer Rolf Landerl (Rolf Martin Landerl), in Wenen. Vleugelspits. Clubs: Rapid Wien, Inter Bratislava, AZ, Fortuna Sittard, FC Groningen (2002-04). Na zij vertrek uit Groningen speelde hij -tot 2013- voor diverse Europese clubs.
1989
De Amerikaanse televisiedominee Jim Bakker krijgt 45 jaar gevangenisstraf en 500.000 dollar boete wegens een miljoenenzwendel. Het vonnis zou in 1992 worden herzien en verlaagd tot 8 jaar. Hij zou al in december 1994 onder voorwaarden vrijkomen.
1991
Sterfdag US schrijver en TV-producer Gene Roddenberry (1921-91). Hartstilstand. Creëerde de science fiction TV- en filmserie "Star Trek", en ook de science fiction TV-series "Andromeda" en "Earth: final conflict".
2001
Bij een frotale botsing van twee trucks in de St. Gotthardtunnel in Zwitserland vliegt een vrachtauto met rubberen banden in brand. Een verzengende vuurzee is het gevolg. Elf mensen vindt de dood, tientallen raken gewond.
2003
De supersonische Brits-Franse 'Concorde' maakt zijn laatste commerciële lijnvlucht voor British Airways. Air France had de Concorde in mei 2003 al aan de grond gezet. Het toestel is te duur, te lawaaierig en te vervuilend geworden. Een ongeluk met een Concorde in juli 2000 bij Parijs luidde het einde in. In 1976 vond de eerste reguliere transatlantische lijnvlucht plaats.
2014
Sterfdag US actrice Marcia Strassman (Marcia Ann Strassman, 1948-2014). Gevolgen van borstkanker. Films: "Welcome back Kotter", "Honey, I shrunk the kids", "Honey, I blew up the kid", "Earth minus zero", "Power play". TV: series "The Rockford files", "Noah knows best", "M*A*S*H", "Booker", "Highlander: the series".
2015
Sterfdag Iers-Amerikaane filmactrice en zangeres Maureen O'Hara (Maureen FitzSimons, 1920-2015). Op haar twaalfde begon ze als radio-omroepster, ze debuteerde als actrice toen ze vijftien was. Films: "Jamaica Inn", "How green was my valley", "The quiet man", "Our man in Havana", "Lady Godiva", "Rio Grande", "The parent trap", "Only the lonely".
24 oktober

Mathilde Santing is jarig (1958)

Mathilde Santing's verjaardag   (1958)

24 oktober in Muziek

1921
Geboortedag NL cabaretier, acteur, komiek en zanger Tom Manders (Antoon Manders, 1921-1972), in Den Haag. Geestelijk vader van de zwerver 'Dorus'. TV: "Saint-Germain-des-Prés" (VARA, 1955), "Dorus", "Bij Dorus op schoot". Radio: speelde 'Dorus' in "De Showboat" m.m.v. organist Cor Steyn (VARA). Vertelde moppen over zijn gabber 'Dollevie Zallevie'. Liedjes: "Bij de marine", "Twee motten", "M'n volkstuintje", "Figaro parodie", "Als ik wist dat je zou komen", "In de hemel is geen bier". Hij overleed in 1972 aan een hartaanval (hij had ook kanker).
1924
Geboortedag GR zanger en liedjesschrijver Peter Buwalda (Jacob Teye Buwalda, 1924-2005), in Warfhuizen. Trad met zelfgeschreven Groningstalige liedjes op voor de 'RON' en de 'RONO' (voorlopers van Radio Noord en RTV Noord). Hij richtte in de jaren '50 de Groningstalige groep 'De Neutenbikkers' op, als tegenhanger van de Drentse 'Triantha's'. Laidjes: "Doadels", "Van haarten". Later schreef en zong hij "Dat is Martinistad". In de jaren '60 zong hij ook samen met Grethe de Vink (o.a. "Woarom?"). Hij werkte o.a. bij de servicedienst van Philips. Hij overleed in 2005.
1927
Geboortedag Franse zanger en compositeur Gilbert Bécaud (François, Gilbert Silly, 1927-2001), in Toulon. Bijnaam: 'Monsieur 100.000 volts'. Chansons: "Nathalie", "L'important c'est la rose", "What now my love" ("Et maintenant"), "L'indifference", "L'amour c'est l'affaire de gens", "A little love and understanding". Hij trad meestal op in blauw kostuum met stippeltjesdas. Hij overleed in 2001 op zijn woonboot op de Seine in Parijs en is begraven op het Cimetière du Père-Lachaise.
1930
Geboortedag US zanger-songwriter en diskjockey The Big Bopper (Jiles Perry Richardson, 1930-59), in Sabine Pass, Texas. Bijnaam: 'Jape'. Zong: "Chantilly Lace". Hij kwam om het leven bij een vliegtuigongeluk, samen met Buddy Holly en Richie Valens, op 3 februari 1959.
1936
Geboortedag Engelse basgitarist, zanger-songwriter en producer Bill Wyman (William George Perks), in Lewisham, South London. Groepen: The Rolling Stones (van 1962 tot eind 1992), Bill Wyman's Rhythm Kings. Songs: "Satisfaction", "Jumpin' Jack Flash", "Melody". Solo: "(Si si) je suis un rock star", "Come back Suzanne", "A new fashion", "Baby please don't go". Film: "Eat the rich". Exploiteerde een Britse restaurantketen onder de naam Sticky Fingers. Uitvinder, hij (ver)bouwde zijn eigen instrumenten en bracht een eigen metaaldetector op de markt: de Bill Wyman Signature Detector.
1942
Geboortedag GR pianist Rein de Graaff, in Groningen. Groeide op in Veendam. Mainstream jazz, bebop. Had succes met zijn kwartet, met bassist Koos Serierse en tenor- en sopraansaxofonist Dick Vennik. Begon later een trio met bassist Marius Beets en drummer Eric Ineke. Boy Edgarprijs 1980 en Bird Award 1986 (op het North Sea Jazz Festival). Vierde in 2012 zijn 70e verjaardag en 25-jarig jubileum als jazzpianist in een uitverkochte Oosterpoort in Groningen. Hij stopte in 2019 met optreden.
1944
Geboortedag US zanger, gitarist en muziekproducer Ted Templeman, in Santa Cruz, Californië. Groep: 'Harpers Bizarre'. Songs: "59th Street Bridge Song", "Milord", "Anything goes", "Simon Smith and the amazing dancing bear". Was de hitproducer van The Doobie Brothers in de jaren '70, en produceerde albums voor o.a. Van Morrison, 'Little Feat', 'Van Halen' en Eric Clapton.
1946
Geboortedag GR zanger-songwriter, gitarist en schrijver Peter Schaap, in Groningen. Zong: "Adem mijn adem", "De hoge heren van het dorp", "Vliegen als een vogel", "Mensen blijven mensen", "jij en ik". Gebruikte in zijn beginjaren de de artiestennaam 'Peter Andreas' ("Al wat verzwegen is"). Vanaf 1982 richtte hij zich op het schrijven van kinderboeken ("De frietmobiel", "De winter van de mammoet", "Teun Palm"), sciencefiction en fantasy ("De schrijvenaar van Thyll", "De vallei van de geesten", "Stormbreker").
1948
Sterfdag Oostenrijks-Hongaarse operettecomponist en dirigent Franz Lehar (Franz Lehár, 1870-1948). Operettes: o.a. "Die lustige Witwe", "Der Land des Lachelns", "Der Graf von Luxemburg, "Zigeunerliebe", "Giuditta". In de Lehár Villa in Bad Ischl, zijn voormalige woning, is een museum aan hem gewijd.
1954
Geboortedag US zanger Tiny Tavares (Perry Lee Tavares). Groeide op in New Bedford, Massachusetts. Disco- en soulgroep: 'Tavares' (tot 1996), samen met zijn broers Ralph Tavares, Butch Tavares, Pooch Tavares en Chubby Tavares. Songs: "Heaven must be missing an angel", "More than a woman", "Whodunit", "It only takes a minute, girl", "Check it out", "Bad times", "Deeper in love", "Don't take away the music".
1958
Geboortedag NL zangeres Mathilde Santing (Mathilde Eleveld), in Amstelveen. Dochter van een KLM-piloot. Pop, soul, jazz. Zong: "Wonderful life", "Behind a painted smile", "Inspiratie", "Beautiful people", "De laatste wagen". Musicals: "Joe", "Van mannen en vrouwen", "Up against it" (met Todd Rundgren). Won de eerste Popprijs (1986) op Noorderslag in Groningen. In 2014 ging ze verder als jazzzangeres met het trio van Peter Beets. In 1999 is een witte tulp naar haar genoemd.
1960
Geboortedag NL zangeres Carolien de Windt, op Curaçao. Groep: 'Mai Tai'. Songs: "Female intuition", "I touch 2 much", "History", "Turn your love around", "Fight fire with fire".
1980
Geboortedag US zangeres Monica (Monica Arnold), in Atlanta. Songs: "The boy is mine" (als 'Monica & Brandy', met Brandy Norwood), "Don't take it personal (just one of dem days)", "The first night", "For you I will", "Why I love you so much", "Right here waiting". Niet te verwarren met de Nederlandse zangeres 'Monica'. Dochter van gospelzangeres Marilyn Best.
1986
Geboortedag Canadese rapper, zanger-songwriter en acteur Drake (Aubrey Drake Graham), in Toronto. Hiphop, R&B, rap. Nummers: "God's plan", "In my feelings", "Passionfruit", "Don't matter to me" (met Michael Jackson), "Nice for what", "Take care" (met Rihanna). TV: hij speelde 'Jimmy Brooks' in de serie "Degrassi: the next generation".
2008
Sterfdag US toetsenist Merl Saunders (of Merle Saunders, 1934-2008). Hij bezwijkt na een lang ziekbed aan de gevolgen van een beroerte die hij in 2002 kreeg. Jazz, blues, soul, pop, R&B. Vooral bekend door zijn samenwerking met Jerry Garcia ('Saunders-Garcia Band') en 'The Grateful Dead'. Speelde ook bij B.B. King, Bonnie Raitt, Miles Davis, Tom Fogerty en 'The Dinosaurs'.
2016
Sterfdag US zanger en acteur Bobby Vee (Robert Thomas Velline, 1943-2016). Songs: "Take good care of my baby", The night has a thousand eyes", "Run to him", "Rubber ball", "Suzie baby", "Charms", "Come back when you grow". Hij stond in 1960 voor het eerst in de hitparade met "Leave me alone", met de Amerikaanse 'Shadows', waarvan ook de jonge Bob Dylan kort deel uitmaakte. Film: "C'mon, let's live a little". Hij verscheen in diverse TV-series, meestal als zanger.
2016
Sterfdag NL gitarist, zanger en componist-tekstdichter Eddy Christiani (1918-2016), in Den Haag. Groep: 'Ensemble Eddy Christiani' o.l.v. Frans Poptie. Idool van de naoorlogse generatie, trad in de jaren '40 en '50 op voor de AVRO radio. Liedjes: "Zonnig Madeira", "Ik zie de zon", "Ouwe taaie", "Zeemanshart" (eerste NL gouden plaat), "Daar bij de waterkant", "Kleine Greetje uit de polder", "Spring maar achterop", "Sucu sucu (mijn sombrero)", "Ik wou dat ik naar huis toe wou". Hij maakte in 1939 naam als 'eerste bespeler van een elektrische gitaar in Europa'. Hij kreeg in 1962 een Gouden Harp voor zijn hele oeuvre.
2017
Sterfdag US zanger-songwriter, pianist en bandleider Fats Domino (Antoine Dominique Domino, 1928-2017). Bijnaam: 'The Fat Man'. R&B, rock-'n'-roll, boogiewoogie, blues. Songs: "Blueberry Hill", "I'm walking", "Jambalaya", "Ain't that a shame", "Walking to New Orleans", "I'm ready", "Margie", "Whole lotta lovin'", "Blue monday", "There goes my heart again", "My girl Josephine", "Lady Madonna", "Lovely Rita". Hij gaf zijn laatste optreden op 19-5-2006 in jazz- en bluesclub Tipitinas in New Orleans.
Zoeken

Deze Dag geeft voor elke dag van het jaar een historisch overzicht van gebeurtenissen en verjaardagen in Groningen, Nederland, de Wereld en de Muziek.

© 2021 Deze Dag | Copyright en disclaimer