Deze Dag in de Geschiedenis

18 september

Geboortedag Foekje Dillema (1926-2007)

18 september in Groningen

1733
Geboortedag GR politicus-bestuurder en advocaat Justus Datho Quintus (1733-1817), in Groningen. Zoon van raadsheer Guillelmus Quintus (1695-1755) en Rebecca Maria Wichers (1704-1784). Burgemeester (1786-1795) en maire (1803-1809) van Groningen (hij was de eerste burgemeester in het nieuwe stadhuis op de Grote Markt). Van 1814 tot zijn dood was hij ook Statenlid en gedeputeerde. Vader van politicus Willem Jan Quintus (1778-1839). Hij woonde op het -van zijn ouders geërfde- landgoed Groenestein in Helpman. Hij overleed in 1817.
1918
Geboortedag NL bestuurder-politicus Jan Berger (Jan Johannes Adriaan Berger, 1918-78), in Middelburg. PvdA, DS'70. Hij was PvdA-burgemeester van Groningen van 1965-71, trad af nadat hij was overgestapt naar DS'70. Was eerder o.a. vakbondsbestuurder, GAK-directeur in Amsterdam, PvdA Tweede-Kamerlid en PvdA-fractievoorzitter in Provinciale Staten van Groningen. Van 1971-75 namens DS'70 opnieuw Tweede Kamerlid en fractievoorzitter. Hij stapte in 1975 uit de politiek, en uit DS'70, na een conflict over de koers van die partij met Willem Drees jr. (1922-98). Hij overleed in 1978 in Den Haag aan een hartstilstand.
1963
Geboortedag NL presentator en TV-maker Frits Sissing (Frederic Renger Sissing), in Groningen, boven Apotheek Sissing aan de Grote Markt. Groeide op in Baarn. Studeerde bedrijfseconomie aan de RUG en zat in de senaat van Vindicat atque Polit. TV: AT5 (nieuwslezer), AVRO / AVROTROS (eindredacteur en presentator "Opsporing verzocht"; presentator "Op zoek naar Evita", "Op zoek naar Mary Poppins", "Blik op de weg", "Maestro", "Tussen kunst & kitsch"). Radio: "Musical Moods" (Radio 2).
1965
Geboortedag GR voetbaldoelman en trainer Egbert Darwinkel, in Langelo. Bijnaam: 'Douwe'. Clubs: VV Bedum, BV Veendam, FC Groningen, opnieuw BV Veendam (tot 2005). Daarna speelde hij nog bij Harkemase Boys. In 2008 werd hij trainer bij Hunsingo in Winsum, en later bij VV VAKO in Vries.
1974
Opening van de Willem Lodewijk Passage (tussen de Oosterstraat en de Gelkingestraat) in Groningen door wethouder Max van den Berg en actrice Willeke van Ammelrooy. Het klikt tussen die beiden, hetgeen aanleiding zou worden voor hardnekkige geruchten. De krappe donkere Willem Lodewijk Passage, een ontwerp van de Duitse architect Hans Latta, zou echter een mislukking worden en in 2007 worden gesloten.
1980
Het Tweede Grunneger Laidjesfestival van Radio Noord wordt gehouden in de sporthal in Uithuizen, m.m.v. o.a. Lianne Abeln, Henk Wijngaard, Hans Frijling, Quintus, The Specials, Ellen & The Moodmakers en Het Sneeuwbaltrio.
2013
De GR journalist Evert van Dijk (48) is de nieuwe hoofdredacteur van de NDC Mediagroep, de uitgeefster van Dagblad van het Noorden, Leeuwarder Courant en Friesch Dagblad. Hij was adjunct-hoofdredacteur van Dagblad van het Noorden.

18 september in Nederland

1897
Geboortedag NL schrijver Jan Mens (1897-1967), in Amsterdam. Zoon van een diamantslijper. Hij werd werkloos als meubelmaker en begon romans te schrijven over het volksleven in Amsterdam. Gebruikte soms het pseudoniem 'J. Rebel'. Schreef: "Het goede inzicht", "Godt alleen d'eere", "De kleine waarheid" (trilogie). Begin jaren '60, kort voor zijn dood in 1967, was hij de best verkochte schrijver van Nederland.
1905
In Rotterdam gaan de eerste elektrische trams van Nederland rijden.
1926
Geboortedag NL atlete Foekje Dillema (1926-2007), in Burum. Ze leek in 1949 een grote toekomst tegemoet te gaan als sprinter maar ze werd in 1950 door de KNAU voor het leven geschorst na een sekstest (ze zou een man zijn). Haar NL record op de 200 m van 24,1 seconde werd uit de boeken geschrapt. Kort na haar overlijden in 2007 kreeg ze postuum eerherstel van de KNAU en werd haar 200 m record opnieuw erkend. Uit een DNA-test in 2008 bleek dat ze wel degelijk een vrouw is geweest. Biografie: "Het verwoeste leven van Foekje Dillema: de grootste tragedie uit de Nederlandse sportgeschiedenis" (door Max Dohle).
1929
Geboortedag NL schilder, beeldhouwer, schrijver, dichter en TV-maker Armando (Herman Dirk van Dodeweerd, 1929-2018), in Amsterdam. Hij woonde van 1979-89 in West-Berlijn. Schreef: "Uit Berlijn", "Aantekeningen over de vijand", "De straat en het struikgewas" (Multatuliprijs 1988), "Mensenpraat". Sculptuur 'Der Baum' ('Werkmanmonument') in Groningen. TV: "Poets"; schreef, en speelde met Cherry Duyns in, "Herenleed" en "De daders" (VPRO). Violist in o.a. het zigeunerorkest van Tata Miranda. Het Armando Museum in Amersfoort werd in 2007 door brand verwoest, veel van zijn werk ging verloren. Hij overleed in 2018 in Potsdam.
1941
Geboortedag NL voetballer Daan Schrijvers (Daniel Christiaan Schrijvers, 1941-2018), in De Gampel, Breda. Verdediger. Speelde voor NAC (1959-63 en 1970-75), DWS (1963-65) en PSV (1965-70). Hij speelde 22 interlands in het Nederlands Elftal. Vader van voetballer Danny Schrijvers. Hij overleed in 2018.
1944
Sterfdag NL staatsman en militair Hendrik Colijn (Hendrikus Colijn, 1869-1944). Hartverlamming in het Duitse Ilmenau (Thüringen), waar hij door de Duitse bezetters was gedetineerd. Premier van vijf kabinetten in de periodes 1925-26 en 1933-39. Het vijfde kabinet Colijn bestond maar twee weken. Vocht als adjudant in de wrede 'Lombok oorlog' (1894-1895) en was verantwoordelijk voor het doodschieten van vrouwen en kinderen. Werd ook bekritiseerd om zijn (aanvankelijk) milde houding tegenover Hitler-Duitsland aan het begin van WO-II.
1955
Geboortedag NL zangeres, presentatrice en theatervrouw Leoni Jansen, in Leiden. TV: presenteerde het "Jeugdjournaal", "Uit de Kunst", "Lopend vuur" (NOS), "Geen C te hoog", "Jansen & Co". Trad op in -en had de artistieke leiding van- diverse theaterprogramma's. Begon in 1978 als diskjockey bij de VARA-radio (Hilversum 3). Schreef: "Geheim - het oorlogsverhaal van mijn vader". Ze was -tot zijn dood- getrouwd met componist, arrangeur en musicus Onno Krijn (1957-2015).
1955
Voetballer Coen Moulijn (1937-2011) speelt zijn eerste wedstrijd voor Feyenoord. In totaal zou hij -tot 1972- 487 wedstrijden in het eerste elftal van Feyenoord spelen, plus 38 interlands. Zijn laatste (ere-)wedstrijd voor Feyenoord was op 9 juni 1972.
1971
Geboortedag NL presentator Pernille La Lau (Pernille Ragnhild La Lau), in Amsterdam. Noorse en Franse voorouders, 'La Lau' is een Franse naam, de familie stamt af van Franse Hugenoten. TV: "Het Nieuws", "SBS6 Nieuws", "Actienieuws" (SBS); "Postcode Bingo"; quiz "Het Syndicaat" (Net5); "Bij ons thuis", "Helder" en "De nationale inburgeringstest" (Teleac); "4 in het Land", "Editie NL" en "Koffietijd" (RTL4).
1972
Werknemers van garenspinnerij Enka in Breda (800 personeelsleden) bezetten hun bedrijf om te voorkomen dat de vestiging wordt gesloten. De directieleden mogen het pand niet verlaten. Het is officieel de eerste bedrijfsbezetting in Nederland. Na vijf dagen krijgen de bezetters hun zin: de directie geeft toe en belooft dat het bedrijf open blijft. Acht jaar later zou het doek alsnog vallen voor de fabriek.
1978
De NL essayist, schrijver en dichter Rudy Kousbroek (1929-2010) krijgt -drie jaar na dato- de P.C. Hooftprijs 1975 voor zijn beschouwende proza uitgereikt door minister Til Gardeniers (1925-2019).
2001
Sterfdag NL acteur Guus Hermus (1918-2001). TV: series "Vader en zoon", "Dagboek van een herdershond", "De fabriek", "Herenstraat 10"; hij speelde in 1954-55 'de burgemeester' in de jeugdserie "Swiebertje". Films: "De aanslag", "Soldaat van Oranje", "Het mes". Zoon van acteur, regisseur en schrijver Cor Hermus (1889-1953).
2002
Sterfdag NL romanschrijver en dichter Andreas Burnier (Catharina Irma Dessaur, 1931-2002). Moest als joodse vrouw tijdens WO-II onderduiken. Homoseksualiteit speelt een belangrijke rol in haar werk. Schreef: "Een tevreden lach", "De verschrikkingen van het noorden", "De zwembadmentaliteit", "Een wereld van verschil", "De wereld is van glas". Was van 1973-88 hoogleraar criminologie in Nijmegen.

18 september in Wereld

1851
Het eerste nummer van de Amerikaanse krant The New York Times verschijnt onder de naam The New-York Daily Times. Het is een initiatief van Henry Jarvis Raymond (1820-69) en George Jones (1811-91). Na veel ups en downs zou de krant in 1896 worden overgenomen door uitgever Adolph Ochs (1858-1935), die er een dagblad met een internationale reputatie van maakte, en de krant z'n beroemde slogan gaf: 'All the news that's fit to print'.
1905
Geboortedag Zweeds-Amerikaanse actrice Greta Garbo (Greta Lovisa Gustafsson, 1905-90), in Stockholm. Bijnamen: 'the Face', 'The Swedish Sphinx'. Films: "Mata Hari", "Camille", "The divine woman", "Wild orchids", "The kiss", "Anna Christie", "Grand Hotel", "A woman of affairs", "Two-faced woman". Ze kreeg in 1951 de Amerikaanse nationaliteit. Kreeg een 'oeuvre Oscar' in 1954. Ze overleed in 1990 aan een longontsteking.
1933
Geboortedag US acteur Bobbie Blake (of Robert Blake, Michael James Vijencio Gubitosi), in Nutley, New Jersey. TV: speelde rechercheur 'Tony Baretta' in de serie "Baretta" (1975-78); andere series: "The Richard Boone show", "Hell town". Films: "In cold blood", "Money train", "Coast to coast", "Corky", "Lost highway". Hij werd verdacht van -maar niet veroordeeld voor- de moord in 2001 op zijn overspelige echtgenote Bonny Lee Bakley; in een daarop volgende civiele zaak werd hij wel veroordeeld, wat tot zijn faillissement leidde.
1944
Het Japanse marineschip Junyo Maru met 6500 krijgsgevangen en dwangarbeiders aan boord wordt nabij West-Sumatra getorpedeerd door een Britse onderzeeër: 5620 mensen komen om, onder wie zeker 900 Nederlanders (WO-II).
1961
Geboortedag US acteur James Gandolfini (1961-2013), in Westwood, New Jersey. TV: speelde mafiabaas 'Tony Soprano' in de televisieserie "The Sopranos" (1999-2007). Films: "The Mexican", "Get Shorty", "The Juror", "The barber project", "The man who wasn't there", "The last castle", "Sharkslayer", "Where the wild things are". Hij speelde ook verdienstelijk trompet en saxofoon. Hij overleed in 2013 aan een hartaanval tijdens een vakantie in Rome.
1961
Sterfdag Zweedse diplomaat Dag Hammarskjöld (Dag Hjalmar Agne Carl Hammarskjöld, 1905-61). Secretaris-generaal van de Verenigde Naties (1953-61). Hij komt -onder verdachte omstandigheden- om het leven bij een crash met een DC6 nabij Ndola in Noord-Rhodesië (nu Zambia) -mogelijk door sabotage of een aanval-, op weg naar Kongo voor een vredesmissie en een afspraak met Moïse Tsjombe, de leider van de afgescheiden Kongolese provincie Katanga. De dood van Hammarskjöld zou mede aanleiding worden voor militaire actie van de VN tegen het leger van Katanga en begin 1963 werd de provincie weer bij Kongo gevoegd.
1971
Geboortedag US wielrenner Lance Armstrong (Lance Edward Gunderson), in Plano, Texas. Groeide op in Dallas. Hij overwon kanker in 1996-97 en werd daarna beschouwd als 'beste wielrenner ter wereld'. Eerste renner die de Tour de France zeven keer (op rij) wist te winnen, van 1999 t/m 2005 (US Postal team en Discovery team). Toen in 2012 vast kwam te staan dat hij al die jaren doping had gebruikt ontnam de UCI hem alle Tour-overwinningen, en werd hij voor het leven geschorst. Hij had begin jaren '90 een relatie met NL wielrenster en presentatrice Daniëlle Overgaag en van 2004-06 een relatie met zangeres Sheryl Crow.
1976
Geboortedag Braziliaanse voetballer Ronaldo (Ronaldo Luiz Nazario da Lima), in Bento Ribero, Rio de Janeiro, Brazilië. Bijnaam: 'Het Fenomeen'. Aanvaller, één van de beste spitsen aller tijden. Speelde voor: São Cristovão, Cruzeiro Belo Horizonte, PSV (1994-96), Barcelona, Inter Milan, Real Madrid, AC Milan, SC Corinthians en het nationaal elftal van Brazilië (99 interlands, 62 doelpunten). Was in zijn eerste seizoen bij PSV topscorer met 35 goals. Wereldvoetballer van het jaar in 1996, 1997 en 2002 en Europees voetballer van het jaar in 1997 en 2002. Hij stopte in 2011 met topvoetbal.
1981
Frankrijk schaft officieel de guillotine (of valbijl) af voor het voltrekken van doodvonnissen. Op 25-4-1792 was Nicolas Jacques Pelletier het eerste slachtoffer van de guillotine; de laatste executie met een guillotine vond plaats in Marseille op 10-10-1977, toen de moordenaar Hamida Djandoubi werd onthoofd.
1986
Sterfdag Britse actrice Patricia Phoenix (Patricia Frederica Pilkington, 1923-86). Kanker. Speelde van 1960-84 'Elsie Tanner' in de TV-serie "Coronation Street". Films: "Jack the ripper", "The L-shaped room". Ze werd -door haar huwelijk met acteur Antony Booth (1931-2017)- de schoonmoeder van Tony Blair, die 11 jaar na haar dood de Britse minister-president werd.
1990
De Zuid-Afrikaanse Winnie Mandela (1936-2018, dan nog echtgenote van Nelson Mandela), wordt er officieel van beschuldigd achter de ontvoering en mishandeling van de 14-jarige Stompie Seipei te hebben gezeten. De jongen werd in 1989 dood gevonden in een greppel in Soweto met een doorgesneden keel. In 2003 zou Winnie Mandela worden veroordeeld tot 4 jaar celstraf voor fraude en diefstal.
2004
Sterfdag US regisseur, scriptschrijver en producer Russ Meyer (Russell Albion Meyer, 1922-2004). Gevolgen van longontsteking. Zoon van een politieman en een verpleegster. In de jaren '60 en '70 bekend geworden door zijn erotische en gewelddadige films, zoals "Beyond the valley of the dolls", "Vixen!", "Supervixens", "The immoral mr. Teas", "Faster, pussycat!", "Kill! kill!", "Mondo topless", "Fanny Hill", "Erotica", "The naked camera", "Finders keepers, lovers weepers" en "Up!". Hij verscheen regelmatig in zijn eigen films.
18 september

Geboortedag Hans Vermeulen (1947-2017)

18 september in Muziek

1925
Geboortedag NL pianist-zangeres Pia Beck (Pieternella Beck, 1925-2009), in Den Haag. Groepen: Miller Sextet, Trio Pia Beck. Songs: "Botch a me", "Pia's boogie", "Een beetje" (met John de Mol). Vroeg in 1997 haar vriendin Marga Samsonowski ten huwelijk in de Gay Krant; ze was eerder getrouwd met de eerste NL radiodiskjockey Pete Felleman (1921-2000). Emigreerde in 1965 naar de Costa del Sol waar ze een pianobar en een makelaardij begon. Biografie: "The touch of my life". Ze overleed in 2009 in Torremolinos aan een hartstilstand.
1939
Sterfdag GR componist en dirigent Cornelis Dopper (1870-1939). Geboren in Stadskanaal. Muziekpedagoog in Groningen. Vanaf 1894 was hij violist, repetitor en dirigent bij De Nederlandse Opera en werd in 1908 2e dirigent van het Concertgebouworkest in Amsterdam, onder Willem Mengelberg (1871-1951). Werk: "Rembrandt-symfonie", "Amsterdamse symfonie", "Zuiderzee-symfonie", "Dodenmis"; opera: "De blinde van Castel Cuillé"; kinderkoormuziek: "De wilgen", "De zeven boeven", "Tom en Tim". Sinds 2010 heeft hij een standbeeld op het Raadhuisplein in Stadskanaal. Biografie: "Schitteren op de tweede rang" (Joop Stam, 2002).
1940
Geboortedag Italiaans-Amerikaanse zanger, trompettist en acteur Frankie Avalon (Francis Thomas Avallone), in Philadelphia. Begon als tieneridool. Zong: "Venus", "Why", "Ginger bread", "You excite me", "Just ask your heart", "Swingin' on a rainbow", "A boy without a girl". Films: "Grease", "Casino", "The Alamo", "Voyage to the bottom of the sea", "Sail a crooked ship", "Beach party", "Bikini beach", "Back to the beach", Papa". Trad later op als The Golden Boys met Bobby Rydell en Fabian.
1947
Geboortedag NL zanger-songwriter, gitarist en toetsenist Hans Vermeulen (1947-2017), in Voorburg. Groepen: Sandy Coast (songs: "True love that's a wonder", "The eyes of Jenny", "I see your face again", "Summertrain", "Capital punishment") en Rainbow Train (songs: "Heaven on earth", "Another band"). Solo: "Hilde", "Een kus en een knuffel", "The alternative way" (met Anita Meyer). Hij emigreerde in 1995 naar Ko Samui in Thailand. Broer van mede-Sandy Coast- en Rainbow Train-groepslid Jan Vermeulen (1945-99), vader van muzikant David Vermeulen. Hij overleed in 2017 in Thailand.
1952
Geboortedag US basgitarist en songwriter Dee Dee Ramone (Douglas Glenn Colvin, 1952-2002), in Fort Lee, Virginia. Groep: The Ramones (tot 1989). Songs: "Rock 'n' roll high school", "Baby I love you", "Blitzkrieg bop", "I wanna be sedated". Hij probeerde tevergeefs een solocarrière op te bouwen als rapper Dee Dee King. Ging daarna schrijven ("Lobotomy: surviving The Ramones", "Chelsea horror hotel") en schilderen. Hij overleed in 2002 aan een overdosis drugs.
1965
Geboortedag NL zangeres en fotomodel Monique Klemann. Groep: Lois Lane, met haar zus Suzanne Klemann. Zong: "It's the first time", "Tonight", "Qualified", "Fortune fairytales", "My best friend", "When I'm with you". Solo: CD "Het hele jaar rond" met voorgelezen kinderverhalen.
1970
Sterfdag US gitarist en zanger-songwriter Jimi Hendrix (James Marshal Hendrix of John Allen Hendrix, 1942-1970). Overdosis slaappillen. Zijn Duitse vriendin Monika Danneman vindt hem bewusteloos in haar appartement in Hotel Samarkand in Notting Hill, hij sterft -officieel- in een ambulance. Hij bleek Monika's slaappillen te hebben ingenomen. Eén van de grootste elektrische gitaarspelers aller tijden. Songs: "Purple Haze", "Hey Joe", "All along the watchtower", "If 6 was 9", "Voodoo child", "Freedom", "The star-spangled banner". Hij was linkshandig, en in zijn laatste jaren voor 60 procent doof. Een autopsie wees uit dat heroïnegebruik niet de doodsoorzaak was, zoals eerst was aangenomen.
1988
Geboortedag Deens-Ierse zanger-songwriter en acteur Lukas Forchhammer (Lukas Graham Forchhammer), in Kopenhagen. Hij groeide op in de anarchistische gemeenschap Freetown Christiania, een wijk in Kopenhagen. Bijnaam: 'The Duke'. Soul, funk, hiphop, pop. Groep: Lukas Graham. Songs: "7 Years", "Mama said", "You're not there", "Criminal mind", "Drunk in the morning", "Strip no more". TV: als kind speelde hij in de Deense serie "Krummerne".
1997
Sterfdag US zanger Jimmy Witherspoon (1920-97). Keelkanker. Bijnaam: 'Spoon'. Blues ('blues shouter'), jazz. Zong: "Blues around the clock", "Some of my best friends are the blues", "Blue spoon", "Spoonful", "Ain't nobody's business", "Big fine girl", "Love is a five letter word".
2007
Sterfdag GR muzikant Kees Turksma. Slokdarmkanker. Oprichter (in 1968) van de groep: Sylvia and The Musicman (of Sylvia and The Music Man). Vanaf 1970 maakte zangeres Sylvia deel uit van de band. Liedjes: "Wij samen", "Dat doe ik alleen voor jou", "Het is over", "Bij het licht van de maan", "Ursula", "Op het perron", "Het bingolied", "Hij was maar een arme zigeuner".
Zoeken

Deze Dag geeft voor elke dag van het jaar een historisch overzicht van gebeurtenissen en verjaardagen in Groningen, Nederland, de Wereld en de Muziek.

© 2020 Deze Dag | Copyright en disclaimer