Deze Dag in de Geschiedenis

28 september

Brigitte Bardot dag (1934)

28 september in Groningen

1973
Een groep jongeren bezet de Martinitoren en 'luidt de noodklok', uit protest tegen het uitblijven van een nieuw onderkomen voor hun jongerencentrum Chappaqua. Het oude Chappaquapand is door brand verwoest. De jongeren willen in het leegstaande Oude Politiebureau onder de Martinitoren trekken maar dat mag niet.
1976
PvdA milieuminister Irene Vorrink (1918-96) verklaart in Middelstum dat Drenthe is afgevallen voor de opslag van kernafval in zoutkoepels. Er komen daarom proefboringen in Groningen. Dat veroorzaakt veel rumoer. Vorrink zou al een dag later teruggefloten worden door het ministerie van Economische Zaken: ook Drenthe blijft in beeld voor opslag. De proefboringen zouden voorlopig worden uitgesteld.
1983
FC Groningen schakelt Atlético Madrid uit in z'n eerste Europacupwedstrijd in het Oosterparkstadion. In Spanje verloor FC Groningen (o.l.v. trainer Han Berger) nog met 2-1; nu wordt met 3-0 gewonnen (doelpunten van Ron Jans, Jan van Dijk en Erwin Koeman). FC Groningen gaat daardoor naar de volgende ronde. Voor de FC -dan onder voorzitter Renze de Vries- is deze wedstrijd een hoogtepunt in de clubgeschiedenis. Er zijn 17.500 toeschouwers.
1988
Gasunie schenkt ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan de gemeente Groningen 25 miljoen gulden voor de bouw van een nieuw Groninger Museum. De gemeente legt er 5 miljoen gulden bij. Na veel discussies zou het nieuwe museum in 1994 eindelijk worden geopend op een kunstmatig eilandje in de zwaaikom van het Verbindingskanaal, tegenover het NS Hoofdstation.
1994
De GR wethouder Tonny van de Vondervoort neemt afscheid van de gemeenteraad. Ze wordt staatssecretaris van Binnenlandse Zaken in het eerste paarse kabinet Kok (1994-98). Ze was wethouder van Financiën tijdens de Groninger Kredietbankaffaire maar trad niet af. Ze zou tot 1998 staatssecretaris blijven. Later zou ze waarnemend burgemeester van Drechterland en Zaanstad worden, daarna gedeputeerde in Zuid-Holland, en vervolgens waarnemend burgemeester in Sliedrecht en Doetinchem.
1996
Feestelijke opening van het nieuwe Waagstraatcomplex in de Groninger binnenstad met het spektakel De processie: Halte Natalini van het multimediacollectief Pavlov-Thijssing, een mix van (straat)theater, opera, film en effecten, onder regie van Nathalie Beekman. Het evenement, waar een grote mensenmenigte voor op de been komt, is tevens het slotstuk van de manifestatie A star is born.
2001
De 175.000ste inwoner van de stad Groningen wordt feestelijk begroet door burgemeester Jacques Wallage. Het is de 22-jarige PABO-studente Mirjam Veldbloem, afkomstig uit Rotterdam.
2005
Officiële start van de aanleg van Meerstad, de nieuwe grootschalige waterwoonwijk tussen Groningen en Harkstede, in het bijzijn van de ministers Cees Veerman van LNV en Sybilla Dekker van VROM. In Meerstad zijn plannen opgenomen voor de bouw van 10.000 woningen (later 9.100) en de aanleg van een recreatiemeer van 600 hectare. Directeur van het Meerstadproject is Ton Heddema. In 2011 zou -na grote verliezen- worden besloten de plannen te versoberen tot voorlopig 6500 woningen.
2006
FC Groningen wint de UEFA-cupwedstrijd in de Euroborg tegen Partizan Belgrado met 1-0 dankzij een benutte strafschap van Koen van de Laak, maar dat is onvoldoende om de volgende ronde te halen (de wedstrijd in Belgrado was met 4-2 verloren). Een tweede -beslissende- strafschop wordt gemist door Yuri Cornelisse.

28 september in Nederland

1938
Premier Colijn houdt -vanwege de onrust in het land sinds Hitler's bezetting van het Tsjechische Sudetenland, eerder die maand- een 'ernstige maar bemoedigende' radiorede en voorspelt dat de oorlog zal worden afgewend op de 'Conferentie van Vier' in München. Hij roept op tot kalmte en verklaart er zich vast van overtuigd "thans in eerste instantie geen schending van ons grondgebied te duchten". Een dag later zouden Hitler, Mussolini, Daladier en Chamberlain het Verdrag van München tekenen en een oorlog -voorlopig- voorkomen (WO-II).
1940
Sterfdag NL tuinarchitect Leonard Springer (Leonard Antony Springer, 1855-1940). Hij maakte in 1913 het ontwerp voor het Stadspark in Groningen, samen met de Groningse stadsarchitect Jan Anthony Mulock Houwer (1857-1933). Tekende in 1907 het nieuwe ontwerp voor het Wandelbos in Winschoten. Werkte verder o.a. in Amsterdam, Haarlem, Alkmaar, Bloemendaal en Deventer. Hij overleed in 1940.
1952
Geboortedag NL filmactrice, fotomodel en kunstenaar Sylvia Kristel (Sylvia Maria Kristel, 1952-2012), in Utrecht. Hoofdrol in de erotische "Emmanuelle"-films. En verder: "Julia", "Pastorale 1943", "Mata Hari", "Casanova", "The nude bomb", "Lijmen/het been", "De vriendschap", "Bank". Theater: "Wie weet overleeft de begeerte me". Ze werd in 1973 verkozen tot de eerste Miss TV Europe. Had van 1973-78 een relatie met de Belgische schrijver Hugo Claus (1929-2008). De laatste jaren van haar leven werkte ze als kunstschilderes. Ze overleed in 2012 aan slokdarmkanker.
1957
Koningin Juliana opent de Velsertunnel voor het auto- en treinverkeer. De Velsertunnel (eigenlijk Velsertunnels) is een spoortunnel en een autosnelwegtunnel onder het Noordzeekanaal. Dankzij de spoortunnel zou de Velserspoorbrug afgebroken kunnen worden. De lengte van de autotunnel bedraagt 1664 meter (waarvan 768 meter overdekt). De spoortunnel heeft een lengte van 3324 meter (waarvan 2076 meter overdekt).
1966
Johan Cruijff (1947-2016) speelt zijn eerste Europese wedstrijd, met Ajax tegen Besiktas. Ajax wint met 2-0.
1968
Geboortedag NL omroepbestuurder Gerard Timmer, in Valburg. In 2018 werd hij algemeen directeur van de NOS. In 1997 richtte hij samen met Bart de Graaff (1967-2002) BNN op en was daar voorzitter van 2002-05, en algemeen directeur van de fusie-omroep BNNVARA van 2014-18. Tussendoor werkte hij bij SBS radio en was hij directeur tv-programmering bij de NPO (2007-14). Hij begon als cameraman bij Veronica. Verkozen tot Omroepman van het Jaar 2004.
1971
Bij een felle brand in hotel 't Silveren Seepaerd in Eindhoven komen elf hotelgasten om het leven, waaronder vijf buitenlandse artsen en de Oostduitse profvoetballer Wolfgang Hoffmann (21) van Chemie Halle. Andere voetballers van die club, die in Eindhoven is voor een Europacup-III-duel tegen PSV, raken ernstig gewond bij de brand.
1972
Ajax verovert de Wereldcup dankzij een 3-0 overwinning in Amsterdam op de Zuidamerikaanse kampioen Independiente uit Argentinië. Invaller Johnny Rep scoort twee keer. De eerste wedstrijd in Buenos Aires was in 1-1 geëindigd.

28 september in Wereld

1841
Geboortedag Franse staatsman en premier Georges-Eugène-Benjamin Clemenceau (1841-1929), in Mouilleron-en-Pareds, Vendée. Bijnamen 'le Tigre' en 'le Père de la Victoire'. Premier van Frankrijk van 1906-09 en van 1917-20. Hij leidde -als minister van Oorlog- de Fransen naar een overwinning op de Duitsers in WO-I. In 1919 zat hij de vredesconferentie van Versailles voor. Hij overleed in 1929.
1891
Sterfdag US schrijver en dichter Herman Melville (1819-91). Schreef: "Moby Dick or The Whale", "Typee: a peep at Polynesian life", "Omoo", "Pierre", "Billy Budd, sailor" (onvoltooid), "The confidence man". Poëziebundels: "Battle-Pieces and aspects of the war", "John Marr and other sailors".
1895
Sterfdag Franse chemicus en bacterioloog Louis Pasteur (1822-95). Hoogleraar in de organische chemie aan de Sorbonne. Hij ontwikkelde het 'pasteurisatie'-proces en introduceerde nieuwe concepten als sterilisatie van gereedschappen en wondverbanden. Ook ontdekte hij een vaccin tegen hondsdolheid.
1902
Geboortedag US TV-persoonlijkheid, columnist en verslaggever Ed Sullivan (Edward Vincent Sullivan, 1902-74), in New York City. Bijnaam: 'The Great Stone Face'. TV: presenteerde van 1948-71 "The Ed Sullivan Show" (CBS, originele naam "Toast of the Town"). Hij begon als bokser en sportverslaggever. Hij overleed in 1974 aan de gevolgen van kanker.
1902
Sterfdag Italiaans-Franse schrijver Emile Zola (Émile Édouard Charles Antoine Zola, 1840-1902). Belangrijkste vertegenwoordiger van de literaire school der 'naturalisten'. Hij schreef: "La bête humaine", "L'assommoir", "Quatre évangiles", "La joie de vivre", "Les mystères de Marseille", en ook het beroemde antiregeringspamflet "J'accuse" i.v.m. de 'Dreyfus-affaire'. Hij overleed in 1902 in Parijs door een koolmonoxidevergiftiging.
1916
Geboortedag Engels-Amerikaanse acteur Peter Finch (Frederick George Peter Ingle-Finch, 1916-77), in Londen. Bijnaam: 'Finchie'. Films: "A town like Alice", "The trials of Oscar Wilde", "Far from the madding crowd", "Sunday, bloody sunday". Oscar voor "Network". Hij overleed in 1977 aan een hartaanval.
1924
Geboortedag Italiaanse acteur Marcello Mastroianni (Marcello Vincenzo Domenico Mastroianni, 1924-96), in Fontana Liri. Films: "La dolce vita", "Roma", "La notte", "Divorce Italian style", "Intervista", "Una giornata particolare", "Prêt-à-porter", "La grande bouffe", "Dark eyes". Hij overleed in 1996 aan de gevolgen van kanker.
1934
Geboortedag Franse actrice, fotomodel, zangeres en schrijfster Brigitte Bardot (B.B., Brigitte Anne-Marie Bardot), in Parijs. Seksidool. Ze werd in 1956 wereldberoemd met de film "And God created women" geregisseerd door Roger Vadim, die toen ook even haar echtgenoot was. Andere films: "Babette goes to war", "Love on a pillow", "The girl in the bikini". Zong: "Contact", "Harley Davidson", "Bubble gum", "Tu veux, tu veux pas", "Ay que viva la sangria". Strijdster voor dierenrechten. Op latere leeftijd kwam ze in opspraak door haar kritiek op islam, immigratie en buitenlanders.
1964
Sterfdag US komiek en acteur Harpo Marx (Adolph Arthur Marx, 1888-1964). Hij was één van 'The Marx Brothers', speelde 'de stomme' en gebruikte een toeter om te communiceren. Films: "Cocoanuts", "Duck Soup", "Room Service".
1966
Sterfdag Franse schrijver en dichter André Breton (1896-1966). Leider en theoreticus van de surrealistische beweging. Schreef: "Légitime défense", "Fata Morgana", "Le surréalisme et la peinture". Publiceerde in 1924 "Het surrealistisch manifest".
1970
Sterfdag president Djamal Abdel Nasser (1918-1970) van Egypte (Verenigde Arabische Republiek). Hartaanval. Bijnaam 'de Rode Farao'. President vanaf 1954. Verloor de oorlog van Israël (juni 1967), verzoende koning Hoessein (1935-99) van Jordanië met de Palestijnse leider Yasser Arafat (1929-2004) op 27 september 1970, de dag voor zijn dood. Zijn opvolger zou Anwar Sadat (1918-81) worden, tot die werd vermoord in 1981.
1973
Sterfdag Brits-Amerikaanse dichter, schrijver, essayist en literatuurcriticus W.H. Auden (Wystan Hugh Auden, 1907-73). Hij overlijdt in Wenen. Schreef: "The dog beneath the skin", "On the frontier". Bundel "Hommage to Clio". Gedichten: "Spain", "Funeral blues". Voor zijn "The age of anxiety" (1947) kreeg hij de Pulitzerprijs.
1978
Paus Johannes Paulus I (Albino Luciani, 1912-78) sterft na slechts 33 dagen in functie te zijn geweest. Hij zou worden opgevolgd door de Poolse aartsbisschop van Krakow, kardinaal Karol Wojtyla (1920-2005), zich paus Johannes Paulus II zou gaan noemen.
1989
Sterfdag Filipijnse dictator Ferdinand Marcos (Ferdinand Edralin Marcos, 1917-89). Hij eigende zich samen met zijn vrouw Imelda Marcos grote bedragen uit de staatskas toe. Na 20 jaar corruptie en uitbuiting werd hij in 1986 tijdens een volksopstand verjaagd als president en vervangen door Cory Aquino (Corazon Aquino, 1933-2009), de eerste vrouwelijke president van de Filipijnen. Hij sleet zijn laatste dagen in ballingschap op Hawaii en sterft in Honolulu.
1994
Scheepsramp met het autoveer Estonia van rederij Estline, in de Oostzee voor de kust van Finland bij het eiland Utoe: 852 doden (de helft Zweden, één Nederlander, Tom de Klerk), 137 overlevenden. De boot was op weg van Talinn in Estland naar Stockholm, Zweden. Het is (dan) de grootste Europese zeeramp in vredestijd. Bij zware zeegang dringt water binnen op het autodek van de Estonia. Het schip was gebouwd op de Meyer Werft in Papenburg, Duitsland. Het wrak zou niet worden gelicht maar bedekt met zand.
2003
Sterfdag Turks-Grieks-Amerikaanse toneel- en filmregisseur, acteur en schrijver Elia Kazan (Elia Kazanjoglou, 1909-2003). Films: "A streetcar named desire", "Viva Zapata!", "On the waterfront", "East of Eden", "Gentlemen's agreement". Schreef: "America, America", "The arrangement" en de autobiografie "Elia Kazan - a life". Hij was omstreden omdat hij in de jaren '50 linkse collega's en vrienden aangaf bij de commissie van senator McCarthy (terwijl hij zelf ook communist was geweest).
2010
Sterfdag US regisseur en producer Arthur Penn (Arthur Hiller Penn, 1922-2010). Hartstilstand in New York. Zoon van een horlogemaker. Films: "Alice's restaurant" (ook scenario), "Bonnie and Clyde" (2 Oscars), "Little big man", "The chase", "Night moves", "The Missouri breaks", "Dead of winter", "Penn & Teller get killed". TV: producer "Law & order". Hij trouwde in 1955 met actrice Peggy Maurer. Broer van fotograaf Irving Penn.
2016
Sterfdag Israëlische staatsman Shimon Peres (Szymon Perski, 1923-2016). Geboren in Visjneva, Oblast Minsk, Polen. Diplomaat, schrijver. Politicus van de Arbeidspartij (1968-2005) en Kadima. Hij was premier van Israël van 1984-86 en opnieuw van 1995-96, en waarnemend premier in 1977. Hij was de 9e president van Israël van 2007-14. Begon als ambtenaar. Van 1959-2007 was hij lid van de Knesset en ook meerdere malen staatssecretaris en minister. In 1994 kreeg hij samen met Yitzhak Rabin en Yasser Arafat de Nobelprijs voor de Vrede.
28 september

Helen Shapiro is jarig (1946)

28 september in Muziek

1930
Geboortedag US zanger-songwriter en gitarist Tommy Collins (Leonard Raymond Sipes, 1930-2000), op een boerderij nabij Oklahoma City. Country, C&W, rockabilly, Bakersfield sound. Songs: "Carolyn", "You better not do that", "It tickles", "If you can't bite, don't growl", I made the prison band", "If you ain't lovin' you ain't livin'", "You gotta have a license". Hij overleed in 2000.
1938
Geboortedag US zanger-songwriter Ben E. King (Benjamin Earl Nelson, 1938-2015), in Henderson, North Carolina. Bariton. Soul, R&B, blues, pop. Zijn groep The Five Crowns werd in 1958 omgedoopt in een nieuwe versie van The Drifters (of New Drifters, of Ben E. King and The Drifters), nadat manager-oprichter George Treadwell de originele Drifters had ontslagen. Songs: "Save the last dance for me", "I could have danced all night", "This magic moment", "I count the tears". Solo (vanaf 1960): "Stand by me", "Spanish Harlem", "What is soul", "4th of July". Hij overleed in 2015.
1946
Geboortedag Engelse zangeres Helen Shapiro (Helen Kate Shapiro), in Bethnal Green, Londen. Ze was een wereldster als tiener. Songs: "Walkin' back to happiness", "Queen for tonight", "You don't know", "Don't treat me like a child", "Little miss lonely", "Fever". Ze trad later op met een jazzrepertoire en als gospelzangeres.
1948
Geboortedag GR zanger-songwriter en gitarist Harry Rijnbergen (Harm-Jan Rijnbergen), in Nieuwe Pekela. Zoon van een sigarenmaker. Groepen: Ro-d-ys (of RO-D-YS, aanvankelijk The Rowdies; songs: "Take her home", "Just fancy", "Nothing to change a mind", "Sleep, sleep, sleep", "Winter woman"), 'Zen' (1969), Harley Jay (heropgericht als The Harley J. Band). Solo: "Take her home", "Idle one" (album "Savin' it up"). In 2006 is in Oude Pekela een Ro-d-ys monument geplaatst als eerbetoon aan de groep.
1951
Geboortedag Schotse zanger-songwriter en gitarist Jim Diamond (James Diamond, 1951-2015), in Glasgow. Pop rock, new wave, synthpop. Groep: 'Phd' (songs: "I won't let you down", "Little Suzi's on the up", "I didn't know", "Fifth of May", "Drive time"). Solo: "I sleep alone at night", "I should have known better", "Remember I love you", "Hi ho silver", "Blue shoes", "Not man enough", "Morning glory". Hij overleed in 2015.
1959
Geboortedag NL zangeres en presentator Angela Groothuizen, in Alkmaar. Groepen: 'The Dolly Dots', 'Angela & The Rude'. Zong: "Boys", "Radio", "Love me just a little more", "PS", "Stop", "What a night". TV: serie "Dolly Dots" (TROS). Ze maakte later carrière als TV-persoonlijkheid: "De uitdaging", "Wie is.. de Mol?", "Nieuwe oogst", "Kunstblik", "RTL Live", "Spreekrecht", "Obese". Ze was ook jurylid en coach in diverse talentenshows als "The voice of Holland" (serie) en "Holland got talent".
1960
Geboortedag US zangeres-songwriter Jennifer Rush (Heidi Stern), in New York City. Songs: "The power of love", "Destiny", "Ring of ice", "25 Lovers", "Movin'", "Flames of paradise" (met Elton John), "Till I loved you" (met Placido Domingo). Ze speelt piano en viool.
1987
Geboortedag US zangeres, actrice en kledingontwerpster Hilary Duff (Hilary Erhard Duff), in Houston, Texas. Zong: "So yesterday", "Come clean", "Fly", "Wake up", "Supergirl", "Beat of my heart", "With love", "Play with fire", "Stranger". TV: series "Lizzie McGuire" en "Joan of Arcadia". Films: "Material girls", "The Lizzie McGuire movie", "Cheaper by the dozen"-serie, "The perfect man", "Safety glass". De kleding die ze ontwerpt wordt verkocht als 'Stuff by Hilary Duff'.
1988
Geboortedag NL zangeres Esmée Denters, in Arnhem. Pop, R&B. Haar succes begon met zelfgeplaatste muziekvideo's op YouTube. Songs: "Outta here", "Admit it", "Love dealer", "Motivation". Na een veelbelovende start bleef het grote succes na 2010 uit. Ze is een zus van musicalactrice Daphne Denters.
1991
Sterfdag US trompettist, componist en bandleider Miles Davis (Miles Dewey Davis, 1926-91). Longontsteking door AIDS. Bijnaam: 'The Picasso of Jazz'. Bop, cool jazz, modale jazz, jazzrockfusion. Hij was één van de invloedrijkste en meest controversiële jazzmusici aller tijden. Songs: "So what", "Right off", "'Round midnight", "On the corner", "He loved him madly", "Tune up", "Tutu", "Blues by five". Hij raakte rond 1950 verslaafd aan heroïne.
2015
Sterfdag US zanger en pianist Frankie Ford (Vincent Francis Guzzo jr., 1939-2015). Zong: "Sea Cruise", "You talk too much", "Roberta", "Alimony", "Time after time", "Let them talk", "Seventeen", "Blue Monday".
2018
Sterfdag NL volkszanger Koos Alberts (Jacobus Johannes Krommenhoek, 1947-2018). Gevolgen van blaaskanker. Zong: "Ik verscheurde je foto", "Eenmaal kom jij terug", "Zijn het je ogen", "Eenmaal in je leven", "Je blijft bij mij", "De zomerzon" (met Yvon), "Het wordt weer zomer", "Samen vechten". Hij belandde in een rolstoel door een dwarslaesie als gevolg van een auto-ongeluk in 1987, maar zette zijn carrière voort.
Zoeken

Deze Dag geeft voor elke dag van het jaar een historisch overzicht van gebeurtenissen en verjaardagen in Groningen, Nederland, de Wereld en de Muziek.

© 2020 Deze Dag | Copyright en disclaimer