Deze Dag in de Geschiedenis

15 september

Jacques d'Ancona dag 1937

15 september in Groningen

1919
Geboortedag schrijver, dichter, journalist en politicus Harm Meijer (Harm Hindrik Meijer, 1919-88), in Bourtange. Streektaalactivist en radicale regionalist. Hij woonde lang in Veendam. Oprichter (in 1974) en leider van de Grönneger Bond (GB, Grunneger Bond), een federalistische regiopartij. De GB eiste -als één van de eersten- een deel van de aardgasbaten op voor Groningen, maar de partij haalde nooit een statenzetel en werd in 1987 opgeheven. Partijleus: Joenent veur Grunnen. Hij overleed in 1988.
1937
Geboortedag GR journalist, recensent en presentator Jacques d'Ancona (Jacques Joop d'Ancona), in Groningen. TV-persoonlijkheid. Redacteur-recensent Nieuwsblad van het Noorden, Dagblad van het Noorden. Radio Noord: presentator "Nou even niet", "Vader gaat op stap". TV Noord: "Geen kunst", "Kunstkraak", "Als de dood". Jurylid "Playbackshow" en "Soundmixshow" van Henny Huisman. Actief in de voetbal- en scheidsrechterwereld, (vice)voorzitter en bestuurslid van het Eurovoetbaltoernooi (tot 2004). Brilmodepromotor. In 2017-18 werd in Groningen de musical "Jacques J." opgevoerd door het GOOV Muziektheater, ter ere van zijn 80ste verjaardag.
1939
Geboortedag GR presentator, journalist en uitgever Ton Hulst (Antonie Klaas Hulst, 1939-83), in Musselkanaal. Presentator Groninger Programma van de RONO (voorloper RTV Noord). Hij werkte eerder bij De Telegraaf en de Drentsche en Asser Courant. Hij begon in 1978 het gratis huis-aan-huisblad 't Bokkeblad in de gemeente Slochteren. Schreef "Tjerk Vermaning, steen des aanstoots" en een gids over Ameland. Vader van chemicus Ron Hulst, schrijver-journalist Hans Hulst en schrijver-journalist Auke Hulst. Hij was getrouwd met Petra Hulst-Krouwel (ook ex-RONO). Hij overleed in 1983.
1943
Geboortedag NL bestuurder en jurist Cees Waal (Cornelis Jan Dirk Waal, 1943-2011), in Soest. PvdA. Hij was van 2006-08 waarnemend burgemeester van Delfzijl nadat daar -tijdens een bestuurscrisis- eerst burgemeester Maritje Appel en vervolgens alle wethouders waren opstapt. Was eerder o.a. wethouder in Leiden, burgemeester van Deventer (1984-93), bestuursvoorzitter van de Hogeschool Rotterdam en waarnemend burgemeester van Castricum (1998-2002) en Sassenheim (2002-05). Hij overleed in 2011.
1998
De NL dramaturg en regisseur Thom van der Goot (1946) wordt gepresenteerd als de nieuwe directeur podia van de gemeente Groningen (Stadsschouwburg en De Oosterpoort). Hij volgt Jacques van Veen en Pim van Klink op, tot 2009. Eerder was hij directeur van schouwburg De Lawei in Drachten en van Tryater in Leeuwarden.
1999
Officiële start van de Postdoctorale studie Radio-TV-Journalistiek aan de RUG, aanvankelijk in samenwerking met o.a. Nederland 1 en Radio TV Noord.
2005
De binnenstad van Groningen wordt uitgeroepen tot Beste Binnenstad van Nederland. Wethouder Koen Schuiling neemt de prijs in ontvangst in Den Haag. Groningen neemt de titel over van Den Bosch. Volgens de jury (met vertegenwoordigers van het bedrijfsleven en het ministerie van Economische Zaken) is de Groningse binnenstad authentiek en verrassend en bovendien veilig en goed bereikbaar.
2007
De GR wielrenner Bauke Mollema (20) wint in Saint-Flour de 44e Tour de L'Avenir, in opvolging van Joop Zoetemelk (1969) en Fedor den Hertog (1972).
2011
De gemeenteraad van Slochteren besluit om Geert-Jan ten Brink (PvdA, 50) voor te dragen als nieuwe burgemeester. Hij was van 2006-10 wethouder en locoburgemeester van de Drentse gemeente Aa en Hunze. Daarvoor was hij o.a. topambtenaar in Hoogezand-Sappemeer, directeur van de Stichting Special Olympics Groningen 2000 en directeur van Sportcentrum Kardinge in Groningen. In Slochteren is hij -tot 2017- de opvolger van burgemeester Cees Verstegen.

15 september in Nederland

1879
Oprichting voetbalclub HFC in Haarlem door sportorganisator en sportjournalist Pim Mulier (1865-1954). Officieel is HFC de oudste voetbalclub van Nederland.
1898
Geboortedag NL schrijver en dichter Jan Slauerhoff (Jan Jacob Slauerhoff, 1898-1936), in Leeuwarden. Pseudoniem: 'John Ravenswood'. Bereisde scheepsarts met een slechte gezondheid, hij verzachtte zijn pijn en ongemak met opium uit eigen doos. Schreef: "Het verboden rijk", "Het leven op aarde", "Alleen de havens zijn ons trouw". Bundels: "Een eerlijk zeemansgraf", "Soleares", "Oost-Azië", "Mo yang ke", "Al dwalend", "Alleen in mijn gedichten kan ik wonen". Hij overleed in 1936 aan tuberculose en malaria.
1924
Geboortedag NL dichter en beeldend kunstenaar Lucebert (Lubertus Jacobus Swaanswijk, 1924-94), in Amsterdam. Werk: "Van de afgrond en de luchtmens", "Amulet", "Dames en heren" (met Bert Schierbeek), "Oogsten in de dwaaltuin", "Troost de hysterische robot", "Van de maltentige losbol". Radio-hoorspel: "De perfekte misdaad". Constantijn Huygensprijs 1965, P.C. Hooftprijs 1967, Prijs der Nederlandse Letteren 1983. Hij overleed in 1994. In 2018 werd bekend dat hij tijdens WO-II had gesympathiseerd met de nazi's.
1927
Sterfdag NL dichter, publicist en idealist Herman Gorter (1864-1927). Gevolgen van angina pectoris. Hij wordt gerekend tot de grootste dichters in de Nederlandse taal. Socialistisch idealist, schreef over zijn visioenen van een socialistische heilstaat. Medeoprichter van de Sociaal-Democratische Partij, de latere CPN. Werk: "Mei" ('Een nieuwe lente een nieuw begin'), "Verzen", "Een klein heldendicht", "De arbeidersraad". Hij schreef twintig jaar lang politieke beschouwingen in De Nieuwe Tijd. Zoon van dichter en dominee Simon Gorter (1838-71).
1935
Geboortedag NL tekenaar, illustrator en graficus Peter Vos (Petrus Antonius Carolus Augustinus Vos, 1935-2010), in Utrecht. Hij tekende dieren (vooral vogels), mensen en combinaties daarvan (metamorfosen) in een duidelijk herkenbare stijl. Illustreerde o.a. "Sprookjes van de Lage Landen", "Een hondeleven", "Een uiterst vreemde vogel", het "Beestenkwartet", "De 100 reigers", en een reeks kinderboeken. Werkte voor o.a. Vrij Nederland en Hollands Maandblad. Hij overleed in 2010.
1951
Geboortedag NL voetballer en voetbalcoach Johan Neeskens, in Haarlem. Speelde voor: RCH, Ajax, FC Barcelona, New York Cosmos, FC Groningen (1985), Fort Lauderdale Sun, en 49 interlands in het Nederlands Elftal. Trainer: FC Baar, FC Zug, Stefä, FC Singen '04, NEC, assistent-trainer FC Barcelona en Galatasaray. Hij was NL assistent-bondscoach 1996-2000, en in 2005-06 assistent van Guus Hiddink bij Australië. Bondscoach Nederland onder 21 en Nederland B (2008-09). Vader van voetballer John Neeskens.
1965
Eerste uitzending op de NL televisie van de poppenserie "The Thunderbirds". De ex-astronaut Jeff Tracy komt met zijn vijf zonen in het jaar 2026 in actie tegen georganiseerde misdaad en bij rampen.
1976
Geboortedag NL voetballer en trainer. Martijn Meerdink, in Winterswijk. Aanvallende middenvelder. Clubs: De Graafschap, AZ, FC Groningen (2007-09), opnieuw De Graafschap. Eén wedstrijd in het Nederlands Elftal. Hij stopte in 2010 met profvoetbal vanwege blessures. Speelde daarna nog wel in het 'Nederlands Beachsoccerteam'. Hij was jeugdtrainer bij De Graafschap en FC Winterswijk.
1992
Op Luchtmachtschietterein De Vliehors op Vlieland wordt tijdens een oefening per ongeluk de vuurleidingstoren beschoten door een Deense F-16 vlieger. Door een wonder raakt slechts één van de vuurleiders lichtgewond (7 militairen blijven ongedeerd). De toren wordt ernstig beschadigd en moet worden afgebroken. In 1995 zou op de Vliehors een nieuwe vuurleidingstoren worden gebouwd. Deze zou in 2001 mikpunt worden van een soortgelijk ongeluk, veroorzaakt door de Duitse piloot van een Tornado-bommenwerper.
1999
Het Commissariaat voor de Media beboet Radio TV Oost met 81.000 gulden wegens illegale sponsoring.
2000
Grote chaos op de wegen door wilde blokkades van truckers en boeren en een massale betoging met vrachtwagens in Den Haag tegen de hoge brandstofprijzen. In totaal 660 km. file. Ook de grensovergang Nieuweschans zit lange tijd potdicht.
2000
De Fo Kuang Shan tempel wordt geopend op de Zeedijk in Amsterdam door koningin Beatrix. Het is de eerste boeddhistische tempel van Nederland, compleet met klooster en bibliotheek, gewijd aan de vrouwelijke boeddha Kuan Yin.

15 september in Wereld

1890
Geboortedag Engelse misdaadschrijfster Agatha Christie (dame Agatha Mary Clarissa Miller, 1890-1976), in Torquay, Devon. Ze is de bestverkopende auteur aller tijden, er zijn ruim 4 miljard exemplaren van haar boeken verkocht. Ze creëerde detective 'Hercule Poirot' en speurster 'Miss Marple' en schreef "Murder on the Orient Express", "Death on the Nile", "The mousetrap", "The murder of Roger Ackroyd", "And then there were none", "Dumb witness", "Death comes as the end", "The hollow", "Witness for the prosecution", "Curtain". Ze overleed in 1976 in Wallingford, Oxfordshire.
1894
Geboortedag Franse filmregisseur en cineast Jean Renoir (1894-1979), in Parijs. Films: "La bete humaine", "Nana", "La grande illusion", "La règle du jeu", "Elena et les hommes", "Le caporal épinglé", "This land is mine", "The Southerner", "French cancan". Zoon van kunstschilder Pierre Auguste Renoir (1841-1919). In 1974 kreeg hij een Oscar voor zijn oeuvre. Hij overleed in 1979 in Hollywood.
1907
Geboortedag Canadees-Amerikaanse actrice Fay Wray (Vina Fay Wray, 1907-2004), nabij Cardston, Alberta, Canada. Bijnamen: 'Scream Queen', 'Queen of Scream', 'Queen of the B.S.'. Films: "King Kong" (1933), "The wedding march", "The vampire bat", "The most dangerous game", "Not a ladies man", "The pride of the family". Autobiografie: "On the other hand". Ze overleed in 2004.
1935
In Duitsland adopteren Adolf Hitler's nazi's de swastika als officieel vlagsymbool. Ze ontnemen alle joden de Duitse nationaliteit en richten speciale ghetto's voor ze in (voorspel WO-II).
1938
Sterfdag US schrijver Thomas Clayton Wolfe (1900-38), in Asheville, North Carolina. Schreef: "Look homeward, angel", "Of time and the river", "The face of a nation", "You can't go home again".
1939
Geboortedag Zuid-Afrikaanse dichter, schrijver en kunstschilder Breyten Breytenbach, in Bonnievale, West-Kaap. Franse nationaliteit. Hij streed tegen de apartheid, werd in 1975 gearresteerd en tot 9 jaar gevangenisstraf veroordeeld maar na internationale druk in 1982 vrijgelaten. Dichtbundels, romans en essays. Schreef: "Katastrofes", "Om te vlieg", "Om 'n sinkende skip blou te verf", "De ware bekentenissen van een witte terrorist", "De andere kant van de vrijheid", "Sporen van de kameleon".
1940
Britse succesdag in de Battle of Britain: de RAF meldt dat 185 Duitse vliegtuigen zijn neergeschoten. Uit latere schattingen zou blijken dat de RAF het succes sterk had overdreven, in feite zouden zo'n 60 Duitse vliegtuigen zijn neergehaald. De Britten verloren zo'n 25 vliegtuigen bij de gevechten. Feitelijke einde van de Slag om Engeland (WO-II).
1946
Geboortedag US acteur en regisseur Tommy Lee Jones, in San Saba, Texas. Films: "The fugitive", "JFK", "Men in black", "The executioner's song", "The betsy", "The eyes of Laura Mars", "Coal miner's daughter", "Under siege", "In the valley of Elah", "Blue sky", "Space cowboys", "The hunted", "Man of the house". Neef van countryzanger Boxcar Willie (1931-99).
1946
Geboortedag US filmregisseur, acteur en filmproducer Oliver Stone (William Oliver Stone), in New York. Films: "Platoon", "Good morning Vietnam", "Talk radio", "The Doors", "Salvador", "Born on the fourth of July", "JFK", "Nixon", "W", "Natural born killers", "Any given Sunday", "Comandante", "Alexander", "World Trade Center", "Snowden". TV: "The Putin interviews". Hij vocht in 1967-68 in Vietnam en kreeg daarvoor een Bronze Star en een Purple Heart.
1949
De Duitse politicus Konrad Adenauer (1876-1967) wordt gekozen als eerste bondskanselier van West-Duitsland. Hij zou in fuctie blijven tot oktober 1963, en zou zich langdurig -maar uiteindelijk tevergeefs- verzetten tegen de benoeming van Ludwig Erhard (1897-1977) tot zijn opvolger.
1950
VN-troepen landen bij Inchon, aan de Gele Zee in Zuid Korea. Ommekeer in de Koreaanse oorlog.
1963
De Algerijnse politicus Mohammed Ahmed Ben Bella (1916-2012) wordt verkozen tot eerste president van Algerije. Hij was al een jaar premier. Op 19 juni 1965 zou een militaire staatsgreep o.l.v. Houari Boumédienne (1932-78) hem ten val brengen. Hij stond tot 1981 onder huisarrest, mocht daarna naar Lausanne, Zwitserland vertrekken, en zou pas in 1990 terugkeren naar zijn vaderland.
1975
Begin van de burgeroorlog tussen christenen en moslims in Libanon. Beiroet was nog 'het Parijs van het Midden-Oosten'. De vechtende fracties, Palestijnen en Israeliërs schieten de stad grotendeels in puin.
1978
Sterfdag Duitse vliegtuigbouwer Willy Messerschmitt (Willy Emil Messerschmitt, 1898-1978). Hij zat na de Tweede Wereldoorlog twee jaar in de cel. Ontwierp behalve vliegtuigen ook een mini-auto.
1997
Officiële start van de internet zoekmachine Google (met de registratie van de domeinnaam) door Larry Page en Sergey Brin, promovendi aan de Stanford-universiteit (ze hadden twee jaar gewerkt aan een geavanceerde methode voor het vinden van informatie op het internet). Google zou wereldwijd de populairste zoekmachine worden. De naam Google is een verbastering van het woord 'googol', de aanduiding voor een 1 met honderd nullen. Het bedrijf Google (gesticht in 1998) zou uitgroeien tot één van de machtigste multinationals ter wereld.
2000
Officiële opening van de 27ste Olympische Spelen 2000 in Sydney, Australië, met 199 deelnemende landen. Sydney werd als organisatiestad verkozen boven Peking, Berlijn, Istanboel en Manchester. Nederland zou grote successen behalen, vooral dankzij zwemmers Inge de Bruin (3 goud en 1 zilver) en Pieter van den Hoogenband (2 goud, 2 brons). In totaal zou Nederland met 12 gouden, 9 zilveren en 4 bronzen medailles thuiskomen (8e plaats op de medaillespiegel). Sportvrouw van het Jaar 2001.
2006
Sterfdag Italiaanse schrijver en journalist Oriana Fallaci (1929-2006). Kanker. Uitgesproken en omstreden. Ze hielp als kind haar vader tijdens WO-II in het Italiaanse verzet. Schreef: "Een man", "De woede en de trots", "De kracht van de rede", "Insjallah", "Oriana Fallaci intervista Oriana Fallaci". Ze maakte een lange reeks geruchtmakende interviews met wereldleiders. Waarschuwde voor islam en moslimcultuur.
15 september

Geboortedag Jessye Norman (1945-2019)

Jessye Norman's verjaardag  (1945)

15 september in Muziek

1903
Geboortedag US countryzanger en fiddler Roy Acuff (1903-92), in Maynardville, Tennessee. Bijnaam: 'King of Country Music'. Songs: "Great speckeled bird", "Wabash cannon ball", "The wreck on the highway", "Precious jewel", "Down in Union County", "Beneath that lonely mound of clay", "Night train to Memphis". Hij begon in de groep The Smoky Mountain Boys. Hij overleed in 1992.
1928
Geboortedag US saxofonist en componist Cannonball Adderly (Julian Edwin Adderley, 1928-75), in Tampa, Florida. Jazz. Hard bop. Hoofdfiguur van de soul-jazz-stroming in de jaren '60, waaruit de funk voortkwam. Songs: "Mercy, mercy, mercy", "Sermonette", "Sack o' woe", "This here", "The jive samba", "Work song", "Walk tall". Hij overleed in 1975 aan de gevolgen van een hersenbloeding.
1940
Geboortedag US zanger, pianist en gitarist Jimmy Gilmer, in Chicago. Hij groeide op in Amarillo, Texas. Groep: Jimmy Gilmer and The Fireballs (1960-69). Songs: "Sugar shack", "Daisy petal pickin'", "Bottle of wine", "Red Cadillac and a black moustache", "Lonesome tears", "Think it over", "Born to be with you".
1945
Geboortedag US operazangeres en dramatische sopraan Jessye Norman (Jessye Mae Norman, 1945-2019), in Augusta, Georgia. Klassiek, opera, jazz. Zong: "Carmen", "Leonore" (Fidelio), "Rosina", "Armida", "Countess Almaviva" (Figaro), "Hélène", "Antonia", "Dido", "Ariadne". Wereldberoemd werd ze in 1983 met de opname van "Vier letzte Lieder" van Richard Strauss. Ze was sopraan, maar had een groter bereik waardoor ze ook partijen van een mezzosopraan en zelfs een alt kon zingen. Memoires: "Stand up straight and sing!". Ze overleed in 2019 aan een dwarslaesie.
2004
Sterfdag US gitarist Johnny Ramone (John Cummings, 1948-2004). Prostaatkanker. Groep: The Ramones. Punk-rock. Songs: "Rock 'n' roll high school", "Something to believe in", "Baby I love you", "Blitzkrieg bop", "I wanna be sedated".
2008
Sterfdag Britse toetsenist, zanger en muziekproducer Richard Wright (Rick Wright, Richard William Wright, 1945-2008). Kanker. Groep: Pink Floyd. Songs: "Wish you were here", "See Emily play", "Money", "Another brick in the wall", "Take it back", "Comfortably numb", "Shine on you crazy diamond". Solo: new age album "Broken China". Hij vormde in 1984 met Dave Harris het duo Zee. Speelde ook bij Syd Barrett (1946-2006) en David Gilmour.
2013
Sterfdag Engelse zanger-songwriter en gitarist Jackie Lomax (John Richard Lomax, 1944-2013). Groepen: o.a. Dee and The Dynamites, The Undertakers, The Lomax Alliance, Heavy Jelly, Badger. Solo: "Sour milk sea", "New day", "How the web was woven", "Helluva woman", "Peace of mind", "Fall inside your eyes".
2020
Sterfdag Schots-Nederlandse opera- en musicalzangeres en presentatrice Caroline Kaart (Caroline Paterson Raitt, 1931-2020). Ze overlijdt in het Rosa Spier Huis in Laren. Ze verhuisde naar NL aan het eind van de jaren '50. Mezzosopraan, alt. Zanglerares. TV: "Een liedje met Caroline". Radio: "Klassiek met Caroline" (AVRO). Echtgenote van Hans Kaart (1920-63). Daarna (van 1969-77) was ze getrouwd met Willy van Hemert (1912-93).
Zoeken

Deze Dag geeft voor elke dag van het jaar een historisch overzicht van gebeurtenissen en verjaardagen in Groningen, Nederland, de Wereld en de Muziek.

© 2020 Deze Dag | Copyright en disclaimer